Skógræktarritið - 15.05.2001, Blaðsíða 66

SIGURÐUR BLÖNDAL
Eyðimerkur
Nýfundnalands
og Labrador
walonskac
„Þar voru. pá eyðimerkur einar allt að
sjá fyrir þeim og nær fivergi rjóður (."
Svo er skrifað í XI. kafla Eiríks
sögu rauða, þar sem lýst er sigl-
ingu Þorfinns karlsefnis, er hann
fór einskipa að leita Þórhalls
veiðimanns. Lýsingin á við skóg-
lendi einhvers staðar við mynni
Lárensflóa í Norðaustur-Kanada.
Orðið eyðimörk merkir hér greini-
lega samfelldan skóg, undirskilið
engar mannabyggðir. íslendingar
vita, að þetta orð hefir nú snúist
upp í andhverfu sína á sama hátt
og orðið holt, sem í fornu máli
merkti skógarteig. Hefir reyndar
varðveist óbreytt í þeirri merk-
ingu í norsku.
Mér datt í hug að benda á
þessa fornu merkingu orðsins,
þegar ég ætla að lýsa fyrir lesend-
um „Skógræktarritsins" tiltekinni
gerð af skógi á Nýfundnalandi og
Labrador, sem ætíð hlýtur að vera
og verða laus við mannaferðir.
Við Þröstur Eysteinsson vorum
þarna í september síðastliðnum,
sáum þessa merkilegu gerð skóg-
ar, sem vakti eilífa undrun okkar,
hvar sem við sáum hann.
Ég ætla að reyna að lýsa stutt-
lega og bregða upp nokkrum ljós-
myndum af „tuckamore" eins og
hann heitirá máli þarlendra.
Þetta er ofurþétt og lágvaxið
kjarrþykkni af barrskógi, sem vex
m.a. á Norðurskaga Nýfundna-
lands og strönd Labradorskaga
við Fagureyjarsund (Strait of
Belle Isle), þar sem við Þröstur
fórum um. Nutum raunar sums
staðar samfylgdar Páls Bergþórs-
sonar veðurfræðings.
Við eigum ekki nafn á fslensku
yfir fyrirbærið „tuckamore", en
okkur Þresti kom saman um, að
einfaldast væri að kenna það við
aðaltrjátegundina, balsamþin
(Abies balsamea (L.) Mill.), og nefna
það balsamkjarr, á sama hátt og
við tölum á íslensku um birkikjarr
og víðikjarr, eftir því hvor tegund-
in má sín meira. Aðrar trjáteg-
undir í þessu kjarri geta verið
svartgreni (Picea mariana (Mill.)
B.S.P.), hvítgreni (Picea glauca
(Moench) Voss), mýralerki (Larix
laricina (DuRoi) K.Koch). Ennfrem-
ur grænölur (AInus crispa (Ait.)
Pursh) og örsjaldan næfurbjörk
(Bglula papyrifera var.Marsh.).
Ég held aðstæðunum, þar sem
þessi sérkennilegi skógur vex, sé
best lýst með eftirfarandi klausu
úr nýlegu riti, sem ríkisstjórn
Nýfundnalands og Labrador jeitt
af fylkjunum í Kanada| gaf út
1996 um 20 ára skógræktaráætl-
un 1998-2015. Klausan lýsir
svæði á strönd Labradorskaga,
sem nefnist „Forteau Barrens",
eða auðnirnar við Forteau:
„Þetta vistsvæði er á suðaust-
urhorni Labrador og liggur með
Fagureyjarsundi. Lágar hæðir eru
þaktargrenikjarri, krækiberjamó-
um og hallamýrum. Þarna eru
sterkir vindar og stormar algeng-
ir, vegna þess að svæðið er svo
nálægt Fagureyjarsundi. Vaxtar-
tíminn er 100-120 dagar.
Vöxtur trjáa er takmarkaður,
þar sem á eitt leggjast vindur,
blautur jarðvegur og tíðir skógar-
eldar. Svartgreni og mýralerki
geta náð 10-12 m hæð aðeins
64
SKÓGRÆKTARRiTIÐ .2001 l.tbl.