Skógræktarritið - 15.05.2001, Síða 74

Markarfljótsaurar Kollabær
5. mynd. Meðalhæð birkiplantna úr hverri meðferð á Markarfljótsaurum og í Kolla-
bæ frá gróðursetningu vorið 1998 fram til ágúst 2000. Mælingar voru gerðar að
hausti og hæð að vori ákvarðar byrjunarhæð vaxtarsprota. Lóðréttar línur sýna 95%
vikmörk.
6. mynd. Meðalhæð grenis úr hverri meðferð á Markarfljótsaurum og í Kollabæ frá
gróðursetningu vorið 1998 fram til ágúst 2000. Mælingar voru gerðar að hausti og
hæð að vori ákvarðar byrjunarhæð vaxtarsprota. Hæð var ekki mæld á greni árið
1999. Lóðréttar línur sýna 95% vikmörk.
tímasetningu áburðargjafar.
Greni óx hægt og varð fyrir vetr-
arskemmdum eins og birki (6.
mynd). Þó líta plönturnar betur
út, en virðast eyða vaxtarorkunni
í nýmyndun nála, enda misstu
þær megnið af barrmassa sínum
strax á fyrsta vetri eftir gróður-
setningu (mynd 3a og 3b).
Vetrarskemmdir rýra gildi hæð-
armælinga til að meta áburðar-
áhrif. Einnig er unnt að ákvarða
vöxt plantna með því að mæla
þvermál við rótarháls og breidd
plöntu, þ.e.a.s. mesta þvermál
krónu. Nýjar rannsóknir höfundar
sýna að mun meiri fylgni (correl-
ation) er milli þvermáls við rótar-
háls og lífmassa þriggja ára birki-
plantna (r = 0,84) en fylgni milli
hæðar og lífmassa (r = 0,38). Þar
sem lífmassavöxtur er besti
mælikvarði á áburðarsvörun má
því segja að þvermálsmæling sé
betri aðferð til að meta hana en
hæðarmælingar.
Þvermál
Þvermál var mælt á úrtaki plantna
haustin 1998-2000, þó með þeirri
undantekningu að greni var ekki
mælt á Markarfljótsaurum 1999.
Töluverður munur er milli með-
ferða hvað varðar þvermál við rót-
arháls á birki. Þessi munur er sér í
lagi áberandi á Markarfljótsaurum
og er hann tölfræðilega marktæk-
ur (Hreinn Óskarsson 2000).
Plöntur sem fengu áburð við
gróðursetningu eru gildastar en
viðmiðunarplöntur eru mun
grennri en við hinar meðferðirnar.
Lítill munur er á meðferðum á
greni með þeirri undantekningu
að plöntur sem fengu áburð við
gróðursetningu eru heldur gildari
en hinar. Á Markarfljótsaurum
sést þessi munur betur en í Kolla-
bæ (7. mynd).
Niðurstöður þvermálsmælinga
á birki sýna að mun meiri líf-
massavöxtur á sér stað hjá
plöntum sem hlutu áburð við
gróðursetningu en þegar borið er
á á öðrum tímum. Sér í lagi er
það áþerandi á Markarfljótsaur-
um að birki vex sáralítið ef ekki
er borið á það og jafnvel að það
rýrni. Af 7. mynd má einnig sjá
að birki sem fær áburð ári eftir
gróðursetningu er orðið mun
gildara þrem árum eftir gróður-
setningu en það sem fær áburð
um mitt sumar (15/7'98) eða síð-
sumars (25/7'98). Rétt er að vekja
athygli á því að áburðargjöf á
birki hefur alltaf vaxtaraukandi
áhrif samanborið við viðmiðun-
arplöntur (óábornar):
Meðalþvermál laufkrónu var
einnig mælt á tilraunaplöntum til
að reyna að meta áburðaráhrif.
Niðurstöður eru mjög svipaðar og
þvermálsmælingarnar, þ.e. plönt-
ur sem fengu áburð við gróður-
setningu eru krónumestar og við-
miðunarplöntur krónuminnstar
(Hreinn Óskarsson 2000).
ÁLYKTANIR
Hvenær er besl að bera á?
Ekki er mælanlegur munur á milli
meðferða hvað varðar afföll eins
og fyrr var nefnt og því ekki hægt
að fullyrða neitt um hvaða áhrif
dreifingartími hefur á lífslíkur. Þó
má vekja athygli á því að frostlyft-
ing gæti orðið meira vandamál
hjá plöntum sem fá áburð ári eftir
gróðursetningu eða síðla sumars
en hjá plöntum sem fá áburð við
gróðursetningu. Ennfremur má
benda á að plöntur sem fengu
áburð við gróðursetningu voru
gildari en hinar og eru þvf líklegri
til að standast betur rótanag rana-
72
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2001 l.tbl.