Skógræktarritið - 15.05.2010, Blaðsíða 5

SKÓGRÆKTARRITIÐ 20104
Lengi höfðu menn reynt ýms ar að ferð ir við trjá rækt
hér á landi, en ekki haft er indi sem erf iði. Land ið
var að mörgu leyti harð drægt fyr ir plönt ur, sem áttu
erfitt með að skjóta rót um, en einnig mátti kenna
mönn um um hversu skóg ar höfðu eyðst, því skepn­
um var lof að að gæða sér á gróðr in um hindr un ar­
lít ið.
En um alda mót in 1900 urðu mikl ar breyt ing ar,
sem leiddu af sér auk inn skiln ing á skóg rækt, enda
voru nú komn ir hér til starfa sér mennt að ir menn í
þess um fræð um, bæði ís lensk ir og er lend ir. Við þeim
og öðru áhuga fólki um trjá rækt og land græðslu
blasti nú ögrandi við fangs efni. Það var að efla þekk­
ingu, áhuga og vilja lands manna til skóg rækt ar.
Mátti ljóst vera, þá eins og nú, að slíkt við fangs efni
krefst þol in mæði og þraut seigju enda spretta tré ekki
upp úr jörð inni eins og gorkúl ur.
Það liðu 30 ár frá því frum herj arn ir gróð ur settu
fyrstu plönt urn ar og sáðu í nægi lega frjó an og af­
girt an svörð þar til þær voru orðn ar svo stór ar að
þær vöktu al menna eft ir tekt. Þá gerðu sí fellt fleiri
sér grein fyr ir að mark mið ið væri jafn vel raun hæft
­ að rækta mætti skóga á Ís landi. Og nógu göf ugt
þótti þetta starf til þess að á sjálfri Al þing is há tíð­
inni á Þing völl um árið 1930 var Skóg rækt ar fé lag
Ís lands stofn að. Raun ar var ann að fé lag með sama
nafni stofn að á Ak ur eyri fyrr um vor ið ­ sem telja má
merki um þá grósku, og kapp vissu lega, sem nú var
hlaup in í ís lenska rækt un ar menn.
Skóg rækt ar fólk gerði sér vel grein fyr ir hvern ig
best væri að nýta rækt un ina til þess að verja land ið,
hefta upp blást ur og hindra um ferð bú fjár um við­
kvæm skóg rækt ar lönd. Bera fyrstu verk efni fé lags ins
skýr merki um það. Ár ang ur alda móta manna varð
öðr um hvatn ing. Nú voru stofn uð skóg rækt ar fé lög
víða um land og árið 1946 var Skóg rækt ar fé lag Ís­
lands orð ið að sam bands fé lagi fyr ir skóg rækt ar fé lög­
in í land inu. Og smám sam an hef ur flest um þess um
fé lög um vax ið fisk ur um hrygg og hef ur ver ið ráð ist
í ým iss kon ar átaks verk efni og önn ur við fangs efni til
að efla skóg rækt á Ís landi. Má þar til dæm is nefna
Land græðslu skóga, um fangs mik ið skóg rækt ar á tak
sem fé lag ið átti frum kvæði að á 60 ára af mæli þess,
og unn ið hef ur ver ið að síð an, ásamt Skóg rækt rík is­
ins, Land græðslu rík is ins og land bún að ar ráðu neyti.
Nú starfa marg ir ís lensk ir bænd ur við skóg rækt
í lands hluta bundn um verk efn um og Skóg rækt ar fé­
lag Ís lands hef ur í sam starfi við skóg rækt ar fé lög víðs
veg ar um land ið unn ið að opn un nokk urra skóga
sem henta vel til úti vist ar. Verk efn ið Op inn skóg ur
hef ur not ið vin sælda og mun von andi stuðla að því
að sí fellt fleiri gangi til liðs við skóg rækt ar fólk með
þátt töku í skóg rækt ar fé lög um, trjá rækt og land­
græðslu í víð asta skiln ingi þess orðs. Þá eru ótald ir
all ir þeir sem heima í görð um sín um eða í sum ar­
bú staðalönd um njóta þess að vera í milli liða laus­
um sam skipt um við ís lenska nátt úru, planta trjám,
hlúa að þeim og njóta þess að sjá þau vaxa og dafna.
Því trén eru lif andi ver ur. Hafa sinn eig in sér staka
per sónu leika. Geta ver ið kenjótt og upp á tækja söm.
Krefjast at hygli og um hyggju. Sum ir telja jafn vel að
tré skynji hugs an ir. Í það minnsta þyk ir þeim gott að
láta tala við sig. En það er önn ur saga.
Við fögn um nú 80 ára af mæli Skóg rækt ar fé lags
Ís lands. Við get um ver ið stolt af þeim góða ár angri
sem náðst hef ur á þeim tíma. Sí fellt fleiri trjátopp ar
hafa náð að gægj ast upp yfir þúfu kolla og verk efni
okk ar núna er að halda áfram á sömu braut. Með
ýms um hætti get um við hvatt til auk inn ar rækt un ar,
ekki síst með því að miðla þekk ingu og beita þeim
rök um sem til tæk eru um gæði og gagn semi skóg­
rækt ar fyr ir lýð og land. Op inn skóg ur get ur lað að
að sér nýja fé laga og banda menn á þess ari veg ferð.
Það er til dæm is sam eig in leg upp lif un okk ar margra
Skóg rækt ar fé lag Ís lands var stofn að þann 27. júní árið 1930. Þá hafði skipu leg skóg rækt ver ið stund uð
í land inu í rúm 30 ár en upp haf henn ar er einmitt rak ið til þess, þeg ar plant að var inn an girð ing ar á
Þing völl um í einn hekt ara lands ann ars veg ar og hins veg ar var stofn uð trjá rækt ar stöð á Ak ur eyri. Þar
voru við fyrstu sán ingu not uð fræ frá Nor egi og úr Vagla skógi. Þetta var árið 1899.
Á afmælisári
Höfundur Magnús Gunnarsson