Skógræktarritið - 15.05.2010, Blaðsíða 76

75SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
bauna nafn ið á ákveðn ar teg und ir og hef ur nafn ið
bæði ver ið not að á L. noot ka tens is t.d. 5 og L. polyp­
hyllus.t.d. 30, 34
Af lúpín um eru til um 200–300 teg und ir,9, 10, 19
flest ar í Norð ur­ og Suð ur­Am er íku en 12 teg und­
ir vaxa villt ar við Mið jarð ar haf ið.10 Eng ar lúpín­
ur hafa af sjálfs dáð um borist yfir Ber ings sund ið til
Asíu. Marg ar eru ein ær ar eða skamm líf ar og sum ar
ekki nema 5–10 cm á hæð.10 Flest ar teg und irn ar eru
jurt kennd ar en fá ein ar runna kennd ar og allt að 4 m
háar.9, 10 Þeim má öll um fjölga með fræi en einnig er
hægt að fjölga þeim með hæl græðling um ef ástæða
þyk ir til.19
Al mennt eru lúpín ur að lag að ar bú svæð um þar
sem eitt hvert rask hef ur átt sér stað.2, 10 Þær mynda
mik ið fræ og oft á tíð um mik inn fræ forða sem get­
ur orð ið að plönt um ef hent ug skil yrði bjóð ast, til
dæm is eft ir skóg ar högg eða vega vinnu.10 Þær verða
oft ein ráð ar um tíma og víkja svo fyr ir öðr um gróðri
ef allt er eðli legt.11
Þess má geta að á fárra ára fresti eru haldn ar al­
þjóð leg ar lúpínu ráð stefn ur hér og þar í heim in um.
Vís inda menn, rækt end ur og aðr ir áhuga menn um
lúpín ur sækja slík ar ráð stefn ur. Tíunda al þjóð lega
lúpínu ráð stefn an var hald in á Laug ar vatni 19.–24.
júní 2002.41
Í fyrri hluta þess ar ar grein ar, sem birt ist í Skóg­
rækt ar rit inu 2009 (1. tbl.), var rætt um ala skalúpín­
una Lup in us noot ka tens is, og óþarfi er að verja
meiri tíma í hana nema til sam an burð ar. Hér verð ur
þess í stað fjall að um aðr ar teg und ir sem höf und um
er kunn ugt um að finn ist hér á landi og hafa ver ið
reynd ar með sæmi leg um ár angri.
Frer alúpína (heim skautalúpína, skolla baun ir,
skolla lúpína) Lup in us arct icus
Teg und in er mjög lík ala skalúpínu en blómstilk arn ir
eru lengri og blöð in ydd.30 Hún sáir sér all nokk uð og
mynd ar auk þess jarð rengl ur sem hún skríð ur með.
Hún gæti því orð ið enn áleitn ari í grónu landi en ala­
skalúpín an og ber því að nota með var úð. Auk þess
mynd ar hún lang líf an fræ forða. Hún gæti jafn vel
gert til kall til heims mets í þeim efn um. Á freð mýr­
um N­Am er íku hafa fræ stund um fall ið í sprung ur
og orð ið hluti af món um. Þannig, föst í sífrer an um,
hafa fræ in lif að í allt að 10.000 ár.3, 13 Um þau mætti
hafa orð herra Sig ur björns Ein ars son ar „Fræ í frosti
sef ur – fönn in ei grand ar því“.16
Þessi lúpína vex í öll um nyrstu fylkj um Kanada og
á Kyrra hafs strönd N­Am er íku 39 og að Ís hafs strönd­
um Alaska.10 Eng in lúpínu teg und vex jafn norð ar­
lega en í öðru sæti er ala skalúpín an.10 Árið 1986
söfn uðu nokkr ir þekkt ir skóg rækt ar menn fræj um
af þess ari plöntu við þorp ið Una lakleet í Alaska á
tæp lega 64. breidd argráðu. Óx hún þar uppi á hæð­
ar dragi.4 Af kom end ur þess ara plantna eru til á fá­
Freralúpína er lík alaskalúpínunni en smáblöðin eru yddari og plantan er að jafnaði lægri nema í frjósömu landi. T. v. er
freralúpína en t. h. er alaskalúpína sem hefur nánast lokið blómgun og myndar mikla sinu. Mynd: Þorsteinn Tómasson