Skógræktarritið - 15.05.2010, Blaðsíða 69

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201068
Þær plönt ur sem mest hafa ver ið rækt að ar hér lend is
komu Jón Kr. Arn ar son, Hall dór Sverr is son og Jón
Guð munds son með til lands ins árið 1992 29 og var
hún þá rang lega greind sem kletta hnúta.
Selja hnút an þrosk ar fræ um mán aða mót in ágúst –
sept em ber. Þrosk að fræ ið get ur ver ið all lengi á
plönt unni þannig að yf ir leitt er auð velt að ná því
áður en það fell ur af henni. Spírun fræs ins er ágæt
þannig að hægt er að not ast við bein ar sán ing ar.
Aðr ar teg und ir
Vegna góðr ar reynslu af selja hnútu hér lend is, til
dæm is á Hér aði, er sjálf sagt að skoða skyld ar teg­
und ir. Má nefna eft ir far andi sem lík leg ar land bóta­
plönt ur.
A. frigi dus vex með al ann ars norð ur í Lapp landi,
Norð ur­Sí ber íu, Alaska, Himala ja fjöll um, Fær eyj­
um og Ölp un um.1, 9 Plant an ber gul blóm og verð ur
allt að 40 cm há.1 Þeg ar Jón, Hall dór og Jón komu
með selja hnút una til lands ins á sín um tíma (sjá hér
að ofan) komu þeir einnig með þessa teg und en hún
reynd ist illa í til raun um og plönt ur úr þess ari söfn un
eru ekki til leng ur.29 Þó kann vel að vera að heppi leg
kvæmi finn ist ef eft ir því er leit að.
Mjólk ur hnúta A. glycyp hyll os er sögð hafa fund­
ist sem slæð ing ur hér lend is 9 en Hörð ur Krist ins son
nefn ir hana ekki í plöntu tali sínu.22 Hún er með al há
fjalla planta sunn ar í Evr ópu með rjóma gul um blóm­
um og gæti hugs an lega gagn ast hér. Kletta hnúta
(blámjalta, nor egs hnúta) A. nor veg icus er miklu
sjald gæfari í Evr ópu en selja hnúta, en er hærri og
kröft ugri. Þetta er há nor ræn teg und með grá blá
blóm og verð ur allt að 40 cm á hæð. Lauf blöð in hafa
að eins 5–7 pör smá blaða.1, 9 Þar sem kletta hnúta er
stærri og kröft ugri en selja hnúta þá vík ur hún vænt­
an lega seinna en mynd ar meira af frjósamri mold en
selja hnút an. Óvíst er hvort plönt ur af þess ari teg und
hafi borist til lands ins. Ef les end ur þess ar ar grein ar
telja sig hafa teg und ina í sínu rækt ar landi er þeim
ráð lagt að telja smá blöð in.
Hengi hnúta A. penduli flor us úr fjall lendi Evr ópu
þrífst hér vel í görð um og er um 50 cm á hæð.19
Þetta er plant an sem Ingólf ur Dav íðs son kall aði ein­
fald lega hengi blóm og not aði svo á alla ætt kvísl ina
eins og greint var frá hér að fram an.33 Sama heiti er
not að af syni hans í Mynd skreyttri flóru Ís lands og
Norð ur­Evr ópu.9 Teg und in vex til fjalla í Evr ópu 30
og er til í görð um hér og þar um land ið. Áhuga menn
gætu reynt að koma henni í skóg ar reiti ef þeir rekast
á hana í görð um og ef rót arsmit er fyr ir hendi en
ólík legt er að hún verði rækt uð hér í stór um stíl.
Fræ af A. schelichowii hef ur borist til landsins
að minnsta kosti tvisvar frá Aust ur­Asíu. Árið
1989 barst það til lands ins frá Maga d an 23 og frá
Kamtsjatka árið 1993.36 Plönt ur með þessu nafni
kunna að vera til í til raun areit á Geita sandi en hafa
ekki vak ið at hygli.29
Ell efu teg und ir af hnút um finn ast í Alaska og er
lík legt að ein hverj ar þeirra gætu nýst til land bóta á
Ís landi ef þær bær ust hing að.39
Strá belg ir Galega
Í heim in um eru að eins þekkt ar 6 teg und ir frá Evr­
ópu, Asíu og Aust ur­Afr íku.1 Tvær hafa borist til
Norð ur land anna 1 og hafa báð ar ver ið reynd ar hér.
Þær eru há vaxn ar og kröft ug ar teg und ir.
Strá belg ur Galega ori ental is
Nátt úru leg út breiðsla hans er í Kákasus fjöll um og
var hann flutt ur hing að sem fræ árið 1985. Hann var
í tún rækt ar til raun um á Rala en reynd ist ekki henta
í tún rækt. Teg und in verð ur mjög stór og mynd ar
þétt ar breið ur. Hæð breiða er um og yfir einn metri.
Strá belg ur kann að henta sem áburð ar gjafi í skóg­
rækt þar sem upp skera hans er mik il og vetr ar­ og
sjúk dóma þol er gott.29 Hing að til hef ur hann þrif ist
mjög vel en ekki er víst að stærð hans falli öll um í
Seljahnúta er ekki stór og fellur vel inn í gróðurlítil
vistkerfi. Eins og sést hefur seljahnútan sjö til tíu eða tólf
pör smáblaða á hverju blaði. Það er gott greiningaratriði
til að greina á milli hennar og klettahnútu sem hefur aðeins
fimm til sjö pör á hverju blaði. Mynd: SA