Morgunblaðið - 12.06.1977, Qupperneq 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 12. JUNÍ 1977
Skipting útflutningsvara Jslendinga
eftir atvinnugreinum
63% útfluttra iðnaðarvara
á EBE—markað:
Ullar-og skinnavara
næst stærstur þáttur
útflutningsiðnaðar
SJÁVARAFURÐIR. unnar í fisk
vinnslustöSvum um gjörvallt land-
i8. spanna 71.7% í heildarútflutn-
ingi (útflutningsvörum) jslend-
inga. Næst stærsti póstur útflutn-
ingsverðmæta eru iðnaðarvörur
24,1%, þar af bróðurparturinn ál
og álmeti (16.8% af heildarút-
flutningi). Ullar og skinnaiðnaður
er stærstur þáttur f útflutningsiðn-
aði íslendinga (aS áli undan-
skildu). Á árinu 1976 voru fluttar
út ullarvörur, prjónavörur. lopi og
band fyrr tæpa tvo milljarSa. loð-
sútuð skinn og skinnavörur fyrir
tæpar 429 m. kr. — og forsútaðar
gærur fyrir 744,1 m. kr. Til
samanburSar má geta þess aS
kisilgúr var fluttur út á ári fyrir
761.2 m. kr. og niSursoSnar og
niSurlagSar sjávarafurSir fyrir
595.3 m. kr. LandbúnaSarvörur,
aðrar en ullar og skinnavörur (sem
teljast með iSnaðarútflutningi (
opinberum skýrslum) námu 2.6%
af heildarútflutningi okkar. — Út-
fluttar iSnaðarvörur 1976 fóru aS
63% á EBE-markað, 18% EFTA-
markaS, 1 5% á A-Evrópu markaS
og til annarra svæða lægra hlut-
fall.
Ullarlopi
og ullarband
Á sl ári, 1976, voru flutt út
361,2 tonn af ullarlopa og ullar-
bandi (358.5 tonn 1975) fyrir
430,7 m. kr. (370.4 m kr 1975)
Lang stærsti kaupandi var Danmörk
163,5 m kr , Bandaríkin 56,7
m kr. Italía 34,4 m kr Noregur
30,5 m. kr. Frakkland 29,9 m kr.
Bretland 26.3 m kr — önnur lönd
mínna Vara þessi fer litilsháttar á
markað í Kanada, Japan og S-
Kóreu, svo nefndir séu kaupendur
utan Evrópumarkaðar
Ullarteppi
Ullarteppi voru flutt út á sl. ári
fyrir 199,3 m kr (171,2 m kr
1975). Stærstur kaupandi voru
Sovétríkin 189,7 m kr Aðrir kaup-
endur eru tiltölulega smáir í sniðum
Prjónavörur
Prjónavörur voru fluttar út á sl ár
fyrir 1.313,7 m kr (819,9 m kr
1975). Stærstu kaupendur voru:
Sovétríkin 468,3 m kr. Bandaríkin
256,0 m kr , V-Þýzkaland 251,7
kr., Danmörk 91,2 m kr og Bret-
land 61,8 m. kr Aðrir kaupendur
voru smærri.
Ytri fatnaður
Ytri fatnaður, að mestu ofinn, var
fluttur út árið 19 76 fyrir 86,9 m kr.
(43,4 m kr. 1975). Stærstu kaup-
endur Bandaríkin 23,6 m kr , V-
Þýzkaland 21,5 m kr , Svíþjóð
13,8 m kr. og Kanada 1 1,8 m kr.
Einnig var flutt út nokkurt magn til
Bretlands, Danmerkur og Færeyja
Önnur vefnaðarvara
Önnur vefnaðarvara, áklæði og
gluggatjöld úr ull) var flutt út fyrir
Skipting útfluttra iðnaöarvara eftir markaðssvæðum 1976
(millj. kr.).

Vöruflokkur: BFTA BBB USA A-EVR. ÖNKOR SAhTTALS
Al og álmelrai 2.262.7 9.271.6 _ 630.0 199.6 12.363.9
(1975) (706.4 (2.542.3) - (1.797.9) (5.046.9)
Ulléurv. ,prjónav., lopi og band 122.6 706.9 316.6 679.8 118.1 1.944.0
(1975) (78.4) (408.5) (220.5) (675.0) (22.5) (1.404.9)
Loðsútuð skinn og vörur 40.8 207.8 48.6 88.8 42.6 428.6
Forsútaðar gærur 382.4 1.4 0 360.3 0 744.1
Elsilgúr 92.7 548.4 0 120.1 . 0 761.2
(1975) (52.0) (442.5) (77.1) 0 (571.6)
Niðurs. og niðurl. sjávarafurðir 11.0 58.8 36.3 484.1 5.1 595.3
(1975) (6.1) (101.9) (57.6) (248.1) (51.8) (465.5)
Ýlnislegt 180.9 129.7 8.3 328.1 1.1 648.1
(17.8) (46.3) (8.5) (171.7) (124.5) (368.8)
Samtals 3.093.1 10.924.6 409.8 2.691.2 366.5 17.485.2
(1975) (1.115.9) (3.695.5) (338.1) (1.371.3X2.000.7) (8.521.5)
Mwkaðsskipting % 18% 63X 2% 15% 2X 100%
(1975) (13.IX (43.*t%) (4X) (16.1X) (23.4X) (100%)
Ötflutningur án áls 830.4 1.653.0 409.8 2.061.2 166.9 5.121.3
(1975) (409.5) (1.153.2) (338.1) (741.3) (202.8) (3.474.6)
(Tafla frá Ötflutningsmiðstöð iðnaðarins
Efni frá
lands-
byggdinni
STRJÁLBÝUSSÍÐAN er opin
efni um staðbundin áhuga- og
hagsmunamál einstakra lands-
byggðarsveitarfélaga eða
landshluta. Lengd efnis þarf þó
að stilla í hóf og höfundarnafn
og heimilisfang að fylgja. Efni
sendist Morgunblaðinu, Strjál-
býlissíðu, Aðalstræti 6,
Reykjavík.
Landbúnaður:
Aflgjafi atvinnulífs í flest-
um þéttbýlisstöðum landsins
Á þaS hefur verið bent I þjóðmála-
umræSu, aS ódýrara væri fyrir
jslendinga aS leggja landbúnaS af og
flytja inn landbúnaSarafurSir. Hins
vegar hefur verið hlaupiS fram hjá
þeim afleiSangum, sem slíkt hefði
fyrir viðskipta- og gjaldeyrisstöSu
þjóðarinnar út á viS. sem ekki hefur
verið of jákvæS, þrátt fyrir þann
óhemjugjaldeyrissparnaS, sem hlýrt
af framleiSslu landbúnaSarafurSa i
landinu sjálfu fyrir innlendan neyzlu-
markaS. Þær stundir hafa og komið (
sögu þjóSarinnar, að landbúnaSaraf-
urSir hafa ekki legið á lausu, vegna
aSstæðna ( alþjóSamálum. Þá. sem (
annan tlma, hefur veriS haldgott aS
búa aS sinu fyrir þessa þjóS — að
því er varSar landbúnaðaraf urSir.
Bágt hefði verið ástand hár á árum
tveggja heimsstyrjalda, án þeirra
verðmæta, sem landbúnaSur leggur i
þjóSarbúiS.
íslenzkur landbúnaður er og mikil-
vægur hráefnagjafi fslenzks iðnaðar
Ullar- og skinnavörur eru stærslur þátt-
ur íslenzks útflutningsiðnaðar. næst á
eftir áli (sjá frátt á öðrum stað hér á
siðunni) Fjölmörg kauptún byggja af-
komu sína og atvinnu þegna sinna svo
til alfarið á nærliggjandi landbúnaðar-
héruðum: úrvinnslu landbúnaðarhrá-
efnis, þjónustuiðnaði margs konar við
nærliggjandi byggðir og verzlun. sem
þessum samskiptum er samfara. Nefna
má þéttbýli eins og Selfoss. Hvera-
gerði. Egilsstaði. Blönduós. Búðardal
og fleiri.
Það skiptir ekki minna máli að nær
því hvert þéttbýlissveitarfélag I landinu
byggir að meira eða minna leyti af-
komu sína á úrvinnslu og þjónustuiðn-
aði og verzlun, er tengist landbúnaði
með einum eða öðrum hætti í þv! efni
er höfuðborgin ekki undanskilin. þó
landbúnaður eigi e.t.v. stærri hlut i
tilveru staða eins og Akureyrar. Húsa-
vikur og Sauðárkróks, svo dæmi séu
nefnd.
Skynsamleg nýting fiskimiða. sem
liggja umhverfis landið allt. byggist á
tilvist sjávarplássa. sem mynda keðju
verðmætasköpunar, veiða og vinnslu,
á gjörvallri strandlengju landsins
Drjúgur hluti þessara sjávarplássa
byggir tilvist sina að hluta til á atvinnu-
og viðskiptasamböndum við nálæg
landbúnaðarhéruð. Það eru þvi ekki
einungis blómlegar sveitir landsins.
sem færu i eyði, ef landbúnaður væri
lagður af, já ekki einungis það þéttbýli.
sem byggir tilveru sina alfarið á land-
býnaði. heldur væri höggvið nærri rót-
um hvers einasta kauptúns og kaup-
staðar á íslandi Svo náin eru tengsl,
svo samslungnir hagsmunir helztu at-
vinnugreina okkar: sjávarútvegs. land-
búnaðar og iðnaðar
Efalitið má margt betur fara i islenzk-
um landbúnaði, eins og í öðrum at-
vinnugreinum okkar. Þróa þarf þessa
atvinnugrein. eins og aðrar, að inn-
lendum aðstæðum samtiðar og fram-
tiðar. En va'ra verður við vanhugsuðum
sleggjudómum um islenzkan landbún-
að, sem gætu skaðað þjóðarbúskap
okkar i heild, ef tekinn væri alvarlega
Blönduós, dæmigert þéttbýli á NorSurlandí vestra. sem byggir tilveru sina
einvörSungu á nærliggjandi landbúnaSarhéruSum. EgilsstaSir eru dæmi sams
konar þéttbýlis á Austurlandi, Selfoss og HveragerSi á SuSurlandi og
BúSardalur á Vesturlandi. Fjölmargir kaupstaðir, sem einkum eru kunnir af
útgerð og fiskvinnslu, byggja stóran hluta atvinnulífs s(ns á úrvinnslu og
þjónustuiSnaSi — sem og verzlun — í þágu landbúnaSar: Akureyri. Húsavlk
og SauSárkrókur o.fl.
Togaraflotinn og „landsbyggðin”:
43 skuttogarar utan Reykja-
víkur—Reykjanessvæðisins
SAMKVÆMT upplýsingum
Siglingamálastof nunar ríkis-
ins voru hér á landi 61 skut-
togari og 7 sFðutogarar um sl.
áramót. Á Reykjavikur —
Reykjanessvæðinu voru 18
skuttogarar en 43 í lands-
hlutum, sem almennt eru
flokkaðir undir strjálbýli (eða
„landsbyggð"). Af þeim 7
sfðutogurum, sem enn héldu
velli um sl. áramót, hafði
Reykjavíkur — Reykjanes-
svæðið vinninginn með 5
togara (Rán, Maf og Ársæl
Sigurðsson í Hafnarfirði og
Júpiter og Þormóð goða í
Rvfk) en „landsbyggðin" tvo
(Víking á Akranesi og Harð-
bak á Akureyri).
Eftir landssvæðum skiptust skut-
togararnir sem hér segir:
Reykjavik. lestir
Kópavogur,
Seltjarnarnes 10 (7.792)
Reykjanessvæðið 8 (3.971)
Vesturland 4 (1 648)
Vestfirðir................. 9 (3.755)
Norðurland
vestra og eystra 19 (9 248)
Austurland 9 (3 581)
Suðurland 2 ( 913)
Skuttogararnir eru flestir reknir i
beinum tengslum við fiskvinnslu-
stöðvar og hraðfrystihús og hafa gjör-
breytt rekstrargrundvelli þessara fyrir-
tækja Fiskurinn berst jafnar og vinnst
betur (betri nýting framleiðslutækja og
vinnuafls) Atvinnuástand er nú hvar-
vetna gott i sjávarplássum landsins,
jafnvel svo að viða vantar vinnuafl,
öfugt við það ástand. sem nú rikir i
nágrannalöndum, þar sem atvinnuleys-
ið er yfirþyrmandi þjóðfélagsböl.
Útfluttar frystar sjávarafurðir
26 milljarðar:
88% frystra flaka
og blokka fara
til Bandaríkjanna
ÁRIÐ 1976 fór 78,9% allra frystra sjávarafurSa frá Islandi til Banda-
rlkjanna. miðaS viS verSmæti. Að magni til var þessi útflutningur
samtals 64.529 smálestir og jókst um 5.510 smálestir á árinu. Þetta
var mesti útflutningur til Bandarlkjanna sem um getur, aS verðmæti
20.427 milljónir króna (eða 20'/z milljarSur).
Heildarútflutningur frystra sjávarafurða 1976 nam 25 891,6 m.kr.
Útflutningur frystra fiskflaka og fiskblokka nam 82,7% útflutningsmagns
frystra sjávarafurða 1976 — og skiptist þannig á helztu viðskiptalönd
okkar að verðmæti og i hlutföllum:
Bandarikin ................................... 19 227 5 m kr. 88.3%
Sovétrikin ...................................... 1.635.4 m.kr. 7.5%
Tékkóslóvakia 316.7 m kr. 1.5%
Bretland .......................................... 278.9 m.kr. 1.3%
Vestur-Þýzkaland .................................. 266.5 m. kr. 1.2%
Önnur lönd 46.6 m. kr.
(Heimild Ársskýrsla SH 1976—77)