Morgunblaðið - 17.02.1978, Qupperneq 25

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 17. FEBRUAR 1978
25
Tónhvísi
GUÐMUNDAR
EMILSSONAR
Guðmundur Emilsson.
stjórnirnar þakklætið uppmál-
að ef einhver nennir að rausa
hvort heldur um allt eður ekk-
ert á prenti. Sjávarsíðan höfðar
til sjómanna, íþróttasíðurnar til
áhugamanna um líkamsrækt,
vinstrisíðan til vinstrimanna —
svo ekki sé talað um pophorn,
frimerkjapistil, skákrabb, kvik-
myndadóma, bökmenntalang-
lokur o.fl. Að gefa tónlist smá-
skika, af og til, þar sem hola
mætti niður andlegum kartöfl-
um, er ekki nema sjálfsögð rétU
lætiskrafa áskrifenda, og þá
ekki síst þeirra er unna æðstu
list allra lista, tónlistinni. Og úr
því við tónlistarmenn höfum
ekki bolmagn, vil>afestu, sam-
stöðu, fjármagn, áræði, né
framtaksemi til að standa í
blaðaútgáfu, svo nokkru nemi,
er tilvalið að fela stórmennum
þeim sem eiga prentsmiðjur, og
annað það hafurtask er blaðaút-
gáfu fylgir, að annast þetta fyr-
ir okkur. Framkvæmdin er
meira að segja gratís!
Um baulandi Búkollur
Þess er vænst, að skrif þau,
sem eiga eftir að líta dagsins
ljós i þætti þessum, verði altént
til þess að koma á framfæri
ýmsum hugmyndum um tón-
Iistarmál, og þá sérstaklega til
stofnana þeirra, félagasamtaka,
eða einstaklinga, sem útnefndir
eru til að huga að viðgangi tón-
listar í landinu. Við eigum að
sjálfsögðu heildarsarrítök tón-
listarmanna og áhugafólks um
tónlist? Ef svo er ekki er best
að nota þetta hátíðlega tæki-
færi til að stinga uppá að slík
samtök verði stofnuð hið bráð-
asta. Tónlistarfélag Islands —
nafnið eitt löfar góðu. Hér er á
ferðinni úrbótatillaga númer
tvö eins og gefur að skilja.
En snúum okkur aftur að éfn-
inu. Háspekilegar vangaveltur
og vík-
larheita
um eðli tónlistarinnar, tilgang
og stöðu í sólkerfinu, verðá
látnar sitja á hakanum. Fræði-
mennska öll, eins og til dæmis
spekúlasjónir um afbrigðilega
notkun afleiddra kirkjutónteg-
unda i afleitustu afhroðaköfl-
um aftansöngs Presbyterian-
kirkjunnar á 19 öld, verður lát-
in þoka fyrir hagnýtari og jarð-
fastri hliðum málsins. Þvi síður
verður fjallað um tilgátur
Hindemiths á tilurð Tristan-
hljóms Wagners. Þetta verður
einskonar dægurlagaþáttur.
Menn eru hvattir til að pára
nokkrar linur af og til. Hvar
væri Velvakandi ef hann nyti
ekki góðs af áreitni kvenna í
Vesturbænum? Já, baulið þið
nú Búkollur ef þið eruð ein-
hversstaðar á lífi.
Greinargerð frá Júlíusi
Sólnes vegna peninga-
eignar í Finansbanken
Svo virðist sem slúðurberar
þessarar þjóðar hafi nú ekkert
þarfara að gera en velta fyrir sér
hvernig standi á því, að ég hafi
eignazt nokkra fjármuni meðan
ég dvaldist við störf í Danmörku.
Það er eins og það þyki með ólík-
indum, að ég og kona mín hafi
nurlað saman fé á samanlögðum 8
ára starfsferli mínum þar, sem
nemur verðgildi einnar kjallara-
íbúðar í Reykjavík. A sama tíma
þætti það léleg eignaumsýsla hjá
ýmsum skólabræðrum mínum, að
hafa ekki komið sér upp dýru
einbýlishúsi á bezta stað í Reykja-
vík.
A öllum árunum frá 1958 til
1974, er ég, ásamt fjölskyldu
minni, dvaldist nær samfellt við
nám og síðar meir störf við
Tækniháskóla Danmerkur í
Kaupmannahöfn, hafa foreldrar
mínir veitt mér ómetanlega að-
stoð og hjálp á ýmsa vegu. Það er
því sárt að sjá nafn föður míns,
Jóns G. Sólnes, alþingismanns,
bendlað við eitthvert ímyndað
misferli í sambandi við gjaldeyr-
ismál, sem, ef ekki vill betur, er
heimasmíðað af þeim, sem hafa
mikla ánægju af slíku, en þeir eru
margir hér á þessu landi.
Það, sem hefur vakið hvað
mesta athygli, er að sjálfsögðu, að
tveir geymslufjárreikningar mín-
ir í Finansbanken í Danmörku
skyldu vera á nafni foreldra
minna. Fyrir því liggja vissar
gjaldeyristæknilegar ástæður,
sem mér þykir rétt að skýra nánar
út vegna aðdróttana í garð föður
míns. Þá má og benda á það, að
Finansbankinn er síður en svo
nein yfirlýst glæpastofnun þótt
sumir hér virðast haida það.
Astæður fyrir mikilli sparifjár-
myndun í þeim banka stafar af
hagstæðustu vaxtakjörum, sem
nokkur danskur banki býður.
Hvað varðar það, að ég skuli
hafa átt slíka bankareikninga í
Danmörku stafar einfaldlega af
því, að uppgjöri eigna minna i
Danmörku er enn ekki lokið. Hef
ég verið að flytja heim andvirði
þeirra allt fram til þessa dags.
Fóiki kann að þykja þetta ein-
kennilegt, en ég bið þá menn um
að íhuga það hvernig eigi að selja
allar eigur sínar, utan lausafé, og
koma heildarsöluandvirði til Dan-
merkur frá Islandi með stuttum
fyrirvara. A ég þá við 100% sölu-
virði fasteigna til dæmis. Hvernig
á að selja fasteignaveðbréfin fyr-
irvaralaust án þess að seijandi
skaðist og svo framvegis.
Til þess að fyrirbyggja frekari
misskilnirig sé ég mig tilneyddan
til þess að gera hér með opinber-
lega grein fyrir fjármálum mín-
um vegna heimflutnings frá Dan-
mörku til Íslands, þó svo ég eigi
erfitt með að skilja, að þau geti
virkilega verið áhugaverð al-
menningi.
1. Árin 1958 til 1961 dvaldist ég
við nám í Kaupmannahöfn. Safn-
aði ég litlu sparifé á því tímabili,
enda má vísa til kvæðisins um
Hafnarstúdenta, sem hljóðar svo:
„1 borginni við Eyrarsund
ævi vér dvöldum langa
eyddist oss féð á ýmsa lund
og réð til þurrðar ganga.
Er loksins í húsið hjástoðar
hengdum vér sparibrækurnar
því oss tók sárt að svengja."
2. Árin 1961 til 1965 stundaði
ég framhaldsnám við Tæknihá-
skólann í Kaupmannahöfn og við
alþjóðlega jarðskjálftaskólann í
Tokyo. Danska ríkið veitti mér
styrk til þessa náms, sem jafngilti
fullum launum verkfræðings á
meðan námi stóð. Ennfremur
hlaut ég styrk að upphæð 40.000
kr. danskar hjá Vísindasjóði Dan-
merkur til þess að sækja nám til
Japans. Hlaut ég einnig styrk hjá
Vísindasjóði hér heima svo og
Nato.
A þessum árum keypti ég íbúð í
Kaupmannahöfn fyrir 15.000 kr.
danskar og seldi hana fyrir 19.000
kr. Keypti ég þá raðhús í Tástrup
fyrir 110.000 danskar, sem ég
seldi fyrir 145.000 þegar ég flutti
til Islands 1965.
3. I árslok 1968 réð ég mig til
starfa við Tækniháskólann í
Kaupmannahöfn og keypti þá ein-
býlishús í Kaupmannahöfn fyrir
275.000 danskar kr. Árið 1972, í
desember, var ég skipaður próf-
essor við verkfræði- og raunvís-
indadeild Háskóla Islands. Sökum
rannsóknarverkefna við Tækni-
háskólann í Kaupmannahöfn átti
ég óhægt með að flytja alfarið
heim til íslands, en starfaði áfram
í Kaupmannahöfn að hluta til ár-
in 1973 og 74. Fjölskylda mín bjó i
Kaupmannahöfn allan þennan
tíma og fluti hún fyrst til Islands í
ágúst 1974.
Hús okkar i Kaupmannahöfn
var selt á árinu 1973 fyrir 435.000
kr. danskar, en jafnfrmt keypti
kona mín litla íbúð í Kaupmanna-
höfn fyrir 125.000 þar eð hún varð
að hafa þar húsaskjól hvað svo
sem gjaldeyrisreglur segja. Eftir
að fjölskyldan var flutt til Islands
var þessi íbúð leigð, þar sem ekki
var tímabært að selja hana strax
vegna óhagstæðra lána. Gjaldeyr-
iseftirliti Seðlabapkans var til-
kynnt um íbúðina í ágúst 1975,
þ.e. að hún væri í eigu konu
minnar. Okkur hafa ekki borizt
Júlfus Sólnes
neinar athugasemdir þess varð-
andi íbúðina, en hún hefur verið
talin fram til skatts í Danmörku
allt fram til þessa.
Leigutekjur af íbúðinni hafa
verið mjög stopular og kostnaður
vegna hennar mun meiri. I ágúst-
mánuði 1977 var loks tímabært að
selja þessa íbúð, og fór ég gagn-
gert til Danmerkur í þeim til-
gangi í sama mánuði. Utlit fyrir
sölu íbúðarinnar var þá gott, og
taldi ég mér því óhætt að flytja
peningaeign mína í Danmörku
heim, þar sem ekki var lengur
þörf fyrir að hafa fé til tryggingar
skilvísum greiðslum vegna lána,
sem hvíldu á íbúðinni. Var þá
margumtöluðum bankareikn-
ingum í Finansbanken lokað og
inneign flutt í Landsbankann í
Reykjavík. Við kaup bankans á
ávísun í bandaríkjadölum frá Fin-
ansbanken var hlutaðeigandi yfir-
völdum gerð grein fyrir því, á
venjulegan hátt, að um eignayfir-
færslu væri að ræða.
4. Inneign mín í Finansbanken
virðist hafa vakið mikla athygli,
sem von er í landi, þar sem ætlazt
er til þess, að Islendingar, sem
ferðast til útlanda hafi með sér
rúgbrauð og harðfisk svo þeir
svelti ekki i útlandinu. Því ekki fá
þeir ferðamannagjaldeyri svo
dugi fyrir mat og húsnæði. A
sama tíma er flutt inn kex og
kökur og ýmislegt þviumlíkt til
landsins fyrir meiri upphæð en
nemur ölíum ferðamannagjald-
eyri til Islendinga á einu ári.
Eins og hefur komið fram hér
að ofan eignaðist ég nokkra pen-
inga er ég seldi húseignir mínar í
Danmörku. Þar fyrir utan hafði
ég góðar tekjur allan tímann með-
an ég dvaldist í Danmörku. Til
gamans get ég upplýst um síðustu
mánaðaríaun mín þar, en þau
voru um 16.000 danskar krónur.
Jafngilti það prófessorslaunum í
Danmörku á þeim tíma. A núver-
andi gengi eru þetta um 710.000
kr. Prófessorslaun á Íslandi eru
hins vegar 300.000 kr. Þessi mikli
munur er þó þessu máli óviðkorn-
andi.
Af öðru umráðafé sem ég hafði
meðan ég dvaldist í Danmörku, en
það var umtalsvert má nefna inn-
eign mína í lífeyrissjóði danska
verkfræðingafélagsins, sem mér
var greidd 1974. Var hún um
50.000 danskar kr. Þá fór ég tvisv-
ar sinnum til starfa fvrir
UNESCO til Kiril II Metodij há-
skólans í Skopje í Júgóslavíu. Var
mér greitt jafnvirði 30.000 kr.
danskra fyrir störf mín þar, sem
skv. alþjóðlegum sanningum eru
skattfrjálsar tekjur. Að lokum má
nefna, að ég gekkst fyrir alþjóð-
legum sumarskóla um áhrif jarð-
skjálfta á byggingarmannvirki,
sem var haldinn í Izmir i Tyrk-
landi sumarið 1973. Hlaut ég til
þess styrk frá Nato að upphæð
26.000 bandarikjadali. Ég opnaði
reikning fyrir skólann í Kaup-
mannahöfn i þýzkum mörkum.
Mun ég hafa hagnazt eitthvað
vegna gengishækkunar þýzka
marksins, er ég gerði upp við
Nato í bandaríkjadölum.
Ég vona, að mönnum sé rórra
við þessar skýringar mínar á
hinni miklu peningaeign í Dan-
mörku, sem þó ekki nægir til
kaupa á lítilli íbúð hér heima.
Ástæðan fyrir því, að það þótti
hagkvæmt að opna reikningana i
Finansbanken á nöfnum foreldra
minna er fyrst og fremst sú, að
danskur skattþegn má ekki opna
umbreytanlega reikninga í Dan-
mörku. Peningainneign á slíkum
reikningi má breyta í hvaða gjald-
eyri sem er og flytja hvert á land
sem er án þess, að reglur um
eignayfirfærslur gildi, en þær
fyrirfinnast í Danmörku alveg
eins og hér. Þannig þarf til dæmis
leyfi danska seðlabankans til þess
að flytja stærri upphæð úr landi
en, sem nemur 40.000 kr. dönsk-
um. Þá minnist ég þess er ég
flutti til Islands frá Danmörku
1965, að þá var peningaeign min í
Danmörku aðeins umbreytanleg í
íslenzkar krónur. Kom mér það
illa, þar sem ég hafði þá hug á að
fara til Bandaríkjanna. Loks má
upplýsa, að skv. þágildandi regl-
um danskra bankayfirvalda var
hámarksinneign á bankareikning-
um, sem þessum 75.000 kr. dansk-
ar. Voru reikningarnir þess vegna
tveir.
Reykjavíkurborg og Húsnæðismálastjórn:
Viðræður um hækkun lána
til kaupa á eldra húsnæði
„Hugmyndir um lán til endurbóta á eldra húsnædi”
— segir Magnús L. Sveinsson borgarfuUtrúi
„HUSNÆÐISMALASTJORN hef-
ur tekið mjög jákvætt í samþykkt
borgarstjórnar Reykjavíkur um
að leita eftir samstarfi við hús-
næðismálastjórn um uppbygg-
ingu og endurnýjun íbúða í eldri
borgarhverfum í þeim tilgangi að
auka nýtingu þeirra þjónustu-
stofnana sem þar hefur verið
komið fyrir, en tillagan miðar að
því að lán til kaupa á eldra
fbúðarhúsnæði verði hækkuð
verulega og lán til endurbóta á
eldri íbúðum verði aukin og látin
ná til fleiri aðila en nú er,“ sagði
Magiiús L. Sveinsson borgarfull-
trúi í samtali við Morgunblaðið í
gæn en í nóvember s.l. talaði
hann fyrir tillögu sjálfstæðis-
manna um þetta mál í borgar-
stjórn.
Morgunblaðið hafði samband
við Magnús L. Sveinsson borgar-
fulltrúa og spurði hann hvað væri
að frétta af afgreiðslu þessa máls
síðan það var samþykkt i borgar-
stjórn?
„Húsnæðismálastjórn hefur
tekið mjög jákvætt í þetta mál og
lýst sig reiðubúna til viðræðna við
Reykjavíkurborg um það,“ sagði
Magnús, „borgarráð tilnefndi á
fundi sínum 7. þ.m. þrjá menn til
viðræðna við fulltrúa húsnæðis-
málastjórnar. Auk mín voru
Sigurjón Pétursson og Jón G.
Tómasson skrifstofustjóri borgar-
stjórnar tilnefndir."
Magnús kvað hér um stórmál að
ræða. „Eins og kunnugt er,“ sagði
hann, „þá hefur ný íbúðabyggð í
Reykjavík að mestu byggst upp í
nýjum hverfum, þar sem einnig
hefur orðið að byggja allar þjón-
ustustofnanir frá grunni. Á-sama
tima hefur nýting á íbúðahúsnæði
og ýmsum þjónustustofnunum í
eldri hverfum borgarinnar
minnkað stórlega, þar sem fyrst
og fremst ungar barnafjölskyldur
hafa flutt úr eldri hverfum
borgarinnar í hin nýju, en íbúa-
fjöldi borgarinnar hefur svo til
staðið í stað.
I greinargerð um framtíð eldri
hverfa með tillögum um breyting-
ar á aðalskipulagi borgarinnar,
sem samþykkt var í borgarstjórn
25. apríl 1977, er m.a. bent á nauð-
syn þess að sporna gegn fólks-
flótta úr miðborginni.
Ýmsar samverkandi orsakir
hafa valdið þessari þróun; m.a.
lánareglur Byggingarsjóðs ríkis-
ins, sem ekki hefur lánað til
kaupa eða endurbóta á eldri íbúð-
um nema að mjög litlu leyti.
A s,I. ári var að meðaltali veitt
um 450 þús. króna lán til kaupa á
Magnús L. Sveinsson.
eldra íbúðarhúsnæði, en lán til
nýrri íbúða voru 2,7 millj. kr.
Þá er mjög brýnt að minu mati
að veita lán til endurbóta á eldra
húsnæði. Samkvæmt lögum er nú
aðeins heimilt að veita slik lán til
öryrkja og ellilífeyrisþega i eigin
húsnæði.
Margar eldri íbúðir þurfa veru-
lega endurnýjun og er ekki
óraunhæft að áætla að til þess
þyrfti 1—2 millj. kr. á íbúð.
Þessi lánapólitík hefur leitt til
þess að unga fólkið hefur flutzt í
nýju hverfin og eldra fólkið situr
Frainhuld á hls. 26.