Morgunblaðið - 10.05.1979, Blaðsíða 38

38
MORGUNBLAÐIÐ. FIMMTUDAGUR 10. MAÍ1979
Minning:
Hjalti Einarsson,
málarameistari
Fæddur 12. janúar 1904.
Dáinn 2. maí 1979.
Þegar við kveðjum gamla vini er
þeir hverfa af sjónarsviði þessa
lífs — setur okkur hljóð og aðeins
minningarnar vaka.
Þegar ég kveð mág minn, Hjalta
Einarsson málarameistara, koma
geymdar og hálfgleymdar myndir
upp í hugann.
Hjalti var fæddur 12. janúar
1904, sonur þeirra sæmdarhjóna
Ingibjargar Gunnarsdóttur og
Einars Jónssonar málara.
Það, sem var aðalsmerki þess-
ara hjóna, var fyrst og fremst
góðar gáfur, kjarkur, og dugnaður.
Þau voru bæði ættuð úr Mýrdaln-
um og er þar stór hópur ættingja
þeirra, sem ég er því miður ekki
fær um að rekja frekar.
Uppvaxtarár þeirra voru erfið,
en. með dugnaði og þrotlausri
vinnu höfðu þau komið sér upp
góðu heimili og góðri vinnu á
Akureyri, hann sem málari en hún
rak vefnaðarvöruverslun.
En þá kom reiðarslagið — þau
misstu aleigu sína í stórbrunanum
á Akureyri 1906. Því litla, sem
bjargaðist var að mestu stolið
jafnóðum og það var borið út.
Einar var þá við vinnu á Sauð-
árkróki en Ingibjörg var ekki til
stórræða — komin að því að eiga
yngsta barn þeirra.
Með 3 börn sín, Ragnhildi,
Hjalta og Gunnar nýfæddan í
ávaxtakörfu, og tómar hendur
komu þau til Reykjavíkur.
En dugnaðurinn og kjarkurinn
sagði til sín og fljótlega voru þau
komin í eigið hús á Skólavörðustíg
27.
Þau voru ekki rík af veraldar-
auði en listagáfu áttu þau í ríkum
mæli.
Einar var málarameistari að
atvinnu. Hann hafði lært málara-
list í tvö ár fyrir aldamótin í
listaakademíunni í Kaupmanna-
höfn og var fyrstur Islendinga til
að læra myndlist erlendis.
í þá daga gat enginn lifað af því
að vera listamaður svo brauðstrit-
ið krafðist krafta hans við iðn
hans, húsamálun, að aðalatvinnu.
En um helgar og á kvöldin hjólaði
hann út úr bænum með tjald,
málaragrind og fleira og þannig
urðu hans óteljandi myndir til —
nú veit enginn hve margar þær
voru.
Einar lést 1922, aðeins 55 ára að
aldri.
Það hafði oft reynt á kjark
Ingibjargar en aldrei eins og þá.
Synir hennar voru að læra, það
voru kreppuár og áreiðanlega hef-
ur oft verið þröngt í búi en með
sameiginlegu átaki tókst þeim að
koma öllu heilu í höfn.
Ingibjörg lifði til 89 ára aldurs,
hún dó 1962. Síðustu árin var hún
oft lasin en dúkana sína prjónaði
hún alltaf þegar bráði af henni til
síðustu daga. Það var hennar
listgrein. Hún hafði bróderað mik-
ið áður fyrr og þar var sama
listahandbragðið en prjónuðu
dúkarnir eru slíkt meistaraverk
að undrum sætir.
Einar þekkti ég sem barn þegar
hann var leiktjaldamálari hjá
Leikfélagi Reykjavíkur og sam-
starfsmaður foreldra minna, en
Ingibjörgu og Ragnhildi þekkti ég
ekki fyrr en ég kom til þeirra sem
væntanleg tengdadóttir og mág-
kona.
Á uppvaxtarárum Hjalta var
Reykjavík lítill bær og allir
þekktu alla og allflest börn gengu
í sama skóla.
Það var samt ekki í barnaskól-
anum, sem ég kynntist bræðrun-
um Hjalta og Gunnari, heldur í
dansskólanum hjá mömmu. Þetta
voru ólíkir bræður. Gunnar róleg-
ur og frekar feiminn og veitti
hlutunum athygli á sinn hógværa
hátt, en Hjalti alltaf á fartinni til
að missa nú ekki af neinu
skemmtilegu og logandi forvitinn.
En stutt var í brosið hjá þeim
báðum, þetta fallega bros, sem
glampaði líka í augunum.
Svo skildu leiðir um tíma og
næst hitti ég Hjalta er við dönsuð-
um saman sem álfar í Nýársnótt-
inni, hann var afburða dansari og
hafði þægilega söngrödd og við
lékum bæði engla í Himnaför
Hönnu litlu.
Aftur skildu leiðir og við hitt-
umst ekki nema á götu þar til
haustið 1940.
Við systurnar skiptum um íbúð í
húsi okkar systkinanna. Það
þurfti ýmsu að breyta og laga og
meðal annars að mála. Þá var
erfitt að fá handverksmenn en í
gegnum sameiginlegan vin okkar
fengum við Hjalta til að mála.
Hann var þá fastur starfsmaður
borgarinnar og gat aðeins unnið
hjá okkur í frítímum og mest á
kvöldin.
Þetta var upphafið á órjúfandi
vináttu og lífshamingju minni.
Það var oft glatt á hjalla þegar
Hjalti var að vinna hjá okkur.
Hann var okkur svo hjálplegur á
öllum sviðum, að það var alveg
einstakt. Ef við systurnar vorum á
æfingu eða að leika, las hann
passíusálm fyrir „Systur" fóstru
mömmu, sem var hjá okkur hér-
umbil 90 ára, en það voru hennar
kvöldbænir. Meira að segja hengdi
hann upp með okkur gluggatjöldin
að viðgerð lokinni.
Honum varð þá oft tíðrætt um
Gunnar bróður sinn. Hann fullyrti
að Gunnar væri einmitt maður
fyrir mig og ég ætti endilega að
giftast honum. Að við Gunnar
höfðum ekki sést í 20 ár, það var
algjört aukaatriði. Að það atvik-
aðist nú þannig, að við Gunnar
giftumst ári seinna, er okkar saga
og hún verður ekki rakin hér. En í
brúðkaupinu dansaði ég aftur við
Hjalta.
En honum var fleira til lista
lagt en að dansa. Hann byrjaði
nám í vélsmíði í Hamri, en varð að
hætta því vegna höfuðveiki, hann
þoldi ekki hávaðann. Þá fór hann
til sjós um tíma og þá kom það sér
vel, sem hann hafði lært í Hamri.
I „Halaveðrinu" þar sem tveir
togarar fórust var togarinn, sem
Hjalti var á, þar einnig. Þá
stoppaði vélin og vélstjórarnir
gáfust upp við að finna hvað væri
að. Hjalti fór niður í vélarúmið,
fann bilunina og gat gert við það
svo þeir björguðust í land, en það
mátti víst ekki tæpara standa.
Hjalti var ekki stór þegar hann
byrjaði að mála með pabba sínum
og handbragð Einars hafði hann
erft í ríkum mæli. Hvernig hann
blandaði liti, hvernig hann
munstraði ýmsar viðartegundir er
aðeins listamaður fær um að gera.
Og málun varð hans ævistarf.
Þegar heilsan fór að gefa sig
opnaði hann búð með málningar-
vörum aðallega. Hann rak hana í
10 ár en hætti þegar hann missti
húsnæðið.
Síðustu árin hefur heilsan verið
léleg en hugurinn var alltaf mikill
og nú helgaði hann minningu
foreldra sinna alla sína krafta.
Fyrir 2 árum hélt hann myndar-
lega málverkasýningu í Ásmund-
arsal, salarkynnin takmörkuðu
fjöldann af myndunum. Móður
sinni gleymdi hann ekki í því
tilfelli, prjónuðu dúkarnir hennar
þöktu einn vegginn.
Það var eiginlega raunalegt, að
ekki fleiri sáu þessa sýningu, en
raun varð á. Eg heyrði marga
undra sig yfir þeirri fegurð, sem
þar var að sjá, þeir höfðu svo lítið
heyrt Einars getið. Og einn list-
málari kom í annað sinn þegar ég
var stödd þar og nú vopnaður
stækkunargleri til að athuga með
sjávarmyndirnar og trjálaufið,
hann sagðist aldrei hafa séð það
eins fagurlega gert. Og prjónuðu
dúkarnir hennar tengdamömmu
vöktu líka verðskuldaða athygli.
Hjalti var sjálfur góður málari,
en hann hugsaði aldrei um að
halda fram sínum myndum —
aðeins pabba síns.
Og nú að leiðarlokum er efst í
huga mér þakklæti fyrir það, sem
mér hefur hlotnast í lífinu í beinu
áframhaldi af endurviðkynningu
okkar Hjalta.
Eg er viss um að umskiptin
verða gerð honum auðveld. Bless-
aðar hendurnar hennar tengda-
mömmu, sem þerrðu mín tár
þegar ég var svo þurfandi fyrir
það og hendur pabba hans og
systkina eru áreiðanlega útréttar
til að stýðja hann og styrkja. Ég
trúi því einlægt að við, sem eftir
erum, eigum ekki að syrgja, það
geti heft för þess sem hefur kvatt,
en, að við megum sakna og
minnast.
Ég bið guð að blessa Hjalta
heimkomuna og ég þakka honum
alla vináttu og tryggð.
Þóra Borg-Einarsson.
S(st vil éx tala um Hvefn viA þix.
Þrryttum anda er þæxt að blunda
UK þannÍK bfða s»lli funda.
Það kemur ekki mál við mix.
Flýt þér. vinur f fexri heim.
Krjúptu að fótum friðarboAann
<>K fljÚKðu á vænxjum murKunroðanH
meira að Htarfa Guðn um K<‘im.
J.H.
Hjalti Einarsson var ættaður úr
Mýrdalnum. Sonur sæmdarhjón-
anna Ingibjargar Gunnarsdóttur,
sem var fædd í Rofum í Mýrdal, og
Einars Jónssonar listmálara frá
Fossi í Mýrdal.
Þau byggðu húsið Skólavörðu-
stíg 27, og bjuggu þar til æviloka.
Þetta litla gamla hús, sem var svo
viðkunnanlegt.
Það var ekki að undra, þó Hjalti
nyti þess að búa á sínu æskuheim-
ili, þar sem foreldrarnir voru bæði
með listir sínar. Hann í myndlist
og hún í prjónaskap og útsaumi.
Það var einhvern tímann að
Hjalti var að mála íbúð hjá
kunningjafólki mínu. Er hann
lauk við baðherbergið, var hann
búinn að mála listaverk bak við
hurðina. Þetta veitti mikla
ánægju. Hann hafði svo gaman af
að koma fólki á óvart.
Það var á sólbjörtum degi, ekki
alls fyrir löngu, að ég for í
heimsókn á Skólavörðustíg 27. Ég
gekk upp gamla stigann, sem ég
hafði farið ótal sinnum. Ég opnaði
litlu hurðina. Á móti mér kom
frændi, snyrtilegur og uppábúinn.
Léttur og með gamanyrði á vör
tók hann á móti mér. Ég gekk inn
til hans.
Við röbbuðum um daginn og
veginn, bækur og menn. Hann
talaði um börn sín, er búa í sitt
hvorri heimsálfunni.
Hann gladdist mikið, þegar
börn hans komu frá Ástralíu og
Ameríku til að sjá föður sinn.
Síðastliðinn vetur frá Ameríku og
fyrir tveim árum frá Ástralíu. Þau
hittu hann hressan og glaðan.
Hann kvaddi fjölskyldu sína
hljóður og eftir voru góðar minn-
ingar þessarar skemmtilegu heim-
sóknar. Hann var að segja mér frá
þessu. Ég var að skoða blóma-
mynd, sem hann var nýbúinn að
mála, þó annað augað væri orðið
blint.
Ég fór að hugsa til heimferðar.
Kyssti frænda á vangann og
kvaddi.
Þetta var síðasta heimsókn mín
upp gamla stigann að litlu hurð-
inni, því nú er Hjalti dáinn. Litla
íbúðin hans er hljóð. Klukkan á
borðinu er stoppuð. Blómamyndin
hans sem hann var nýbúinn að
mála hangir á veggnum.
Er hann var yngri leitaði hann
sér oft hvíldar á sumrin úr önn
dagsins, við læk eða vötn, því
veiðimaður var hann góður og
naut fullkomlega blæbrigða nátt-
úrunnar, því sannmælt var hann
góður listmálari og orti líka ljóð
og kvað djúpt.
Hjalti giftist Sigríði Svein-
bjarnardóttur, en þau slitu sam-
vistum.
Hann rak málningarvöruverzl-
un nokkur ár á Laugaveginum.
Að lokum þakka ég samveru-
stundir og votta fjölskyldu hans
mína samúð.
Nú er knörrinn fleytir þér
vegamóðum af langri göngu inn í
kyrrlátan svefninn, óskum við þér
Guðs blessunar.
Frænka.
t
Faðir okkar,
GUNNAR MAREL JÓNSSON
skipasmiðameistari
andaöist í Sjúkrahúsi Vestmannaeyja þann 7. maí.
Börnin.
t
Faöir okkar,
GESTUR INGIBJARTUR GUÐNASON
frá Þingeyri, Dýrafiröi
er andaöist 2. þ.m. á Landspítalanum, veröur jarösunginn frá
Fossvogskirkju föstudaginn 11. maí, kl. 13.30.
Blóm vinsamlegast afþökkuö.
Börn, tengdabörn og barnabörn.
t
Systir mín
UNNUR JÓHANNSDÓTTIR
veröur jarösungin frá Fossvogskirkju föstudaginn 11. maí kl. 10.30
f.h.
Þeim sem vildu minnast hennar er vinsamlegast bent á
Öryrkjabandalag íslands.
Fyrir hönd systkina og annarra vandamanna.
Ragnar Jóhannsson.
t
Útför eiginmanns míns, fööur og tengdafööur,
KRISTJÁNS JÓNSSONAR
Njálsgötu 64,
er andaöist 1. maí s.l. hefur fariö fram í kyrrþey. Þökkum innilega
auösýnda samúö og hlýhug.
Sigríöur Helgadóttir,
Herdís Kristjánsdótfir, Arnar Ingólfsson.
t
Þökkum auösýnda samúö viö andlát
HJÖRLEIFS HJÖRLEIFSSONAR,
f. fjármálastjóra.
Effa Georgsdóttir,
Guölaugur Hjörleifsson, Halla Gunnlaugadóttir,
Soffía Bryndís Guölaugsdóttir, Haukur M. Stefánsson,
Hildur Guólaugsdóttir, Eyjólfur K. Kolbeins.
t
Aiúöar þakkir sendum við öllum sem vottuöu okkur samúö og
vinarhug viö andlát og útför eiginmanns míns og fööur okkar
EYSTEINS HALLDÓRS EINARSSONAR,
Alfaskeíöi 96, Hafnarfiröi.
Guörún Bsaringsdóttir
María Halldórsdóttir,
Einar Halldórsson,
Ólafur Halldórsson.
t
Þökkum innilega alla hjálp, hlýhug og samúö viö andlát og
jaröarför mannsins míns og fööur okkar
SIGURÐAR ÁRNASONAR,
verkstjóra.
Kristín Þorsteinsdóttir
og börnin.
t
Alúöar þakkir sendum viö öllum þeim fjölmörgu er sýndu okkur
samúö og vináttu við andlát og útför
GUÐMUNDAR GUÐMUNDSSONAR,
bónda,
Vorsabasjarhjáleigu,
Gaulverjabnjarhreppi.
Anný Guðjónsdóttir,
Guöbjörg Guómundsdóttir, Ingimar Ottósson,
Guórún Guömundsdóttir, Hilmar Guöjónsson,
Guömundur Guömundsson, Guörún Þ. Jónsdóttir,
Katrín Guðmundsdóttir, og barnabörn