Morgunblaðið - 20.03.1983, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 20.03.1983, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 20. MARZ 1983 73 72 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 20. MARZ 1983 GJÓSTUR AF LANDNORÐRI á funheita kaffistofuna niðri í Að- alstræti. En starf eins og blaða- mennska krefst fórna. Sérstaklega þegar skrifa á lifandi og fjörlega og leiftrandi frásögn um heim- skautadýr á kjörsvæði þeirra, án þess að skipta um föt frá því á blaðamannafundi hjá Bílgreina- sambandinu. Við Kristján ljósmyndari ákváðum nú að ganga að iokum dálítið um svæðið, annars vegar í þeim tilgangi að freista þess að ganga okkur til hita, en hins vegar til að láta líta svo út sem við gæt- Eftir Sveinbjörn I. Baldvinsson Myndir: Kristján E. Einarsson ... 0g á einum stað maraði roskinn Taunus í kafi í ísnum. Það var ískalt. Jólin voru lið- in og búið að skipta um ár, en það virtist ekki hafa neitt að segja. Enn var jafn kalt. Meira að segja hitapollurinn á Tjörninni var hulinn ís. Og ég á strigaskóm. Eins og hraustum innisetumanni sæmir. Ávallt viðbúinn að skella sér í fótbolta eða badminton í hádeginu. Þá datt einhverjum snillingnum í hug að nú væri kjörið að fara í vetrarheimsókn í Sædýrasafnið, taka myndir af selum og ísbjörn- um og skrifa lifandi og fjörlega og leiftrandi frásögn um dýrin sem pluma sig best í frosti og fimbul- kulda. í fyrrasumar stakk ég upp á Sæ- dýrasafninu sem kjörnum efnivið í greinarstúf fyrir sunnudagsblaðið. Það hlaut dræmar undirtektir. Þá var líka bara mannsæmandi veð- ur, íslensk sumarblíða með sól- skini og dálitlu roki í fangið. Nú voru aðstæðurnar í Sædýrasafn- inu nánast eftirlíking á eftirlætis- aðstæðum heimskautadýra. ís- birnir kunna vel að meta hress- andi tólf stiga gadd og ekki spillir ofuriítill gjóstur af landnorðri. Gerir hreinustu kraftaverk fyrir feldinn. Miðstöðin í bílnum hans Kristjáns Einarssonar ljósmyndara gerir engin kraftaverk, þegar hún er í lagi. Hvað þá, þegar hún er í ólagi. Þá gerir hún ekkert. Hún er bara þarna og minnir á tilvist sína með nokkrum forskrúfuðum hnöppum og handföngum sem hægt er að snúa á marga vegu, án þess að nokkuð gerist. Kristján bauðst til að fara með mér suður eftir. Það var elskulegt. Þegar við vorum búnir að beita blástursaðferðinni á læsinguna og höggva ísinguna utan af gluggun- um, sagði hann mér að miðstöðin hefði bilað daginn áður. Það var líka eitthvað að pústkerfinu. í aftursætinu sat nýr og glæsilegur hljóðkútur sem átti að setja undir um kvöldið. Það var samt eiginlega ekki fyrr en við komum út úr Fischersund- inu að mér varð kalt. Sem betur fór var ég með húfu á höfðinu, ekki óáþekka þeim sem landa- mæraverðir nota á mótum Kína og Sovétríkjanna upp til fjalla í Asíu. En það var þetta með striga- skóna. Þeir hefðu sennilega dugað vel á landamærum Sýrlands og ísraels, en bæjarmörk Reykjavík- ur og Kópavogs gætu eins verið landamæri lífs og dauða þeirra vegna, á köldum degi í janúar. Þegar við komum suður eft- ir, fréttum við hjá starfs- mönnum safnsins að þar hefði mælst rúmlega fimmtán stiga frost þá um morguninn. Þeir voru í kaffi. Það var funheitt í kaffistofunni. Við Kristján geng- um áleiðis að ísbjarnagryfjunni. íshella lá yfir öllu svæðinu og á einum stað maraði roskinn Taun- us í kafi í ísnum. Hann hafði víst verið of seinn að forða sér þegar frysti um haustið. Ég velti fyrir mér hvort miðstöðin hefði verið í ólagi. Hvort þessi bíll væri ef til vill leifar af öðrum blaðaleiðangri til að taka myndir af selum og ísbjörnum og skrifa lifandi og fjörlega og leiftrandi frásögn. Hefði ég ekki verið með hendur í vösum, hefði ég tekið ofan. „Nei, góðan daginn," var kallað úr gryfjunni. Birnirnir voru tveir. Það var sá stærri sem kallaði, „það var mikið að einhver hunsk- aðist til að líta inn. Það er nú veðrið til að skreppa bæjarleið núna, ha.“ „Góðan daginn, við erum frá Morgunblaðinu," sagði ég. „Já, það er allt í lagi með það,“ svaraði bersi, „hvað get ég gert...“ minni björninn ræskti sig og gekk nær, „... Ég á við, hvað getum við gert fyrir ykkur," flýtti sá stóri sér að bæta við. „Við ætluðum nú bara að fá að taka af ykkur nokkrar myndir og skrifa síðan lifandi og fjörlega og leiftrandi frásögn ...“ byrjaði ég. „Já, það er nefnilega það. Það er allt í lagi, ég er eimmitt... ég meina, við vorum einmitt að gera hreint hjá okkur, við hjónin, núna fyrir jólin svo það er alveg kjörið að mynda hérna núna. Ég bendi sérstaklega á vegghleðsluna hérna á norðurveggnum. Ég hlóð þetta sjálfur — Birna hjálpaði mér að tína grjótið. Þetta er að vísu ekki Drápuhlíðargrjót, en gerir sama gagn. Ég ... — við Birna höfum nú verið að reyna að gera svolítið huggulegt hérna í kring um okkur.“ „Hvaðan komið þið og hvernig kunnið þið við ykkur hérna í Firð- inum,“ spurði ég og mundaði pennann. „Við erum frá Grænlandi, en eigum ættir að rekja allt norður á Pól. Forfeður okkar flýðu pólinn snemma á öldinni, þegar þar fór að vera stanslaust rennerí af alls konar ævintýramönnum. Þeir virtust helst vera að leita óspilltr- ar náttúru og hvíldar frá ys og þys stórborganna, þessir menn, en for- feður okkar höfðu af þessu ansans ári hreint mikið ónæði. Þejr gerð- ust því eins konar pólitískir flótta- menn, ha, ha, ha, og héldu til Grænlands." „Við höfum haft það prýðilegt hérna," sagði Birna, „nema hvað það hefur óneitanlega verið hálf dauflegt hérna að undanförnu, eftir að safninu var lokað. En við erum nú lítið fyrir það að kvarta. Þetta eru erfiðir tímar fyrir marga, segja forystumennirnir." „En þið hittið vel á núna,“ byrj- aði Björn, „þetta er sko veður sem vit er í. Eitthvað annað en þessi hitasvækja á sumrin, sól upp um alla veggi. Nei, það er alveg kol- ómögulegt." Kristján smellti myndum af parinu og við bjuggumst til brott- ferðar og hugðumst heilsa upp á útseli annars staðar í safninu. Við kvöddum því ísbirnina, en að skilnaði báðu þeir okkur að skila því til selanna að þeir væru vel- komnir til sín í kvöldmat hvenær sem væri. Þegar okkur bar að garði við dvalarstað selanna, var þar ekkert að sjá nema breiðu af ís og dálitla vök skammt frá okkur. Við vorum um það bil að krókna er hér var komið sögu og hugðum gott til glóðarinnar, að komast í bæinn fyrir kaffi, þar eð við hefðum ekki fundið neina seli, en í þann mund skaut upp kollin- um, í þess orðs fyllstu merkingu, selur, sem kvaðst heita Sæmundur eftir kunningja einhvers forvera síns. Sagði hann nafnið hafa fylgt ættinni lengi. Innan skamms bættist svo annar selur í hópinn. Sæmundur sagði að þar færi Bára Rán Ægisdóttir sambýlingur sinn. „Hafið þið búið hér lengi?" spurði ég. „Við erum búin að vera hérna i nokkur ár,“ svaraði Bára Rán. „Það er ágætt að búa hérna, þann- ig lagað, að vísu ósköp einmana- legt núna í seinni tíð. Kemur ekki nokkur maður nema rétt þjónustufólkið." „Það var oft ansi líflegt hérna á meðan safnið var opið almenn- ingi,“ bætir Sæmundur við. „Þá var stanslaus gestagangur alla daga á sumrin og maður fékk stöð- ugt aðhald við sundæfingarnar. Núna safnar maður bara spiki af hreyfingarleysi og leiðindum. Ekki komumst við í bíó eða leik- hús eða á Kjarvalsstaði. Það er fjandakornið ekkert við að vera. Þetta er ófremdarástand og yfir- völdunum til mestu skammar." „Hvernig kemur ykkur saman hér í lauginni?" „Það er nú mesta furða," svarar Bára Rán. „Við reynum að hafa þetta allt á lýðræðislegum grund- velli hérna og greiðum atkvæði ef ágreiningur kemur upp um eitt- hvert mál. Einn selur, — eitt at- kvæði. Það er okkar kjörorð. Sæ- mundur vildi reyndar fyrst að at- kvæðavægið færi eftir vigt, en ég fékk hann ofan af því. Eini gallinn við fyrirkomulagið hjá okkur er sá, að það kemur dálítið oft fyrir að tillögur eru felldar á jöfnum atkvæðum." Við Kristján vorum orðnir krókloppnir og fórum að hugsa okkur til hreyfings. Það var ekkert fjörlegt eða leiftr- andi við okkur þar sem við norp- uðum þarna við selalaugina og sjálfum fannst okkur það mesta furða að við skyldum þó enn vera lifandi eftir þessar innisetu- mannraunir. Peter Freuchen hefði nú víst ekki látið sér þetta fyrir brjósti brenna. En hann var líka betur klæddur á sínum ferðum. Nú var komið kaffi og við ekki í námunda við mannabyggð. Ekkert nema heimskautadýr í kringum okkur. Meira að segja harðlokað hjá öpunum, sem þó hefðu hugs- anlega getað minnt okkur lauslega „Ykkur finnst þið geta sett hvaða bull sem er á prent, bara ef það er innan gæsalappa!“ Lifandi og fjörleg og leiftrandi frásögn af heimskautadýrum í eðlilegu umhverfi sínu og tveimur innisetumönnum í kröppum dansi við náttúruöflin í Kapelluhrauni. um líka brugðið okkur í gervi rannsóknarblaðamanna, ef svo bæri undir. Við kvöddum því Sæmund og Báru Rán, boruðum höndunum ofan í vasana og rölt- um af stað. Við höfðum ekki stigið nema nokkur skref þegar við gengum fram á gæsahóp sem kannski var líka að reyna að fá í sig hita með því að vaga þarna eftir hélaðri jörðinni. Við hugðumst nú ekki eiga nein samskipti við þessa fugla og létum því sem ekkert væri og horfðum í aðra átt þegar við nálguðumst hópinn. Rétt í þann mund er við stikuðum kæruleysislega framhjá vatt ein gæsin sér að okkur með nokkrum þjósti og sagði: „Eruð þið blaðamenn?" Hinar gæsirnar staðnæmdust hjá henni. Það liðu nokkrar sekúndur í magnaðri þögn, en síðan svöruðum við og sögðum að svo væri, reyndar blaðamaður og ljósmyndari ef út í það væri farið. Ég hætti við að nefna þetta með lifandi og fjörlega og leiftrandi frásögn. Við bjuggumst auðvitað við að næst myndi gásin hafa orð á því hvað þetta hlyti að vera spennandi starf og að hún þekkti mann sem ætti endilega að taka viðtal við, hann væri bara svo óframfærinn sjálfur. En það var ekki það sem fyrir henni vakti. „Mig hefur lengi langað til að hitta blaðamenn." Já, var það ekki, hugsaði ég, liggur eitthvað á hjarta, um hús- félagið kannski, eða sjónvarps- dagskrána, eða stjórnarskrármál- ið. „Þið komið nefnilega illa fram við okkur gæsirnar. Reyndar gera margir aðrir það líka, en þið eruð alveg óþolandi." „Nú,“ sagði ég og brosti, velvilj- aður. „Já. Þið eruð alltaf að skrifa einhvern bannsettan þvætting sem er nú kannski ekki svo skrýtið þegar maður lítur á þetta samfé- lag sem þið eru að skrifa um, en það sem okkur sárnar er þetta: Þegar þvættingurinn og vitleysan keyrir um þverbak hjá ykkur, þá bregst það ekki að þið setjið hann „Pað var mikið að einhver hunskaðist til að líta inn.“ „Pað kemur ekki nokkur maóur, nema rétt þjónustufólkið.“ á milli gæsalappa. Ykkur finnst þið geta sett hvaða bull sem er á prent, bara ef það er innan gæsa- lappa. Það er alveg ófært. Ekki er ykkur sama um hvað er á milli fótanna á ykkur, ha. Það virðist stundum skipta öllu máli, miðað við framboðið í bókabúðun- um. Okkur gæsunum er ekki held- ur sama hvað er á milli fótanna á okkur. Þið ættuð að hugleiða það næst þegar þið ætlið að fara að setja einhverja vitleysu innan gæsalappa." Að þeim orðum sögðum struns- uðu gæsirnir á brott með þótta- fullu fasi, en við stóðum eftir agn- dofa eins og hjarðmennirnir í jóla- guðspjallinu og reyndum að átta okkur á stöðunni. Brátt varð okkur kalt, að standa svona og af- réðum að láta þetta gott heita. ar eð gæsin hafði ekki sagt neitt um fjárhús eða jötu, létum við ógert að svipast um eftir slíkum mannvirkjum en héldum rakleitt að fólksvagninum hans Kristjáns. Af gömlum vana og kannski í von um að eitthvert kraftaverk hefði gerst, kveikti hann á miðstöðinni. Tími krafta- verkanna reyndist liðinn. Á leiðinni í bæinn varð þessi vísa til: Um mig vindar naprir næða, nærri heggur fuglahjal. íshafsföt og óbein ræða eru það sem koma skal. MEIRIHÁTTARHLJÓMPLÖTUÚTSALAN HLJÓMPLÖTUÚTSALA ÚTGEFENDA ’83 HEFST Á MORGUN — MÁNUDAG Rosalegt úrval af íslenskum og erlendum hljómplötum og kassettum á gjafveröi Allt upp í 80% (Mlerp Hækjartorg afsláttur LÆKJARTORGI. PÖNTUNARSÍMI 15310. VANDAÐ TÍMARIT UM STJÓRNMÁL Meðal efnis að þessu sinni: Sjálfsþurftarbúskapur — eða samstarf við útlendinga (viðhorfin í orku- og iðnaðarmálum — Kenningar Milton Friedmans — Ástand og horfur í efnahagsmálum — Þrígreiningarkenning Monterquieus — Dulbúin barátta KGB. Gerist áskrifendur aö Stefni — þaö borgar sig. Tímaritið Stetnir Sjálfstæðishúsinu Valhöll, Háaleitisbraut 1, 105 Rvk. Áskriftarsími 82900

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.