Morgunblaðið - 02.06.1985, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 02.06.1985, Blaðsíða 23
ðSCÍ IVTJl .2 í?!JDAaUH'/ítJ8 .aiQAd MÖRGUNBLA-mÐrSUNNUBAGUR-fc ^ aaoM HW5 B -a£- in að dreifa sérriti Landssam- bands slökkviliðsmanna um eld- varnir á sjó um borð í öll skip landsins í allt að þremur eintök- um, þá hefur nefndin nýlega sam- þykkt að láta þýða alþjóðasam- þykktina um öryggi mannslífa á hafinu og jafnframt að hefja vinnslu á bæklingi um björgun úr köldum sjó. Siglingamálastofnun hefur látið þýða þann bækling, yf- irfara og staðfæra og reiknað er með að fá auglýsendur til að taka þátt í kostnaði. f sumar verður áfram unnið á fullu í öryggismálanefnd sjó- manna þar sem farið verður yfir stöðuna og tekið á þvi sem þurfa þykir í þessari lotu en reiknað er með að nefndin skili af sér tillög- um í haust. í nefndinni eiga sæti Valdimar Indriðason, Árni John- sen, Stefán Guðmundsson, ólafur H. Þórðarson, Svavar Gestsson, Karvel Pálmason, Guðrún Agn- arsdóttir og Kolbrún Jónsdóttir. Búið er að hrinda í framkvæmd fjölmörgum af hinum 17 tillögum nefndarinnar og stefnt er að því að hnýta það upp sem eftir er á næstunni. Margt af ábendingum Öryggismálanefndarinnar hefur verið tekið fyrir í meðförum Al- þingis, m.a. með breytingum á siglingalögunum, en gleggst er þó með afgreiðslu fjárveitinga hvað tillögur nefndarinnar hafa fengið góðar undirtektir ráðherra og al- þingismanna og reyndar hafa all- ar undirtektir við tillögur okkar verið mjög goðar, bæði hjá þeim sem vinna sérstaklega að örygg- ismálum og slysavörnum og hags- munasamtökum sjómanna." — »j. Akureyri en eftir að Söltunarfélag Dalvíkur kom til með rækju- vinnslu sína hefur öllum afla verið landað þar." — Hvernig atvikaðist það að þú fórst að huga að úthafsrækjuskipi og hvernig gekk að fá tilskilin leyfi? „Árið 1978 keypti ég togarann Dalborgu. Upphaflega ætlaði ég að láta smíða fyrir mig skip í Englandi til úthafsrækjuveiða. Undirtektir ráðamanna voru ekki mjög líflegar og er það nánast kapituli útaf fyrir sig þær æf- ingar. Menn hafa sjálfsagt hugs- að, hvað ætti að gera með stórt rækjuveiðiskip þegar hægt væri að stunda þetta á smábátum vest- ur í ísafjarðardjúpi. Þannig fengu þær hugmyndir mínar um smíði á rækjuskipi hálfsnubbóttan endi. En upp úr því fórum við og keypt- um Dalborgu. Keyptum við hana á ítalíu og létum gera breytingar á henni í Danmörku. Sett voru i hana tæki til vinnslu á rækjunni um borð. Fyrst í stað var allur afli Dalborgar unnínn um borð nema smæsta rækjan sem unnin var í rækjuverksmiðju Söltunarfélags Dalvíkur. Með þessu móti varð verðmæti aflans meira en túrarnir voru oft langir og gátu farið upp í mánaðarútivist, en það réðst oft af vatnsbirgðum skipsins hversu lengi við vorum í hverri veiðiferð. Dalborg hefur reynst hin mesta happafleyta. Hún er prýðisgott sjóskip og höfum við ekki orðið fyrir neinum verulegum skakka- follum í útgerð hennar." — Hvernær fórst þú fyrst að 1 kanna Kolbeinseyjarsvæðið? „Haustið 1974 þegar ég var á Sæþóri vorum við búnir að skarka töluvert við Grímsey, færðist þá leikurinn framar og dýpra, fram undir Kolbeinsey. Fram að þeim tíma var þetta svæði ókannað en við fengum þarna strax góðan afla. Þrátt fyrir oft erfiðar að- stæður bæði hvað veður og botn- lag varðar hefur þetta svæði orðið afar gjöfult af rækju. Segja má að þetta Kolbeinseyjarsvæði sé mest- öll djúpslóðin fyrir Norðurlandi. Þarna er mörg matarholan hvað rækju snertir, sérstaklega „para- dísarholan" sa. af Kolbeinsey, sem reyndist úthafsflotanum gjöful á síðastliðnu ári". — Hvernig stóð á því að þú fórst að fara vestur á Dohrnbanka? „Þegar við vorum komnir með Dalborgina bundum við mestar vonir við Kolbeinseyjarsvæðið en þar veiddist stærsta rækjan sem þá fékkst af miðunum hér fyrir norðan. Árið 1969 var byrjað að leita rækju við Vestur-Grænland og það á einu skipi og benti það þá ekki til bess sem síðar varð. Haf- rannsóknastofnunin leigði af okkur skipið í rækjuleit á Dohrn- bankann árið 1979. Kom þetta til út af því að Bjarni Sæmundsson hafði farið þangað með veiðarfæri í einhverjum öðrum rannsóknum og fékk þó svolítið magn af góðri rækju. I þessari leit fórum við fyrst á Jökuldýpi og síðan á Dohrnbankann og fundum þar víða vott af góðri rækju. í júní byrjuðum við svo á Dohrnbankan- um eftir að við vorum lausir úr þessum rannsóknartúr og má segja að þá hafi avintýrið byrjað. Við lentum að vísu í erfiðleikum vegna íss en við vorum þarna að fram undir jól. Þarna var mjög stóra rækju að hafa en svipuð rækja var í þó nokkrum mæli á Héraðsflóadýpi nú í vor, en þar hafa bátarnir verið að fá góðan rækjuafla að undanförnu." — Hvernig er að stunda veiðar á Dohrnbankasvæðinu? „Það er mjög erfitt að stunda það vegna hafíss. Það er nauðsyn- legt að hafa frjálsræði þarna því oft þarf að leita undan ísnum en miðlínan milli Islands og Græn- lands kemur í veg fyrir það. Því hef ég ekki haft áhuga á að sækja þetta svæði stíft undanfarið." Líklega er ég eini íslendingur- inn sem hef orðið svo frægur að vera tekinn innan grænlenskrar landhelgi, en það var einmitt á þessu svæði. Þetta var svolítið kvikindislegt. Þarna flæddi ís yfir en við héldum okkur vestan við ísbrúnina og hröktumst við undan henni vestur þó það sé nú ekki nein afsökun, en þarna var líka leiðindaveðrátta. Jú, jú svo vorum við teknir þarna eins og vera ber." — Eins og þú sagðir áðan fórst þú í rækjuleit á vegum Hafranns- óknarstofnunarinnar. Hvernig lík- aði þér sú leitarstarfsemi með fiskifræðingana inná gafli hjá þér? „Fiskifræðingarnir Ingvar Hall- grímsson og Sólmundur Einarsson tóku þátt i þessum rannsóknum. Þeir voru afskaplega áhugasamir og vildu gera vel. Það var gott að vera með þeim. Allt frá því ég fór að fást við rækjuveiðar hefur Ingvar verið afskaplega áhugas- amur um þetta. En það er svo með fiskifræðinga sem svo marga aðra að þeir búa ekki til peninga. Það er alls staðar sem strandar á þeim en veita hefði þurft meira fjár- magni í þessar rannsóknir. Erfitt og dýrt er að standa að þessum rannsóknum því ekki er hægt að nota nein önnur tæki en veiðarf- ærin." — Hafa veiðarfæri breyst á þeim tíma frá því þú fórst að fást við rækjuveiðar? „Já, en þó er það minna en ætla mætti. Þau hafa ekki breyst meira en það að við vorum að fá nýtt troll núna á Dalborgina og er það nánast nákvæmlega eins og það sem við byrjuðum með. Þegar við hófum útgerð á Dalborgu, pöntuð- um við veiðarfæri, hlera og allt saman, frá Noregi, sams konar og þeir norsku nota á svona skipum. Þá voru þessar veiðar löngu þekkt- ar hjá þeim. Til að byrja með þurfti að gera ýmsar æfingar því þá var því eklci til að dreifa að beraw sig saman við aðra hér. Núna eru sjálfsagt komnir um 50 bátar á þessar veiðar og eftir því sem þeim fjölgar miðla menn hverjir öðrum af reynslu sinni og það verður léttara að fást við þetta." — Er engin hætta á ofveiði á rækju eins og virðist hafa orðið örlög nytjastofna hér við land? „Það er sjálfsagt hægt að ganga of langt í þessu eins og öllu öðru. Reyndar tel ég að þessar sveif lur í fiskistofnum hér við land séu ekki fyrst og fremst vegna ofveiði. T.d. með rækjuna, þegar veiðar á henni voru að hef jast hér við land og voru í litlum mæli þá minnkaði rækjumagnið á vissum tímum mjög mikið þannig að hvergi varð vart við rækju. Ekki var hægt að kenna veiðunum um það. Það er eitthvað annað sem veldur þessum sveiflum. Sennilega valda veiðarn- ar minnstu í því, þar sem aðrar orsakir að verki en menn þekkja. Sjávarskilyrði hafa áhrif á rækj- ustofninn eins og á allt annað líf í sjónum." — Hefur Snorri Snorrason, frumkvöðull í úthafsrækjuveiðum, trú á framtíð þessa veiðiskapar? „Nú er farið að líta á þetta sem alvöruatvinnuveg en það var lengst af ekki gert. Þetta var svona sumarvinna og atvinnuveg- ur sem menn vildu hlaupa í þegar best gaf og hlaupið siðan i annað þegar minna var að hafa. Ég rakst á það í einhverjum skýrslum um daginn að árið 1973 er úthafsr- ækjuafli um 400 tonn og var ég þá einn um þá veiði. Nú hefur sá afli margfaldast og fleiri skip komið í veiðarnar þannig að árið 1984 er allur aflinn yfir 10.000 tonn. í minum augum er enginn mun- ur hvort maður er í þessum veið- iskap eða einhverjum öðrum. Vandræðaástand hefur verið á rækjumörkuðum nú í eitt og hálft ár. Þetta er að lagast núna að því leyti að nú selst öll unnin rækja þótt verð hafi ekki breyst. Miðað við þorskverð er rækjuverð ca. 30% lægra en fyrir rúmu ári síð- an." Vonandi fer nú verð á unninni rækju hækkandi á heimsmörkuð- um, þannig að þessi atvinnuvegur megi eflast og dafna. Sjálfsagt getur Snorri Snorrason skipstjóri tekið undir þær óskir fullum hálsi því um hann má segja að sá veldur miklu sem upphafinu veldur. FréttariUrar. Lokabindi ritverksins um sögu Menntaskólans í Reykjavík. í fjóröa bindi Sögu Reykjavíkur- skóla er sagt í máli og myndum frá skólalífi í Menntaskólanum á árunum 1946-1980. í þessu bindi er nafnaskrá og atriðis- orðaskrá fyrir öll fjögur bindin. Bókaúlgáfa /MENNING4RSJÓDS SKÁLHOLTSSTÍG 7» REYKJAVÍK • SÍMI 621822

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.