Morgunblaðið - 02.06.1985, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 02.06.1985, Blaðsíða 34
 34 B MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 2. JÚNÍ 1985 Heimsókní Gamla þvottahúsið hótelum, þar sem ferðamanna- straumur er mikill. Ég myndi halda að þetta væri hópur sem ætti að vera í berklaeftirliti a.m.k. einu sinni á ári." Hvert leitar fólk sem óskar eftir bólusetningu eða lyfjagjöfum vegna ferðalaga? „Ungbarnaeftirlitið er náttúr- lega á sínum stað í Heilsuvernd- arstöð Reykjavfkur og hjá hér- aðslæknum úti á landi. Eftirlit er reglulegt á opinberum vegum meðan fólk er í skólaskyldunni. Aftur á móti þegar henni sleppir, þá leitar fólk hér í Reykjavik til borgarlæknis út af ferðamanna- bólusetningu og lyfjagjöfum. Ef til dæmis er veríð að fara inn á svæði, þar sem er malaría, þá þarf að byrja að taka meðul áður en faríð er af stað. Allt slikt er í höndum borgarlæknis í Reykjavík og hann á að sjá um allar ónæmis- aðgerðir í sfnu umdæmi. Úti á landi eru það héraðslæknarnir. Ég held að þjónustan sé f góðu lagi, en fólk þarf sjálft að hafa hugsun á að fá meðul og bólusetningar eftir þvf sem við á. Margir gera ' það, en ég er ekki viss um að það séu allir, og ekki er hægt að ætlast til að borgarlæknir viti hver er að fara f langferð ef fólk leitar ekki til hans. Ég er sérlega hrædd um hópa ungs fólks, sem fá þá flugu f höf- uðið að fara f löng ferðalog inn á exótísk svæði. Það er full ástæða til að minna á, að það eru ekki öll svæði f heiminum jafn hrein og hér, þó að okkur þyki ýmislegt að á Fróni." Rannsóknir á MS (Multiple sclerosis) Nú skilst mér að vinnan hér sé kannski fyrst og fremst fólgin f að greina það sem upp kemur hverju sinni og sfðan í rannsóknarverk- efnum sem af því starfi koma. Ef þú mættir sjálf velja þér verkefni, ertu þá með einhverja ákveðna rannsókn f huga? Já, það að vinna í sjúkraþjón- ustunni fer ákaflega vel með kennslunni og maður verður kannski praktískari kennari fyrir verðandi starfsfólk í heilbrigðis- þjónustunni, ef maður hefur af henni reynslu og hefur ekki eytt öllum sfnum tfma á þröngu sviði. En varðandi manns eigin áhuga- mál, þá er það ekki á hverjum degi að maður getur leyft sér að vinna að þeim. Það er alltaf eitthvað annað sem kallar að, eins og mál- um er háttað hér. Ef ég gæti ein- hverntfma valið mér eitthvað skemmtilegt að gera þá er MS sá sjúkdómur, sem ég myndi hafa áhuga á að rannsaka. Þó ég hafi lítið gert, þá er það verkefni nú mfn veika hlið f lífinu. En rann- sóknir á MS eru aftur á mót erfitt verkefni. Margir búnir að spreyta sig á þvf allan sinn starfsaldur að finna orsakir MS — án árangurs. Þetta er sjúkdómur sem er búinn að vera þekktur nokkuð lengi. Elstu athuganir á MS, sem þekkt- ar eru, voru gerðar i Frakklandi á 19. öld. Einn nemenda minna í veirufræði sem byrjuðu hér, Sig- rfður Guðmundsdóttir, gerði hér prófverkefni til B.Sc. 4. árs prófs í lfffræði og lauk þvi 1976. Hún at- hugaði mótefni gegn nokkrum al- gengum veirum hjá MS-sjúkling- um og heilbrigðum samanburð- arhópum. Prófritgerð hennar birt- ist i safni rítgerða frá Rannsókn- arstofu Háskólans i veirufræði, sem við gáfum út 1977 undir titl- inum „Um veirur og veirusýkingar á íslandi og varnir gegn þeim". Þar er ýmsan fróðleik að finna um MS." Er MS smitsjúkdómur? „Það er ekki vitað. Við veiru- fræðingar höfum lengi haft áhuga á þvi að finna veiruna sem veldur þeim sjúkdómi. í mörg ár hefur sú skoðun veríð ríkjandi að veirur ættu kannski þátt f MS. En sé MS veirusjúkdómur, þá er það alveg örugglega sýking sem sýkir mjog marga, sem ekki fá MS. Þá eru ábyggilega hýsilþættir sem valda því að það er einmitt þetta fólk sem fær þessar sérstöku afleið- ingar af sýkingunni. Ef við erum að tala um jafn sjaldgæfan sjúkdóm og MS, þar sem maður veit að tfðnin er kannski einn MS-sjúklingur í sau- tján hundruð manns eða fleirum — og við vitum að þetta er heila- sjúkdómur, eða réttara sagt sjúk- dómur f miðtaugakerfi, þá er nátt- úrlega engin greið leið frá einu miðtaugakerfi til annars. Fólk smitast ekki bara við það að vita að einhver er með vfrus f heilan- um. Sú leið er ekki til. Það verður að vera eitthvert útgangsop fyrír sýkilinn, þannig að ef maður hugs- ar sér að sjúkdómur, sem er svo sjaldgæfur, beríst frá manni til manns, þá hlýtur að vera einhver sem ber orsakavaldinn á milli og er heilbrigður. Sjúklingarnir hafa venjulega engin samskipti haft við aðra MS-sjúklinga áður en þeir veikjast og það er ákaflega sjald- gæft að fá fleiri en eitt tilfelli f somu fjölskyldunni. Ef sú kenning að MS sé smitsjúkdómur reynist rétt — þetta er nú bara kenning — þá yrði maður að gera ráð fyrir að talsvert margir f þjóðfélaginu tækju þessa sömu sýkingu og gætu dreift henni, en það væri eitthvað sérstakt við það fólk sem verður fyrir þessun sérstöku afleiðing- um. MS hefur ákaflega merkilega útbreiðslu i heiminum og það er nú það sem gerir að menn halda að þetta sé kannski veirusýking. í mörgum löndum, sérlega i hita- beltislöndum, eru nánast engir sjúklingar með MS. Aftur á móti i norðlægum löndum þar sem hreinlæti er á háu stigi og aðstæð- ur miklu betri, þar er hærri tfðni. Sjúkdómurinn virðist ekki bund- inn ákveðnum kynstofnum. ísland er á hátfðnisvæði, en þau eru Norður-Evrópa, N-USA, S-Kan- ada, Nýja Sjáland og e.t.v. syðsti hluti Astralfu. Líklegt er að NV- USSR sé einnig hátfðnisvæði. Nú, ef maður fer að hugsa um smitsjúkdóm, þá er tvennt til. Annars vegar er það sýkillinn og hins vegar svarið sem hýsillinn gefur frá sér. Ef við verðum fyrir sýkingu, þá kemur alltaf ónæm- issvar, eða f flestum tilvikum ef við erum heilbrigð, og einstoku sinnum verða ónæmissvörin við sýkingum afbrigðileg. Það getur verið eitt af því sem eyðileggur miðtaugakerfið, ef við fáum af- brigðilega mótefnamyndun. Út- breiðsla á MS hér á landi hefur verið ákaflega vel rannsökuð. Dr. Kjartan R. Guðmundsson, tauga- læknir, lagði mikla vinnu i þann sjúkdóm árum saman. Hann at- hugaði útbreiðslu MS og dreifingu sýkinganna um landið og hver gangur sjúkdómsins væri i sjúkl- ingum. Kjartan birti um rann- sóknir sinar greinar sem vöktu mjog mikla athygli og oft er vitn- aðí." Sérðu fram á að geta sinnt rannsókn sem þessarí? „Ég veit það ekki. Það að kenna og reka rannsóknarstofu við engar aðstæður tekur meiri tima en þarf, þar sem manni er rétt allt upp i hendurnar. Vinnutíminn reynist ódrjúgur og erfitt að finna samfelldan tima f það sem maður hefur gaman af að gera. Ég hef nú aldrei ætlað mér að leysa lifsgát- una, en get ekki gert að þvi að mér finnst sumir sjúkdómar áhuga- verðari en aðrir." Hvar annars staöar færöu eldhúsviftu fyrir kr. 4.990 Vegna hagstæöra innkaupa getum vid boðið þessar fyrsta flokks eidhúsviftur á sérlega hagstæðu verði. RAFIÐJAN Sf., Ármúla 8. ..91-82535 Kaktusai Kaktusar í Þúsundatali. Verðfrá 75.-til 10.000.-kr. *T- * [&váM Blómuni ^^Hte^wíöaiferold Kaktusakynning í daa kl 2-6 kynnir Hafsteinn Hafliðason garðyrkjufraeðingur ræktun og meðferð kaWusa og kynnir greinarmun rnilli nmna ýmsu tegunda. Nl, e* tækifærið tyrir þá sem vilja kynnast þessari vinsælu plöntu.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.