Morgunblaðið - 30.12.1986, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 30.12.1986, Blaðsíða 23
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 30. DESEMBER 1986 23 hlut sterkju sem fæst úr kornmat, baunum og kartöflum og í minna mæli úr öðrum garðávöxtum. Kostir þess að auka hlut sterkju- auðugra fæðutegunda eru einkum að þeim fylgja mikilvæg bætiefni og fæðutrefjar. Kím og hýðishlutar korntegundanna geyma megnið af vítamínum, steinefnum og trefja- efnum sem þar er að finna og auk þess fítuefni af bestu gerð. Því þarf að leggja áherslu á að velja korntegundir sem ekki hafa verið sviftar þessum bætiefnum, svo sem haframjöl, rúgmjöl og heilhveiti og nota brauð gerð úr óskertum korn- tegundum. Kostir þess að skerða sykur- neyslu eru ^einkum að með því dregur úr hættu á tannskemmdum, einnig fá þá fjölþættari fæðuteg- undir stærri hlutdeild í heildarneysl- unni. 3. Fita. Fituneysla fari ekki yfir 35% af heildarorkunni og hlutfall fjöl- ómettaðrar fitu verði aukið frá því sem nú er í allt að 0,40. Til þess að ná þessu marki má draga úr neyslu kjötfitu, mjólkurfitu og harðrar jurtafeíti en nota þess í stað mjúka fitu. Gott er að auka neyslu á fiski, fiskolíum og ann- arri mjúkri fitu. Mælt er með að skerða fítu- neyslu að mun. Samkvæmt könnun úr innlendum fæðutegundum: físki, kjöti, mjólkurmat og eggjum. I neyslukönnun Manneldisráðs 1979-1980 fengust að meðaltali 16% af orku fæðisins úr hvítu. Þess ber að gæta, að í fæðutegundum auðugum af hvítu eru mörg önnur efni, líkamanum nauðsynleg, svo sem járn í kjöti, kalk í mjólkurmat og hollar fitusýrur í físki. Því má ekki ganga of langt í að takmarka neyslu þessara fæðutegunda. 5. Matarsalt. Talið er að mikil saltneysla geti átt þátt í að auka háþrýsting. Of hár blóðþrýstingur, háþrýstingur, er einn af áhættuþáttum hjarta- og æðasjúkdóma. Því er mælt með að takmarka saltneyslu með því að sneiða hjá saltmeti og takmarka salt í matreiðslu og við borðhald að þvf marki að dagsneysla sé und- ir 8 grömmum. 6. D-vítamín. Samkvæmt neyslukönnun Mann- eldisráðs 1979—1980 var að meðaltali of lítið af D-vítamíni í daglegu fæði landsmanna, miðað við ráðlagða dagskammta. Ráðlagt er að bæta úr því með lýsisneyslu. í einni teskeið (5 ml) af þroskalýsi fæst dagskammtur af D-vítamíni og að auki fjölómett- uð fíta. D-vítamín er nauðsynlegt til þess að kalkið í fæðunni skili sér inn í RAÐLAGÐIR DAGSKAMMTAR: SKiLGREINING Ráðlagðir dagskammtar (RDS) eru það magn nauðsynlegra næringarefna sem fullnægir næringarþörfum alls þorra heilbrigðs fólks að mati Manneldisráðs islands. Þarfir einstaklinga eru breytilegar, og eru skammtarnir settir með tilliti til þessa, þv? eru RDS gildin hærri en þörf allflestra einstaklinga. Þar af leiðir að ekki skyldi túlka RDS sem einstaklings- bundna næringarþörf, heldurfremursem ráðleggingareða viðmiðunargildi er meta skal næringu hópa fólks. Skammtastærðirnar miðast við þarf ir heilbrigðra. Fyrirburar, sjúklingar með efnaskiptasjúkdóma, sýkingareða langvarandi sjúkdóma, svo og þeír sem taka lyf að staðaldri hafa oft aðrar næringarþarfir. Gert er ráð fyrír að næringarefnin komi úr blönduðu almennu fæði. Skammtastærðir eru því settar með hliðsjón af breytilegri nýtingu (frásogi) næringarefna. Ekki eru sett RDS gildi fyrir öll nauðsynleg næringarefni, og er það yfirleitt vegna skorts á heimildum. Þó skal sérstaklega tekið fram, að ráðleggingar varðandi hvítu (prótein) svo og önnur orkuef ni er að f inna í manneldismarkmiðum Manneldisráðs. RDS byggjast á þekkingu og rannsóknum í næringarfræðum og krefjast þvf stöðugrar endurskoðunar. Þessi útgáfa af RDS Manneldisráðs íslands tók gildí í apríl 1986 og þar með féll úr gíldi fyrri útgáfa af RDS frá árinu 1979. Manneldisráðs 1979—1980 gaf fíta að meðaltali 41% af orkumagni fæðisins, en æskilegt hlutfall er innan við 35%. Því markmiði skal ná með því að draga úr notkun feitra kjöt- og mjólkurafurða, spara feitt viðbit og takmarka fitunotkun við daglega matreiðslu. Jafhframt er ráðlagt að auka fískolíur í fæði og nota jurtaolíur í matreiðslu, fitu sem storknar ekki í kæliskáp, en takmarka hlut harðrar fítu svo sem kostur er. Kostir þess að minnka heildar- magn fítu í fæði eru einkum að með því er mögulegt að auka hlut fæðutegunda sem auðugri eru af bætiefnum en gefa minni orku, færri kaloríur, fæðið verður með því fullkomnara og leiðir síður til ofeldis. Kostir þess að nota mjúka fitu en sniðganga harða, felast í mis- munandi eiginleikum fítutegunda. Olíur ríkar af fjölómettuðum fítu- sýrum lækka fremur kólesteról í blóði en í harðri fitu eru fitusýrur sem hafa gagnstæð áhrif, auka kólesteról í blóði og þar með hættu á hjarta- og æðasjúkdómum. 4. Hvíta (prótein). Hæfilegt er að hvíta veiti að minnsta kosti 10% orkunnar. Nægileg og fullkomin hvíta fæst efnaskipti likamans (frásogist) og nýtist við myndun og viðhald bein- vefs, þar á meðal tanna. Fleiri efnaferlar eru háðir D-vítamíni og kalkbúskap líkamans. Af ufsalýsi þarf aðeins hálfa te- skeið til þess að fá dagskammt af D-vítamíni, en sé það notað skerð- ast fiskolíurnar að sama skapi. í lýsispillum er D-vítamín en lítið af fiskolíum. Þess ber að gæta að óhófneysla A- og D-vítamína getur verð skað- leg, t.d. ef margra vítamínauðugra meðala er neytt samtímis að stað- aldri. 7. Fæðuval. Stefnt skal að sem fjölbreyttustu fæðuvali úr eftirfarandi fæðuflokk- um í þeim hlutföllum orkuefna sem að framan greinir: 1. Kornmat 2. Mjóikurmat 3. Grænmeti og ávöxtum 4. Kjöti, fiski, eggjum. Engin ein fæðutegund, hversu holl sem hún er talin, inniheldur í hæfilegum hlutföllum öll þau nær- ingarefni sem nauðsynleg eru. Því getur einhæft fæði aukið líkur á að einhver næringarefni skorti. Með fjölþættu vali fæðutegunda er unnt að gera fæðisáætlanir sem uppfylla kröfur um alhliða næringu. LITGREINING MEÐ | CROSFIELD I 645/E LASER LYKILLINN AÐ VANDADRI LITPRENTUN Cylinda þvottavélar*sænskar og sérstakar Fá hæstu neytendaeinkunnir fyrir þvott, skolun, vindingu, taumeðferð og orkusparnað. Efnis- gæði og öryggi einkenna ASEA. Pú færð ekki betri vélar! HATUNI 6A SIMI (91)24420 _ VÍDIR í AUSTURSTRÆTI Ötráíegt úrval af ávöxtum og ^ersV^igrænmctí. GleðUegt nýtt ár, þökkum viðskiptin á liðnu ári! Þa%e;^.Kjötborðið slær allt út. &*\ "^iSfe Opiðtilkl.19. Opið á oamlársdag ik til kl. 12. MYNDAMÓTHF
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.