Morgunblaðið - 12.03.1987, Blaðsíða 34

34
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 12. MARZ 1987
Sjórinn við Zeebrugge
enn laus við eiturefni
Zeebrugge, London, Rcuter, AP.
KARL, krónprins Breta, kom til Zeebrugge í Belgíu í gær, þakkaði
björgunarmönnum vel nnnin störf og ræddi við nokkra þeirra er
björguðust þegar breska feijan Herald of Free Enterprise, lagðist
á hliðina rétt fyrir utan höfnina í Zeebrugge.
Reuter.
Karl krónpríns Breta rœðir við litla breska stúlku, sem bjargaðist
ásamt foreldrum sínum úr hinu hörmulega slysi.
Krónprinsinn bætti ferðinni til
Zeebrugge við áður áætlaða ferð
til Briissel, þar sem hann mun heim-
sælqa aðalstöðvar Atlantshafs-
bandalagsins og ræða við Baldvin
Belgíukonung. Prinsinn sagði eftir
að hafa rætt við þá sem björguðust
að þeir virtust vera að jafna sig,
en vissulega myndu þeir aldrei
gleyma hinni hræðilegu lífsreynslu
sem þeir hefðu orðið fyrir er slysið
varð.
A sunnudag höfðu hertogahjónin
af Jórvík , Andrew prins, bróðir
Karls og kona hans Sara, komið til
Zeebrugge og heimsótt Bretana
sem björguðust úr slysinu. Einn
þeirra sem þau heimsóttu á sjúkra-
hús, var lítill drengur, Martin
Hartley, 8 ára, sem missti foreldra
sína, afa sinn og ömmu og nána
frænku í slysinu. Er Sara spurði
hann hvort það væri eitthvað sem
hann langaði í þá sagði hann að
sig langaði í sérstaka tegund af
vörubfl og í gær fékk hann sendan
heim til sín bflinn.
Breski samgönguráðherrann
John Moore sagði að hann myndi
beita sér fyrir því að öiyggiskröfur
varðandi breskar feijur yrðu hertar
á næstunni og að fylgst yrði með
því að farið væri eftir settum regl-
um. Belgísk yfirvöld sem rannsaka
orsakir slyssins sögðust í gær
reikna með því að niðurstöður lægju
fyrir innan eins mánaðar. Bresk
yfírvöld og eigendur feijunnar
munu einnig láta fara fram sérstak-
ar rannsóknir.
Olivier Vanneste, héraðsstjóri í
Vestur-Flæmingjalandi, sagði í gær
að sýni væru tekin reglulega við
feijuna og hingað til hefðu engin
hættuleg eiturefni mælst í sjónum.
Líklega hoðað til
kosninga í vor
Kaupmannahöfn, frá N. J. Bruun, Grœn landsfréttaritara Morgunblaðsins.
Kosningar eru á næsta leiti í yrði hjá kosningum komist.
Grænlandi. Formaður
græn-
lensku landsstjórnarinnar,
Jonathan Motzfeldt úr Siumut-
flokknum, skýrði frá því á
þriðjudagskvöld, að viðræðurnar
við stjórnarandstöðuna hefðu
farið út um þúfur og að ekki
Bretland:
Stjórnin telur fælingarmátt
Trident-flauganna nógan
- Kinnock reiður út í Callaghan
London, AP.
BREZKA ríkisstjómin er þess fuUviss að þótt Pershing Il-flaugar
og stýriflaugar NATO hverfi frá Evrópu verði fyrir hendi nógur
fælingarmáttur til að koma í veg fyrir árás á Bretland, að þvi er
George Younger, varaarmálaráðherra, sagði í brezka þinginu á
þriðjudag. Neil Kinnock, formaður Verkamannaflokksins, sakaði Jim
Callaghan, fyrrum forsætisráðherra, um að ausa vatni á myllu
íhaldsflokksins með þvi að draga stefnu Verkamannaflokksins í
varnarmálum í efa.
Younger sagði að með tillögu
Mikhails S. Gorbachev, aðalritara
sovézka kommúnistaflokksins, um
útrýmingu allra meðaldrægra
kjamaflauga í Evrópu, stæðu menn
frammi fyrir flóknum valkostum og
erfíðum ákvörðunum. Full ástæða
væri fyrir ríki Atlantshafsbanda-
lagsins (NATO) að fara sér hægt
og ana ekki að samkomulagi.
Younger sagði að búast mætti
við vandamálum í sambandi við
eftirlit með því hvemig samkomu-
lag um útrýmingu meðaldrægra
væri haldið. Einnig væri hætta á
því að Sovétmenn „græfu undan“
samkomulagi með því að færa til
eða koma upp fleiri skammdrægum
kjamaflaugum.
James Callaghan, forsætisráð-
herra stjómar Verkamannaflokks-
ins, sem féll í kosningum árið 1979,
fagnaði nýjustu tillögum Gorbac-
hevs í umræðum í þinginu á þriðju-
dag. Við það tækifæri ítrekaði
Callaghan andstöðu sína við núver-
andi stefnu Verkamannaflokksins í
afvopnunarmálum. Flokkurinn vill
að Trident-kjamaflaugunum
brezku verði eytt en Callaghan er
á móti einhliða afsölun af því tagi.
„Það er reynsla mín, hvers virði sem
hún kann að vera, að Rússar þakka
fyrir allar tilslakanir, sem í boði
em, án þess að gefa nokkuð í stað-
inn,“ sagði Callaghan í þinginu.
Callaghan minnti á að það hefði
verið samstaða Evrópuþjóða um að
setja upp Persing II-flaugar og
stýriflaugar í Evrópu sem knúði
Sovétmenn að samningaborðinu og
sagði að ekki mætti vanmeta fæl-
ingarmátt Trident-flauganna.
Stjóm Callaghans féll í kosningum
árið 1979 og tók þá íhaldsflokkur-
inn, undir stjóm Margaret Thatc-
her, við stjóminni.
Kinnock sagði í viðtali við breska
útvarpið (BBC) að innan Verka-
mannaflokksins væm menn sem
settu skoðanir sínar á framfæri
„oft og tíðum án tillits til þess hvaða
áhrif það hefur á fiokkinn, hvaða
greiði andstæðingunum er gerður
eða afleiðinga, sem það getur haft
hvað baráttu- og starfsanda flokks-
manna“.
John Prescott, talsmaður Verka-
Neil Kinnock
mannaflokksins í atvinnuleysismál-
um, sakaði Callaghan um að hafa
gert vonir flokksins um árangur í
næstu kosningum að engu.
„Þú hefur leikið sama leikinn
aftur. Tvennar kosningar í röð hef-
ur þú stillt okkur upp við vegg,"
James Callaghan.
sagði Prescott við Callaghan í te-
herbergi neðri málstofu breska
þingsins, að þvf er haft var eftir
vitnum. Callaghan svaraði: „Ef þú
hefðir hlustað á mín orð um vamar-
mál værir þú ekki þar sem þú ert
Að réttu lagi eiga kosningar ekki
að fara fram fyrr en vorið 1988 en
stjómarflokkurinn Siumut og
stjómarandstöðuflokkurinn Atass-
ut gátu ekki komið sér saman um
neitt annað en að vinstriflokkurinn
Inuit Ataqatigiit ætti ekki að koma
nálægt landsstjóminni. í viðræðum
flokkanna fór Atassut fram á helm-
ing landsstjómarembættanna og
auk þess, að Siumut samþykkti tólf-
þætta áætlun um endurreisn
grænlensks efnahagslífs. Að sumu
gat Siumut gengið en ekki að því
að afnema einkaleyfí landsstjómar-
innar til vömflutninga milli Græn-
lands og Danmerkur og ekki heldur
að þeirri kröfu, að olía til báta und-
ir 79 tonnum yrði seld á 1 dkr.
lítrinn.
Kosningar verða ekki umflúnar
nema Siumut taki aftur saman við
Inuit Ataqatigiit en það er talið
heldur ósennilegt. Ágreiningur
flokkanna er mikill, ekki síst um
Thuleratsjána. Hafa flokksmenn IA
gagnrýnt Motzfeldt harðlega fyrir
að trúa fullyrðingum Bandarílq'a-
manna um að ratsjáin bijóti ekki í
bága við ABM-gagneldflaugasamn-
ing stórveldanna. Talið er, að
kosningar verði annaðhvort 26. maí
nk. eða 10. júní.
Ef til kosninga kemur í vor verð-
ur það í fjórða sinn, sem Grænlend-
ingar ganga að kjörborðinu frá því
þeir fengu sína eigin landsstjóm
árið 1979. Fram til 1983 hafði
Siumut meirihluta á landsþinginu
en frá 1983-84 studdist flokkurinn
við Inuit Ataqatigiit. 1984 var sam-
þykkt vantraust á stjómina en að
loknum kosningum þá tóku Siumut
og IA aftur höndum saman. Siumut
og Atassut hafa 11 menn hvor
flokkur en LA þijá.
Upptök Alzheimer’s-sjúkdómsins
Rakin til gallaðs arfbera í erfðavísi
Samstarfshópur visindamanna frá ýmsum löndum skýrði frá
því fyrir nokkru, að fundist hefði gallaði arfberinn, sem veldur
þvi, að Alzheimer’s-sjúkdómurinn erfist frá manni til manns. Var
greint frá þessu í kanadíska blaðinu Globe & Mail 20. febrúar sl.
„Nú í fyrsta sinn erum við að
fást við raunveruleg upptök sjúk-
dómsins," sagði dr. James Gus-
ella, einn af höfundum skýrslunn-
ar um þessa uppgötvun, og dr.
Michael Shelanski, forstöðumaður
meinafræðideildar Columbia-
háskóla og sérfræðingur í Alz-
heimer’s-sjúkdómnum, sagði, að
vegna uppgötvunarinnar stæðu
menn nú á tímamótum. „Við vit-
um nú hvað veldur sjúkdómnum
og höfum þar með stigið fyrsta
skrefíð í átt til hugsanlegrar lækn-
ingar."
Dr. Gusella, sem er forstöðu-
maður taugaerfðafræðideildar
Massachusetts-sjúkrahússins,
sagði á fréttamannafundi, að eftir
þijú til fímm ár yrði lfklega unnt
að fínna hvort menn hefðu þennan
gallaða arfbera og í framhaldi af
því yrði e.t.v. hægt að koma í veg
fyrir sjúkdóminn. Nú er aðeins
unnt að greina sjúkdóminn með
vissu eftir að sjúklingurinn er lát-
inn og þá með því að rannsaka
heilavefínn.
Dr. Gusella sagði, að erfðagall-
inn hefði fundist með rannsóknum
á fjórum stórum ijölskyldum,
nokkrum ættliðum þeirra, en í
þeim öllum var Alzheimer’s-sjúk-
dómurinn mjög algengur, það
afbrigði hans, sem svarar til
10-20% allra tilfella. Vísinda-
mennimir komust að því, að af
23 erfðavísum í fmmum manns-
líkamans hafði einn, sá 21.,
gallaðan arfbera og reyndist svo
vera hjá öllum, sem af sjúk-
dómnum þjáðust.
Alzheimer’s-sjúkdómurinn er
enn sem komið er ólæknandi en
hann veldur hrömun í miðtauga-
kerfínu. Em einkennin þau, að
sjúklingamir missa smám saman
minnið og eiga æ erfiðara með
að hugsa rökrétt og skilja um-
hverfíð réttum skilningi. Þegar
sjúkdómsins hefur orðið vart lifa
sjúklingamir sjaldan lengur en í
fímm til tíu ár.
Yfírleitt veikist fólk ekki fyrr
en það er á sjötugs- eða áttræðis-
aldri en talið er, að í Bandaríkjun-
um einum sé tvær og hálf milljón
manna haldin sjúkdómnum, 9%
allra, sem eldri em en 65 ára.
Talsmaður Alzheimer’s-sam-
takanna í Chicago í Bandaríkjun-
um hefur fagnað fréttinni um
uppgötvun vísindamannanna en
varar þó fólk við ótímabærri bjart-
sýni. Enn muni líða a.m.k. fímm
ár þar til vænta megi einhverrar
lækningar. Dr. Shelanski tók líka
fram, að uppgötvunin væri fyrst
og fremst fagnaðarefni fyrir þá,
sem em á miðjum aldri og yngri,
og gæfí þeim von um að þurfa
ekki síðar á lífsleiðinni að þjást
af sjúkdómnum.