Morgunblaðið - 20.07.1988, Blaðsíða 1

64 SIÐUR B
163. tbl. 76. árg.
MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Prentsmiðja Morgnnblaðsins
Persaflói:
Ekkert lát á
stríðsátökum
Bagdað, Nikósíu, Washington. Reuter.
ÍRANSKAR og íraskar orrustuþotur skiptust á skotum yfir Persaf-
lóa í gær, daginn eftir að íranir féllust á vopnahlésályktun Samein-
uðu þjóðanna. Óttast menn nú að bardagar verði blóðugir áður en
vopn verða endanlega lögð niður því hvor aðili um sig vill freista
þess að ná sem mestu landsvæði til sín áður en hafnar verða samn-
ingaviðræður um landamæri ríkjanna. Öryggisráð SÞ kom saman í
gær að kröfu írana sem kvörtuðu undan árásum íraka. Ráðið hefur
enn ekki gert upp hug sinn varðandi árás Bandaríkjamanna á íranska
farþegaþotu í byijun mánaðarins.
íranir sökuðu íraka um „villi-
mannslegar árásir" á kjarnorkuver
í Busher í suðurhluta írans og sögð-
ust hafa skotið niður þijár íraskar
þotur. írakar á hinn bóginn greindu
frá því að íranskar sprengjuflugvél-
ar hefðu sést yfir bænum Kirkuk í
norðurhluta íraks og hefði ein verið
skotin niður. Talsmaður íraska
hersins sagði að önnur írönsk þota
hefði hrapað í ljósum logum til jarð-
ar eftir skotbardaga yfir Persaflóa.
Við því er nú búist að bardögum
milli ríkjanna linni ekki fyrr en
formlegt vopnahlé gengur í gildi.
Perez de Cuellar, framkvæmda-
stjóri Sameinuðu þjóðanna, vonast
til þess að samningar þaraðlútandi
verði í höfn innan 10 daga. Hann
segist ætla að senda 250 eftirlits-
menn á vettvang um leið og form-
legt vopnahlé tekur gildi til að fylgj-
ast með framkvæmd þess.
Tareq Aziz, utanríkisráðherra
íraks, sagði í gær að ríki sitt ætti
enn í stríði við íran en það myndi
„taka ábyrga afstöðu til friðarum-
leitana við Persaflóa".
George Shultz, utanríkisráðherra
Bandaríkjanna, hefur líka vaðið
fyrir neðan sig. „Við verðum áfram
Valdatafl
1 Serbíu
BelgTað. Reuter.
Stjórnmálaráð Júgóslaviu hefur
mælst til þess að hatrammar deil-
ur milli forystumanna kommúni-
staflokksins í Serbíu, stærsta sam-
bandslýðveldi Iandsins, og i tveim-
ur sjálfstæðum héruðum innan
þess verði settar niður.
Serbía hefur að því leyti sérstöðu
meðal lýðvelda Júgóslavíu að þar eru
tvö sjálfstjórnarhéruð, Vojvodina og
Kosovo. Slobodan Milosevic, flokks-
leiðtogi í Serbíu, hefur undanfarið
reynt að skerða sjálfstjóm hérað-
anna; meðal annars til að hafa hem-
il á albönskum aðskilnaðarsinnum í
Kosovo. Flokksleiðtogar í héruðunum
tveimur hafa brugðist ókvæða við
og vísað til stjómarskrár Júgóslavíu
frá árinu 1974 þar sem héruðunum
er tryggð sjálfstjórn.
Dagblöð í Belgrað, höfuðborg
Júgóslavíu, greindu frá því í gær að
víða hefði verið efnt til funda í verk-
smiðjum í Serbíu þar sem lýst var
yfír stuðningi við viðleitni Milosevics.
Stjómmálaskýrendur segja að
júgóslavneski kommúnistaflokkurinn
eigi nú við stærsta vanda að etja
síðan Josip Tito, valdamesti maður
landsins í áratugi, féll frá árið 1980.
með herskip á Persaflóa uns friður
er í höfn,“ sagði ráðherrann.
Phyllis Oakley, talsmaður ut-
anríkisráðuneytis Bandaríkjanna,
sagði í gær að vel gæti farið svo
að Bandaríkin féllu frá þeirri kröfu
sinni að Öryggisráðið samþykkti
vopnasölubann til írans ef Iranir
fylgdu eftir yfirlýsingum sínum’frá
því á mánudag.
Sjá fréttir á bls. 26.
Reuter
luíuæi
Fréttaþulur í íranska sjónvarpinu greinir frá því að stjórn landsins hafi fallist á vopnahlésályktun
Sameinuðu þjóðanna. Til vinstri má sjá mynd af Perez de Cuellar, framkvæmdastjóra SÞ.
Deilurnar um Nagorno-Karabak:
Frelsið misnotað í and-
lýðræðislegum tilgangi
— segir Míkhaíl S. Gorbatsjov, aðalritari sovéska kommúnistaflokksins
Moskvu. Reuter.
SOVÉSKA fréttastofan Tass
birti í gærkvöldi ræðu sem
Mikhaíl Gorbatsjov Sovétleiðtogi
hélt á fundi forsætisnefndar
Æðstaráðs Sovétríkjanna á
mánudag. Þar sakaði hann yfir-
völd í Azerbajdzhan og Armeníu
um linku í vipskiptum við mót-
mælendur þar um slóðir. Á fund-
inum greip aðalritarinn meira
að segja fram í fyrir fulltrúa
Armeníu og spurði: „Hvers
vegna ber svona Htið á mætti
Sovétríkjanna og flokksins í
Jerevan. Hvar eru valdhafarn-
ir?“
Reuter
Sovéskt
eftirlit
Hópur sovéskra
eftirlitsmanna kom
í gær til Bretlands,
en mönnunum er
ætlað að sannreyna
að fjöldi banda-
rískra kjarnorku-
eldflauga þar í
landi sé hinn sami
og kveðið er á um
í samningi risa-
veldanna um út-
rýmingu meðal- og
skammdrægra
kjaniorkueldflauga
á landi.
Myndin var tekin
við Greenham
Common-herstöð-
ina og sýnir hún
formann sovésku
sendinefndarinnar
flytja ávarp áður
en eftirlitsmenn-
irnir tóku til starfa.
„Við verðum að taka nauðsynleg-
ar ákvarðanir til að stöðva hinar
hættulegu deilur um Nagorno-
Karabak," sagði Gorbatsjov. „Ef
við finnum enga lausn núna, og
hana verðum við að finna, þá verða
afleiðingarnar ógnvænlegar og
munu skaða perestrojku í heild
sinni."
Gorbatsjov kvartaði undan því í
ræðu sinni að pólitísk pattstaða
væri komin upp í málinu. Hann
sakaði deiluaðila um þrjósku en
varði þó sjónarmið Azerbajdzhana
sem ekki vilja láta Nagorno-Kara-
bak af hendi.
Um Armena sem verið hafa í
verkfalli bæði í héraðinu umdeilda
og í Jerevan, höfuðborg Armeníu,
hafði Gorbatsjov þetta að segja:
„Lítið á hvers konar aðferððm þeir
beita: Óstöðvandi mótmæli og að
lokum verkföll.“ Hann sagði að
verið væri að misnota frelsið, sem
perestrojka og glasnost færðu, í
andlýðræðislegum tilgangi og að
öfgasinnar væru augsýnilega reiðu-
búnir að fórna lífi þúsunda manna
til að vinna sigur í málinu.
Þegar Gorbatsjov hafði talað
samþykkti forsætisnefndin harð-
orða ályktun þar sem skorað er á
yfirvöld í Armeníu og Azerbajdzhan
„að grípa til viðeigandi ráðstafana
til að koma eðlilegu ástandi á að
nýju“. Krafist er meiri vinnuaga og
hollustu við stjórnarskrá Sovétríkj-
anna og er „viðleitni til að nota
lýðréttindi í andlýðræðislegum til-
gangi" fordæmd. Óhlýðni þegnanna
vegna deilunnar um Nagorno-
Karabak verði ekki liðin öllu lengur.
Forsætisnefndin gaf ennfremur
í skyn að ef ástandið batnaði ekki
þá mætti búast við mannabreyting-
um í flokksforystunni undir Kákas-
us-fjöllum, en nú þegar hefur verið
skipt einu sinni um flokksleiðtoga
í Armeníu, Azerbajdzhan og Nag-
orno-Karabak. Einnig yrðu fulltrú-
ar stjómvalda í Moskvu sendir á
vettvang. Embættismenn í Kreml
sögðust vonast til að samþykkt for-
sætisnefndarinnar dygði til að koma
á röð og reglu svo ekki þyrfti að
grípa til lögregluaðgerða.
Enn er innlendum sem erlendum
fréttamönnum meináður aðgangur
að lýðveldunum tveimur. Þó er vitað
að fjöldamótmæli voru á dag-
skránni í Jerevan í gærkvöldi til að
mótmæla niðurstöðu valdhafanna í
Kreml.
Gengi dals-
ins lækkar
London. Reuter.
RÁÐSTAFANIR seðlabanka vída
um heim og ótti manna við að 6
mánaða uppsveiflu væri að Ijúka
leiddu til þess að gengi Banda-
ríkjadals lækkaði í gær.
I London var gengi dalsins skráð
á 1.8640 v-þýsk mörk og 133.95
jen eða tveimur pfennigum og einu
jeni lægra en á mánudag. Verðbréf
féllu einnig í kauphöllinni í New
York í gær vegna ótta manna við
vaxtahækkanir.