Morgunblaðið - 20.07.1988, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Hvað er að gerast í ís-
lenskum málmíðnaði?
Unnið við tölvustýrðan rennibekk í Landssmiðjunni hf. Slík tæki
krefjast mikillar sérþekkingar en opna líka ótal möguleika sem hing-
að til hafa þótt óraunhæfir hér á landi.
„Þrátt fyrir allar órök
studdar fullyrðing'ar
um að íslenskur máim-
iðnaður hafi ekki keypt
annað en gömul og úr-
elt tæki þá er stað-
reyndin sú að síðustu
ár hafa fjölmargar
smiðjur fest kaup á dýr-
um og fullkomnum
tækjum eins og allir
geta séð sem vilja sjá.“
þýðir þó ekki, að óþarfi sé að leggja
rækt við grundvallarvinnubrögð og
-tæki sem skila vel sínum hlutverk-
um enda þótt þau séu komin til ára
sinna. Það er einmitt þessi jafn-
vægislist milli eldri vinnubragða,
tækja óg verkfæra og þess, sem
nýjast er sem oft vefst fyrir mönn-
um. Ný tækni er ekkert takmark í
sjálfu sér ef hún skilar fyrirtækjum
ekki betri framleiðslu og meiri
framleiðni. Þá getur verið alveg
eins gott að notast við gömlu góðu
tækin og aðferðimar. Hún getur
hins vegar verið lykillinn að því að
ná árangri í alþjóðlegri samkeppni
og er oft á tíðum forsenda þess að
geta nýtt arðbær framleiðslutæki-
færi.
Vandinn er tíðum sá hvemig fá-
menn fyrirtæki uppi á íslandi geta
tileinkað sér nýja tækni án þess að
ofgera fjárhagslegri stöðu sinni.
Nauðsyn á framleiðslu-
tæknimiðstöð
Gagnvart ofangreindum vanda
hafa nágrannaþjóðimar brugðist
við með því að stofna til svonefndra
framleiðslutæknimiðstöðva (mek-
atronisk center). Þar er um að ræða
hlutlausan vettvang, þar sem menn
geta fengið góða yfírsýn yfír ný og
athyglisverð tæki og jafnvel sent
menn í þjálfun á þau áður en
ákvörðun er tekin um kaup. Þar
era til staðar vel menntaðir ráðgjaf-
ar, sem veita mönnum tilsögn um
það sem er á boðstólum og auk
þess sýna framleiðendur tækja, eða
umboðsmenn þeirra það nýjasta í
framleiðslutækni á hverjum tíma.
Slíka miðstöð vantar tilfínnan-
lega hér á landi; ekki einasta fyrir
málmiðnað heldur allar framleiðslu-
greinar iðnaðarins, sem standast
þurfa alþjóðlega samkeppni.
Um þessar mundir liggur fyrir
yfírvöldum tillaga um stofnun og
rekstur siíkrar fraleiðslutæknimið-
stöðvar og er þess að vænta að
starfsemi hennar heijist á næsta
ári.
Nýtækni og endurmenntun
Þrátt fyrir allar órökstuddar full-
yrðingar um að íslenskur málmiðn-
aður hafí ekki keypt annað en göm-
ul og úrelt tæki þá er staðreyndin
sú að síðustu ár hafa fjölmargar
smiðjur fest kaup á dýram og full-
komnum tækjum eins og allir geta
séð sem vilja sjá. Nægir þar að
nefna ýmsar gerðir af rafsuðuvél-
um, skurðartækjum, rennibekkjum
(þ. á m. tölvustýrðum) o.s.frv.
Við þessi kaup hefur hins vegar
komið betur í ljós mikil þörf á
fræðslu fyrir þá sem eiga að nota
þessi tæki. Með fjölgun þeirra hefur
eftirspumin eftir starfsþjálfun iðn-
aðarmanna aukist mikið síðustu ár
og m.a. þess vegna hafa hagsmuna-
samtök fyrirtækja og iðnsveina í
málmiðnaði skipulagt hvemig stað-
ið verður að endurmenntun og
starfsþjálfun í greininni í framtíð-
inni. Hér er um viðamikið átak að
ræða sem á áreiðanlega eftir að
hafa mikil áhrif á þróun framleiðni
og bæta kjör allra aðila auk þess
sem vitneskjan um að slík fræðsla
sé stöðugt í gangi vekur frekar
áhuga þeirra, sem horfa til framtíð-
arstarfa í tæknivæddum iðngrein-
um.
Nokkrir starfsmenn Vélaverkstæðis Sig. Sveinbjörnssonar hf. hjá togvindum sem þeir smíðuðu og bíða
afhendingar. Fyrirtækið hefur framleitt hundruð togvinda, sem borið hafa hróður islensks málmiðnað-
ar víða. Sigurður Sveinbjömsson forstjóri er lengst til hægri á myndinni.
unin gefur tilefni til og era þó í
henni nokkrar athugasemdir sem
deila má um hvort séu réttar. Full-
yrt er að allt sé á vonarvöl í íslensk-
um málmiðnaði, tækniþróun lítil og
flest sem þar er fengist við stór-
hættulegt, óhollt og óþrifalegt.
Sú mjmd sem menn fá af þess-
ari grein er því ekki beint fögur,
þótt ekki skuli úr því dregið að fyrir-
tæki í málmiðnaði og starfsmenn
þeirra þurfí víða að lagfæra sitt-
hvað sem snertir aðbúnað og örygg-
ismál.
En því miður er þessi söngur
ekkert einsdæmi og er nú svo kom-
ið að alltof margir halda að mál-
miðnaður sé lítið annað en óþrif,
erfíði og ein allsheijar leiðindi.
Þeir sem þekkja til vita hins veg-
ar að margt mjög áhugavert hefur
verið og er að gerast í þessari grein
bæði hvað varðar nýja tækni, breytt
vinnubrögð við viðgerðar- og við-
haldsþjónustu og ekki síst stór-
aukna framleiðslu véla og tækja
fyrir innlenda og erlenda markaði.
A öllum þessum sviðum era miklar
hræringar í íslenskum málmiðnaði,
sem gætu tæpast átt sér stað ef
ofangreind lýsing á greininni væri
fullkomlega rétt.
Kröfur markaðarins opna
nýja mögfuleika
Þróun, hönnun og framleiðsla
tækja og búnaðar fyrir sjávarútveg
og fískvinnslu hefur aukist veralega
undanfarin ár hjá íslenskum málm-
iðnaðarfyrirtækjum. Ein megin-
ástæða þess er að hér á landi er
kröfuharður sjávarútvegur og físk-
vinnsla sem kalla eftir þjónustu og
lausnum á tæknilegum útfærslum
bæði hvað varðar fyrirkomulag og
tækjabúnað. Þessum kröfum hefur
málmiðnaðurinn leitast við að mæta
og út frá því hafa myndast fjöl-
mörg framleiðslutækifæri, sem
mörg hver hafa síðan þróast í álit-
legar útflutningsvörar. Ennfremur
má minna á að viðamikil og flókin
verkefni, sem innlendar smiðjur
hafa leyst mjög vel af hendi í sam-
bandi við virkjanir, mannvirkjagerð,
skipaiðnað og nú síðast hönnun og
smíði á sjálfvirknibúnaði.
Til þess að ná slíkum árangri,
hafa málmiðnaðarfyrirtæki að sjálf-
sögðu þurft að fylgjast með og
nýta sér nýjustu tækni í greininni
— án hennar hefðu menn komist
lítið áfram. Staðreyndin er líka sú
að forsvarsmenn íslenskra málm-
iðnaðarfyrirtækja hafa í auknum
mæli sótt tæknisýningar erlendis
og kynnt sér á ýmsan annan hátt
þróun tækninýjunga og eru opnir
fyrir öllu því sem aukið getur af-
köstin og bætt framleiðsluna. Þetta
Jákvæð eða neikvæð þróun?
eftirlngólf
Sverrisson
Fyrir skömmu birtist opinberlega
„Könnun á aðbúnaði, hollustuhátt-
um og öryggi í málmiðnaði“, sem
er úttekt gerð á vegum Vinnueftir-
lits ríkisins á Reykjavíkursvæðinu.
Eins og við var að búast kom í ljós
að ýmislegt horfír til bóta í þessum
efnum og full ástæða til þess að
halda áfram á þeirri braut sem
mörkuð hefur verið sameiginlega
af Vinnueftirlitinu og hagsmunaáð-
ilum og miðar að því að bæta
ástandið á þeim stöðum þar sem
því er ábótavant.
Umræða á villigötum
Eins og oft vill verða í umræðum
hér á landi sjást menn ekki alltaf
fyrir og taka meira upp í sig en
tilefni gefst til, alhæfa og fella
sleggjudóma, sem ekki fá staðist.
Gott dæmi í þessu tilviki er grein
í Þjóðviljanum þann 23. júní sl. um
ofangreinda könnun og ýmsar stað-
hæfíngar blaðsins í því sambandi.
Þar var gengið enn lengra en könn-
Laxveiðileyfi
- Laxá í Kjós
á besta tíma dagana 22.-25. júlí, ein stöng.
Upplýsingar hjá Veiðimanninum í símum
16760 og 14800.
Verslunin V eiðimaðtiri nn;
Hafnarstræti 5.
Súnar 35408 og 83033
AUSTURBÆR
Hverfisgata 63-115
Eskihlíð
Kjartansgata
Úthlíð
Flókagata 53-69
Efstasund 2-59
Langholtsvegur143
Háteigsvegur
SELTJARNARNES
Hofgarðar
ILIÍUI