Morgunblaðið - 20.07.1988, Blaðsíða 35

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Morgunblaðið/Sigurgeir Jónasson
Frá eldgosinu á Heimaey. Voru Surtseyjar- og Heimaeyjargosin ef
til vill „staðgenglar" fyrir Kötlugos?
Á þessarri mynd eru merkt skjálftaupptök á íslandi árin 1982-85
auk þess sem eldstöðvakerfi eru afmörkuð með hringjum. Innbyrðis
afstaða Kötlu og Vestmannaeyjasvæðisins sést vel á þessu korti, en
einnig má sjá á því mikla skjálftavirkni innan marka megineldstöðv-
anna í Kröflu (fyrir norðan Mývatn) og í Bárðarbungu (norðvestan-
megin i Vatnajökli), en Páll Einarsson telur að þar sé samband á milli.
vísindalegan hátt og teljast í hæsta
lagi vafasamar í dag.
Ástæðan fyrir því að þessi tilgáta
skýtur upp kollinum núna er fyrst
og fremst sú að ný og betri mæli-
tækni hefur á síðustu árum opnað
mönnum nýja sýn inn í gerð og
ástand bergs djúpt í iðrum jarðar.
Uppgötvun hins hálfbráðna lags á
10-20 km dýpi gaf tilefni til bolla-
legginga um að megineldstöðvar á
Islandi kynnu að vera hluti af
stærra kerfi, en athuganir Páls Ein-
arssonar eru fyrsta beina vísbend-
ingin um að tengsl kunni að vera
á milli atburða í megineldstöðvum.
Páll hefur fellt þessar niðurstöður
sínar inn í nýtt líkan af eldvirkni á
íslandi sem byggir á hinum nýju
uppgötvunum um eðli jarðskorp-
unnar og möttulsins undir íslandi.
Þetta líkan virðist skýra hvemig
samband gæti verið á milli megin-
eldstöðva, auk þess að skýra orsak-
ir og hegðun eldvirkni á íslandi út
frá þeim hugmyndum sem menn
hafa um möttulstróka og heita reiti.
Því fer þó fjarri að tilgáta Páls
sé fyllilega sönnuð, ennþá er hún
ekki annað en líkleg skýring á því
sambandi sem hann telur sig hafa
fundið á milli virkni í íslenskum
megineldstöðvum. Frekari rann-
sókna er þörf, bæði á hugsanlegum
tengslum á milli eldvirkni og
skjálftavirkni í megineldstöðvum í
framtíðinni, og á gerð og ástandi
berggrunnsins og möttulsins undir
Islandi.
En hvort sem tilgáta Páls er rétt
í öllum atriðum eða ekki, þá er hún
býsna athyglisverð. Með henni er
gerð tilraun til að raða saman þekk-
ingarbrotum og búa til heildarlíkan
af eldstöðvakerfum landsins í
stærra samhengi. Páli hefur tekist
að leiða mjög sterk rök að því að
íslenskar megineldstöðvar séu inn-
byrðis tengdar og það er spennandi
verkefni fyrir vísindamenn að at-
huga hvort hægt sé að greina slíkt
samband í eldgosum framtíðarinn-
ar. Hvort sem einstakir þættir í til-
gátu Páls verða sannaðir eða af-
sannaðir í þeim athugunum, þá mun
skilningur okkar á jarðfræði lands-
ins aukast mikið og ef til vill fær-
umst við skrefi nær því að skilja
þessi óútreiknanlegu fyrirbæri, eld-
gos.
TEXTI: HUGI ÓLAFSSON
Stykkishólmur:
Dvalarheimili aldraðra 10 ára
Stykkishólmi
UM ÞESSAR mundir eru liðin
10 ár frá því dvalarheimili aldr-
aðra í Stykkishólmi tók til
starfa. Heimavist barnaskólans
var tekin undir starfsemina þeg-
ar hennar hlutverki lauk, þegar
þeir sem hún var ætluð gátu nú
fengið sitt nám á heimaslóðum.
Forstöðukona var þegar ráðin
frú Guðlaug Vigfúsdóttir sem
hafði veitt mötuneyti heimavist-
arinnar forstöðu og hefir hún
verið þar síðan eða þar til nú
að hún lætur af störfum eftir
farsælt starf og þjónustu.
Fréttaritara Mbl. hér í Hólmin-
um fannst tilvalið tækifæri að
heimsækja Guðlaugu og ræða
stuttlega við hana um þessi 10 ár
að baki.
Guðlaug segir: Þetta var nýtt
starf fyrir mér, hafði ekki lært til
þess eins og nú er um talað, en
vissi að með því að gera sitt besta
væri mikið hægt, og það reyndist
rétt. Fyrstu dvalargestimir fluttu
inn 9. ágúst 1978. Voru það þær
Elínbjörg Jónasdóttir og Jóhanna
Stefánsdóttir og Hansína Jóhann-
esdóttir, en í mánuðinum voru
komnir alls 8 vistmenn. Síðan
komu fleiri og í dag er heimilið
fullnýtt. 21 herbergi eru nú til
þjónustu, þar af 2 hjónaherbergi.
Auk þess eru vistmenn í nálægum
húsum og hafa verið. Eitt herbergi
er til föndurs og um þð sjá ágætar
konur og hefir það sett góðan svip
á heimilið. Bókasafn ergott. Kjarni
þess er bókasafn þeirra Sigurðar
Magnússonar fyrrum hreppstjóra
er hér andaðist í hárri elli, 104
ára, og Bjöms Jónssonar frá
Kóngsbakka í Helgafellssveit sem
lést á heimilinu í fyrra. Matur er
framreiddur frá Hótelinu. Við
heimilið er 6 og hálft stöðugildi
og þess má geta að tvær ágætar
konur Anna Kristjánsdóttir og
María Guðmundsdóttir hafa verið
hér frá upphafi. Gísli Sigurbjöms-
son forstjóri Grundar hefir komið
hingað og hann færði heimilinu
fagra flaggstöng og veglegan fána
sem við notum mikið og prýðir
heimilið. Það koma hlýir straumar
frá honum. Margir aðrir hafa sýnt
þessu starfi áhuga og velvild.
Bærinn okkar er í fararbroddi og
skipar stjórn þess. Kristín Björns-
dóttir er formaður stjómarinnar.
Þegar ég lít yfír farinn veg, seg-
ir Guðlaug ennfremur, er þakklæ-
tið efst huga mínum. Ég er þakk-
lát fyrir hvemig tekist hefir að
ryðja brautina, hversu ég og heim-
ilið hefir verið heppið með starfs-
fólk og hvemig heimilið hefir unn-
ið sér traust. Mér finnst þetta tíma-
bil hafí verið mitt mesta þroska-
skeið í lífinu og að hafa fengið að
takast á við þetta verkefni, er dýr-
mætt. Ég hefi lært mikið á að
umgangast þetta góða og reynda
fólk sem hér hefir dvalist og auð-
vitað er eftirsjá að Ijúka nú störfum
en það er betra að hætta meðan
allt er eðlilegt og í lagi. Nú bið
ég þess að framtíð þessa heimilis
megi blómgast og verða þeim sem
það gista til mikillar blessunar.
Öllum þeim sem hafa veitt mér lið,
•mmm
Morgunblaðið/Ámi Helgason
Guðlaug Vigfúsdóttir forstöðu-
kona Dvalarheimilis aldraðra í
Stykkishólmi lætur af störfum.
komið hér við, og sýnt áhuga sendi
ég kærar þakkir og bæjarstjórn,
og þá sérstaklega bæjarstjóra, sem
alltaf hefir reynst mér vel og hvetj-
andi og hefír mikinn áhuga fyrir
þessu góða heimili. Stykkishólms-
búum óska ég alls hins besta. Og
þar með var þessu stutta samtali
við Guðlaugu lokið og fréttaritari
vill láta henni í té bestu þakkir
bæði persónulega og Hólmara sem
hann veit að meta hennar störf.
- Árni
EINSTAKT
EFNl TIL
RAKAVARNAR
polp
last
Byggingaplastið með rauðu
röndinni
• Þolir raka, loft og hita margfalt á við önnur sam-
bærileg efni.
• Þróað í samvinnu við Rannóknastofnun
byggingariðnaðarins.
• Tíföld ending.
Polplast frá Plastprenti -
þar sem rakavarnar er þörf.
O
| Plastprent hf.
^ Fosshálsi 17-25, sími 685600