Morgunblaðið - 20.07.1988, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Krabbameinsleit í Bretlandi:
Rangar niðurstöð-
ur í greiningu á
leghálsstrokum
St. Andrews. Frá Guðmundi Heiðari Frímannssyni, fréttaritara Morgunblaðsins.
LJÓST varð í síðustu viku, að sýni, sem greind höfðu verið
60 konur í Manchester höfðu
fengið rangar niðurstöður úr
greiningu á stroki úr leghálsi.
Agreiningur um gildi slikra próf-
ana er djúpstæður meðal sér-
fræðinga í Bretlandi.
I fyrra var tekið upp eftirlit með
greiningu á strokum úr leghálsi. í
síðustu viku var farið yfir 3000
Bandaríkin:
Gasleki í
geimskutlu
Canaveralhöfða. Reuter.
EKKI er búist við að gasleki í
einum af stýrihreyflum Discov-
ery geimskutlunnar valdi seink-
un á fyrirhugaðri för hennar í
september. Aformað er að ræsa
vélina til reynslu 28. júlí.
Þegar er búið að fresta för Dis-
covery fímm sinnum vegna tækni-
legra örðugleika. í síðustu viku
uppgötvaðist gasleki í einum stýri-
hreyfla flaugarinnar en nú er búið
að stöðva hann. Þó enn sé ekki
búið að finna orsök lekans verður
vélin ræst til reynslu í lok júlí þar
sem ekki reynir á stýrihreyflana
við það. Discovery var flutt út á
skotpall fjórða júlí sl. en verði
nauðsynlegt að færa hana í hús
til viðgerða mun það væntanlega
teíja för hennar um nokkrar vik-
ur. Öllum áætlunum um mannaðar
geimferðir Bandaríkjamanna var
frestað þegar geimfeijan Challen-
ger sprakk í janúar árið 1986 en
nú er útlit fyrir að þær hefjist á ný.
sem greind höfðu venð á
Christie-sjúkrahúsinu í Manchester.
í ljós kom, að 60 þeirra voru rang-
lega greind; konunum var sagt, að
þær væru ekki með krabbamein,
en í sýnunum var óeðlileg frumu-
fjölgun.
Þeir, sem börðust fyrir því, að
konur almennt fari í próf til að at-
huga, hvort þær eru með legháls-
krabbamein, sættu gagnrýni frá
byrjun. Gagmýnendumir segja, að
hvað eftir annað hafi komið í ljós
mistök við greiningu, og hafi það
valdið konum ómældum áhyggjum.
Strok úr leghálsi, sem sýni óeðlilega
fjölgun fruma, sé ekki einhlít
vísbending um krabbamein. Og loks
sé þessi aðferð of dýr miðað við
árangurinn.
Edwina Currie aðstoðarheilbrigð-
isráðherra varði þá stefnu heilbrigð-
isráðuneytisins að verja fé til að
taka stroku úr leghálsi kvenna. Hún
sagði, að þetta eftirlit hefði sannað
gildi sitt. Þessi 60 sýni af 3000
hafi auk þess ekki verið augljóst
dæmi um óeðlilega fjölgun fruma.
Á síðasta ári kom í ljós við rann-
sókn í Royal Free Hospital í Lund-
únum á 200 heilbrigðum konum,
að frumuijölgun greindist hjá eini
af hverjum 20, en við leghálsspegl-
un kom í ljós, að hjá 11% þeirra
var um óeðlilega frumuíjölgun að
ræða.
Samkvæmt þessu ætti ein af
hveijum tíu konum í Bretlandi á
aldrinum 20 til 65 ára að hafa ein-
kenni, sem krefjast meðferðar.
Sumir sérfræðingar halda fram, að
grípa þurfi til almennrar legháls-
speglunar á konum. Aðrir stað-
hæfa, að slík aðgerð sé glapræði,
sérstaklega í ljósi þess, að vitneskja
um óeðlilega frumufjölgun í leg-
hálsi sé ekki nægileg.
Lurkum lamdir lögreglumenn
Reuter
Til átaka kom í gær í Seoul í Suður-Kóreu
þegar bændur vildu ganga fylktu liði að þing-
húsinu til að mótmæla fijálsari matvælainn-
flutningi frá Bandaríkjunum. Stöðvuðu lög-
reglumenn för þeirra en bændurnir svöruðu
fyrir sig og börðu á þeim með lurkum.
Ebbe Carlssons-málið í Svíþjóð:
Yerður Hans Holmer
opinberlega ákærður?
Stokkhólmi. Frá Erik Liden, fréttaritara
HANS Holmer, fyrrum lögreglu-
stjóri í Stokkhólmi, og Sune
Sandström, nýr yfirmaður leyni-
þjónustunnar, eiga nú báðir yfir
höfði sér ákæru í framhaldi af
rannsókn á Ebbe Carlssons-
málinu.
Við rannsókn Ola Nilssons, sak-
sóknara í Málmhaugum, hefur kom-
ið í ljós, að það var Sandström, sem
ákvað útvegun hlerunartækjanna,
sem tekin voru í tollinum í Hels-
Morgfunblaðsins.
ingjaborg 1. júní sl. Sandström
sjálfur vísar því raunar algjörlega
á bug og segir, að áburðurinn sé
atlaga að starfsheiðri sínum, en í
gær átti hann að mæta til yfir-
heyrslu hjá lögreglunni í Málm-
haugum.
Eftir morðið á Olof Palme ákvað
Holmer að láta lífverði gæta sín og
konu sinnar þáverandi þótt honum
hefði ekki beinlínis verið hótað
neinu og af þeim sökum hefur
Holland:
Tilraun með fyrirbyggjandi
aðgerðir í fíkniefnamálum
12 ára börn fá að kynna sér hlutskipti fórnarlambanna
Amsterdam. Reuter.
RÁÐIÐ til að halda ungmenn-
um frá fíkniefnum er að kynna
þeim sem börnum hlutskipti
fórnarlamba þessara efna.
Þetta er aðalinntakið í nýrri
áætlun, sem lögreglan f Amsterd-
am er að gera tilraunir með, en
eins og margir kannast við, er
borgin þekkt fyrir að vera Mekka
fíkniefnaneytenda í Evrópu. Áætl-
unin, sem skipulögð hefur verið í
samvinnu við skólana í borginni,
byggist á þeirri kenningu, að ekk-
ert sé eins áhrifaríkt til að fá
ungmenni til að halda sér frá
fíkniefnum og að gefa þeim kost
á að hlýða á frásagnir fómarlam-
banna af dapurlegri og vonleysis-
legri lífsreynslu sinni.
Lögreglumenn og félagsráð-
gjafar frá Noregi, Danmörku,
Svíþjóð, Skotlandi og Þýskalandi
hafa komið til Amsterdam til að
kynna sér áætlunina.
„Þær aðferðir, sem notast var
við áður, báru ekki nógu góðan
árangur, af því að þær byggðust
á því að reyna að breyta hegðun
fólks á framhaldsskólaaldri — sem
þegar var farið að nota þessi
efni,“ sagði Rens de Keijser, 54
ára gamall lögreglumaður, en það
var hann, sem hóf þessa tilraun
fyrir um einu og hálfu ári.
„Það er miklu vænlegra að
styrkja neikvæða afstöðu barna
og unglinga til fíkniefna, áður en
þau byrja að neyta þeirra, en að
reyna að breyta hegðunarmynstri
unga fólksins eftir á — sem sjaldn-
ast ber árangur," sagði hann.
Horfíð var að því ráði að gefa
12 ára bömum kost á að hitta
fórnarlömb fíkniefna og hlýða á
lífsreynslusögur þeirra.
De Keijser býður bömunum,
fímmtán í senn, á hverfislögreglu-
stöð sem næst heimkynnum
þeirra. Þar ræða fíkniefnaneyt-
endur, sem eru í haldi vegna smá-
vægilegra afbrota, við bömin og
svara spumingum þeirra.
„Þetta er Ria,“ segir de Keijser
við einn hópinn. „Hún er eiturly-
fjaneytandi og ætlar að svara
spumingum ykkar."
í fyrstu spyija bömin spum-
inga, sem þau hafa undirbúið í
skólanum, en síðan leiðir eitt af
öðru.
„Hvað þarftu mikla peninga á
dag fyrir eiturlyfjum?" spyr einn
úr hópnum. „Hvemig færðu þessa
peninga?" spyr annar. „Hvað líður
langur tími, þar til þú þarft að
útvega þér nýjan skammt?" „He-
furðu samband við fjölskyldu
þína?“ „Af hveiju ertu að tala við
okkur?“
Ria er taugaóstyrk og fitlar við
sígarettuna, sem hún er að reykja,
og segir sögu sína. Samband
hennar og fjölskyldunnar er sama
og ekkert, og móðir hennar hugs-
ar um soninn, sem Ria eignaðist,
skömmu eftir að hún ánetjaðist
heróíni 15 ára gömul.
Sonur hennar er nú orðinn níu
ára gamall og farinn að spyija
um móður sína. Hana langar til
að losna úr hlekkjum eiturly-
fjanna, en segir, að það sé erfítt.
Hið opinbera greiðir húsaleiguna
fyrir hana, og hún stelur, þegar
hana vantar peninga fyrir eitur-
lyfjum.
„Ég vona, að þið byijið aldrei
að neyta eiturlyfja af neinu tagi,“
segir hún við gestina, áður en
klefahurðin lokast að stöfum í
fangaklefa hennar.
Eftir þetta er farið með börnin
í matsal lögreglustöðvarinnar og
þau ræða saman um það, sem
fyrir augu og eyru hefur borið á
fundinum með Riu, og njóta að-
stoðar kennara síns og fulltrúa
lögreglunnar.
Sumir sérfræðingar gagnrýna
þessa tilraunastarfsemi Amster-
dam-lögreglunnar harðlega. Þeir
segja, að kynni barna af eiturly-
fjaneytendum ýti undir hættu á,
að þau verði fíkniefnum að bráð,
auk þess sem þau læri í smáatrið-
um, hvemig neyslan fer fram.
En de Keijser er viss í sinni
sök. Hann segist kanna vandlega
hug eiturlyQaneytendanna, áður
en þeir tala við bömin. „Ég vel
aðeins þá, sem vilja losna við
áþján eiturlyfjanna og kenna þjóð-
félaginu ekki um vandann," sagði
hann.
Hann viðurkennir þó, að of
snemmt sé að fullyrða um árang-
ur þessarar aðferðar. Áætlað er,
að rannsókn fylgi á eftir innan
fárra ára til þess að kanna, hvort
eitthvert ungmennanna, sem tóku
þátt í kynningarfundunum, hefur
fallið í freistni.
umboðsmaður þingsins í réttarfars-
málum í hyggju að kæra hann fyr-
ir embættisafglöp. í janúar þegar
Holmer fluttist til Vínar þar sem
hann var við störf fyrir Sameinuðu
þjóðirnar var upplýst, að kostnaður-
inn við gæsluna næmi þá 43,5 millj-
ónum ísl. kr., og fyrir þessum pen-
ingum verður hann að gera grein
á fundi með stjómarskrárnefndinni.
Þeir aðrir, sem stjómarskrámefnd-
in telur sig eiga vantalað við, eru
Ebbe Carlsson og Ingvar Carlsson
forsætisráðherra en hann féllst á
að tala við nefndina til að hreinsa
sig af allri sök í málinu.
Ekki fer á milli mála, að Ebbe
Carlssons-málið muni setja sinn
svip á baráttuna fyrir þingkosning-
amar 18. september nk. en vegna
þessarar ólöglegu einkarannsóknar
á morðinu á Olof Palme neyddist
Anna-Greta Leijon dómsmálaráð-
herra til að segja af sér. Ingvar
Carlsson forsætisráðherra hefur
hins vegar heitið henni nýju ráð-
herraembætti sigri jafnaðarmenn í
kosningunum.
Tóku lásboga
með í brúð-
kaupsferðina
Ipswich. Reutcr.
ÞEGAR hin nýgiftu Marylyn og
Mark Allen fóru í brúðkaupsferð
um England höfðu þau lásboga
og loftbyssu í farangrinum. Á
þremur vikum rændu þau bæði
pósthús og Iitla matsölustaði og
höfðu um 5000 pund (390.000
ísl.kr.) upp úr krafsinu.
Allt gekk vel þangað til bílstjóri
nokkur réðist á eiginmanninn sem
skaut á hann með lásboganum.
Orin lenti hins vegar í veski manns-
ins, og særði hann ekki alvarlega.
Hjónin vom leidd fyrir dómara í
Ipswich á föstudaginn. Brúð-
guminn, sem er 22 ára, grét og
viðurkenndi að hafa skipulagt nærri
hundrað rán til þess að ganga í
augun á hinni 34 ára gömlu brúði
sinni. Hann var dæmdur í 12 ára
fangelsi en hún fékk þriggja ára
dóm.