Morgunblaðið - 20.07.1988, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Tveir íslendingar syngja á
tónlistarhátíðinni í Buxton
Tíunda tónlistarhátíðin í Buxton
hófst 16. júlí og stendur til 7.
ágúst. Buxton er gamall róm-
verskur bær í Derbyshire og þar
er haldin hátíð, kennd við bæinn.
Hátíðin þykir einkar forvitnileg,
vegna þess að þar hefur verið lögð
áhersla á að flytja sjaldheyrðar
eða óþekktar óperur. Operur, sem
einhverra hluta vegna hafa lent í
glatkistunni. í þetta sinn er
ítalska endurreisnarskáldið Tor-
quato Tasso kynnt sérstaklega.
Opera um Tasso eftir Donnizetti
er flutt á hátíðinni, auk þess sem
það verður fluttur fyrirlestur um
skáldið, dagskrá er helguð verk-
um hans og tvær óperur fluttar,
byggðar á textum hans.
Skáldið Byron á tvö hundruð
ára afmæli í ár og á hátíðinni í
Buxton verður afmælisins minnst
með fyrirlestrum og dagskrám,
þar sem lesið er úr verkum hans.
Tónskáldið Cian Carlo Menotti er
gestur hátíðarinnar og spjallar við
gesti, en á hátíðinni verður sýnd
bamaópera eftir hann. Þama eru
líka tónleikar, meðal annars syng-
Kristinn Sigmundsson
Gunnar Guðbjörnsson
í vetur. Hose er í forsvari fyrir
hátíðina og átti hugmyndina að
henni ásamt öðmm fyrir rúmum
tíu ámm. Hann og félagi hans
vom á ferð um Buxton, sáu hús,
sem þeim sýndist tilvalið fyrir
ópemflutning, fengu flármála-
ur Janet Baker ljóð við undirleik
Geoffreys Parsons. Og nokkrar
úrvals kvikmyndir em sýndar
þama, myndir, sem tengjast efni
hátíðarinnar á einn eða annan
hátt.
En það er uppfærsla ópemnnar
Armide eftir Haydn, sem einkum
vekur athygli hér, því þar fara
Kristinn Sigmundsson og Gunnar
Guðbjörnsson með tvö aðalhlut-
verkanna. Stjórnandi er Anthony
Hose, sem stjórnaði sýningum ís-
lensku ópemnnar á Don Giovanni
menn með í leikinn og sjá ... hátí-
ðin rann upp.
Armide er byggð á hluta af
Gemsalemme liberata, kvæða-
bálki um krossferðirnar eftir
Tasso. Óperan íjallar um fyrstu
krossferðina og riddarann Rin-
aldo, sem bjargast úr klóm seið-
kerlingarinnar Armide. Tónlistin
þykir undirstrika hetjuhugsjón
sögunnar á einkar glæsilegan
hátt.
Þriðja óperan, sem verður sett jj
upp í Buxton þetta árið, er II com- í
battimento di Tancredi e Clorinda í
eftir Monteverdi. Kannski fremur |
kantata en ópera, en er þó vísir
að ópem. Monteverdi virðist hafa
haft í huga, að verkið yrði flutt
á sviði, með leikrænum tilburðum,
en er ekki eiginlegt sviðsverk, og
á undan skyldi syngja nokkra
madrigala, sem em byggðir á
kvæðum Tassos, rétt eins og kant-
atan sjálf. Hún er byggð á hluta
sama kvæðis og Armide, ijallar
um ástir Tancredis, kristins ridd-
ara, til arabísku stúlkunnar Clor-
indu.
Þeir sem ætla sér að ferðast
um England meðan hátíðin stend-
ur yfir ættu að hugleiða, hvort
ekki væri ánægjulegt að leggja
leið sína um Buxton og njóta ein-
hvers þess, sem þar er boðið upp
á. Sýningarnar á Armide verða
21., 23. og 27. júlí og svo 4. og
7. ágúst.
Elísabet Waage hörpuleikari á vegum
Menuhin-stofnunarinnar í Hollandi
Úr
tónlistarlífinu
Sigrún Davíðsdóttir
í Englandi hefur um skeið
starfað stofnun sem kallast
Young Musicians. Upphafsmað-
ur hennar er Yehudi Menuhin,
fiðluleikarinn góðkunni. Mark-
mið stofnunarinnar er að koma
ungu og efnilegu tónlistarfólki
á framfæri. Stofnunin hefur
nú fært út kvíarnar og vinnur
einnig að þessu markmiði sínu
í Hollandi. Elísabet Waage var
valin í hóp þeirra fyrstu, sem
stofnunin tekur upp á arma
sína þar.
Elísabet hefur verið í námi í
Haag, lauk einleikaraprófi þaðan
í fyrra eftir fimm ára nám og
hefur starfað sem hörpuleikari í
Hollandi í vetur. Tók áður próf í
píanóleik úr Tónlistarskólanum
hér.
„Kennari minn, sem heitir Ed-
ward Witsenburg,. tók mjög vel á
móti mér, þegar ég kom til hans.
Auk þess að vera frábær kennari
á hann stórfenglegt hörpusafn,
svo þar er hægt að sjá og reyna,
allt sem nöfnum tjáir að nefna í
þeirri grein. Við nemendur hans
söfnuðumst svo alltaf saman
reglulega til að spila, tuttugu
stúlkur.
Eftir námið ákvað ég að sjá til
með vinnu, hafði af og til fengið
smá verkefni, þó ég sé ekki mjög
dugleg að ná mér í þau. Hollensk-
ur flautuleikari fékk mig til að
spila með sér og sú samvinna var
strax mjög ánægjuleg fyrir okkur
bæði. Við fórum í prufuspil á veg-
um stofnunar, sem Menuhin
stendur fyrir og sem sér um að
koma ungum tónlistarmönnum á
framfæri. Stofnunin er rétt að
fara af stað í Hollandi, en hefur
starfað í nokkur ár í Englandi.
Við komumst í gegn og þá sér
stofnunin um að koma okkur á
framfæri í tvö ár. Sér um að út-
vega okkur tónleika og annað.
Fyrstu tónleikamir á vegum
stofnunarinnar voru haldnir 27.
maí síðastliðinn, haldnir til styrkt-
ar og kynningar á henni. Menuhin
kom sjálfur og spilaði og hélt
ræðu og svo vorum við ein af
nokkrum, sem ,vorum valin til að
koma fram, auk strengjasveitar.
Sem stendur emm ég og sam-
starfsmaður minn, flautuleikar-
inn, að vinna að því að byggja
upp efnisskrá fyrir tónleika á veg-
um stofnunarinnar.
Það em fáar fastar stöður fyrir
hörpuleikara, en margir í lausa-
mennsku. Ég spila lika í hörpu-
dúói, við emm tvær sem spilum
saman á hörpu. í nóvember kem
ég fram sem einleikari með
strengjasveit. Hún fer víða um
Holland, spilum líklega á fímm
eða sjö tónleikum hingað og þang-
að um landið og tökum upp. Sveit-
in hefur starfað í nokkur ár og
mér líst einkar vel á að vinna með
henni.“
Hvað með hljóðfærið, áttu sjálf
góða hörpu?
Morgunblaðið/Einar Falur
Elísabet Waage
„Ég er búin að eiga gamalt
hljóðfæri í nokkur ár, keypti það
á sínum tíma frá Sinfóníuhljóm-
sveitinni hér. En nú er ég nýbúin
að fá hörpu, sem var smíðuð fyrir
mig. Pantaði hana fyrir þremur
árum, svo það tekur sinn tíma að
ná í slíkan grip. Þetta eru mjög
ólík hljóðfæri. Það gamla er með
beinum, einföldum hljómbotni og
fíngerðum strengjum, með léttum
og skýrum hljóm og hentar vel í
barokktónlist. En það er ekki mik-
ill eftirhljómur í því og það er
ekki nógu hljómmikið í nútíma-
tónlist eða til að spila með hljóm-
sveit. Nýja hljóðfærið er hinsveg-
ar gott í slíkt.“
Hvað með verk fyrir hörpu?
„Það er helsti gallinn við hörpu-
leik hve fá góð verk eru til fyrir
hljóðfærið. Það tekur ekki langan
tíma að renna í gegnum þau. Og
það eru sorglega fá nútímatón-
verk til fyrir hörpu. Mikil við-
brigði eftir að hafa spilað á
píanó . . . Ég hef viðrað það við
íslensk tónskáld að þau skrifi eitt-
hvað fyrir mig og vona að ég fái
eitthvað út úr því. En ég var ein-
staklega ánægð með verk sem Jón
Nordal skrifaði fyrir mig og sem
ég flutti á lokaprófstónleikum
skólans."
Þó Elísabet hafi komið sér fyr-
ir I Hollandi í bili, hefur hún stöku
sinnum brugðið við í vetur og
spilað með Sinfóníunni okkar. Og
ekki væri síður gaman að hún og
félagi hennar flautuleikarinn ættu
kost á að koma hingað og halda
tónleika. Slík samtvinnun heyrist
ekki á hveijum degi. ..
Þórir S. Gröndal skrifar frá Flórída:
HUNDADAGARNIR
Nú eru bytjaðir hundadagamir
og héma í henni Ameríku virðast
þeir ætla að bera nafn sitt með
rentu. Feiknarlegir hitar geisa og
óvenjulegir þurrkar ógna uppskeru
mestu landbúnaðarþjóðar heims. Við
bætist almennur doði og eymingja-
skapur í viðskiptalífi, stjómmálalífi
og almennu lífi.
Fjölmiðlarnir gera sér mat úr
þessu ástandi og auka á svartsýni
þjóðarinnar. Það korn, sem ekki er
orðið dautt úr þurrki, er traðkað
niður af fréttamönnum og mynda-
tökufólki, sem fer um sveitir til að
þyrla upp rykinu. Spekingar opin-
bera spá-tölur um uppskembrestinn,
og leita orsaka þessa afbrigðilega
veðurs. Sumir kenna um mengun,
en alltaf em líka nokkrir, sem skella
skuldinni á kommúnista.
Halda hefði mátt, að hiti væri
farinn að komast í kosningabarátt-
una til forsetaembættis, og að það
myndi hleypa nokkm fjöri í hunda-
daga þessa árs. Svo er þó ekki.
Hvomgur frambjóðandinn þykir
spennandi, að því er almenningur
telur, og er því áhuginn mjög lítill
ennþá, þótt ekki séu nú nema rúmir
þrír mánuðir til kosninganna. Bar-
áttumál og stefr.ur em óglöggar, og
hvorki Bush né Dukakis em áheyri-
legir ræðumenn. Fram að þessu virð-
ast þeir einir vera spenntir, sem
starfandi em í stjómmálum, og em
að sækjast eftir embættum eða bitl-
ingum.
Blámenn hafa skiljanlega verið
ánægðir með framgang Jesse Jack-
sons, en nú em þeir sármóðgaðir
vegna þess, að hann var ekki valinn
til að vera varaforsetaefni Dukakis.
Svo virðist, sem Jesse hafi aldrei
alvarlega komið til greina, því demó-
kratar flestir telja sitt framboð
dauðadæmt, ef svartur maður er á
listanum. Þetta mikið eimir enn eft-
ir af kynþáttaandúð í þessu stóra
landi. Bent er líka á, að þau 7 millj-
ón atkvæði, sem Jackson fékk í próf-
kjörinu, hefðu aldrei fallið honum í
skaut, ef hann hefði ekki verið úr
hópi blámanna. Forvitnilegt verður
að fylgjast með flokksþingi demó-
krata, sem er að hefjast um þessar
mundir.
Hundadagarnir hafa líka áhrif á
viðskiptalífið, eins og áður var sagt.
Sá hluti þess, sem að okkur íslend-
ingum beinist, þ.e. matseld og
greiðasala, hefír orðið hart úti. Veit-
ingamenn kvarta sáran yfir lélegri
aðsókn, og deila menn um orsakir
þess. Ofíjölgun á veitingastöðum er
um kennt, og svo bætist við, að
þúsundir kjörbúða hafa komið sér
upp eldhúsum og selja nú tilbúinn
mat af öllum tegundum. Fólk, sem
annars hefði skroppið á vertshús til
að fá kvöldverð eftir vinnu, kemur
nú við í kjörbúðinni, kaupir matinn
og fer með hann heim til sín.
0g þegar veitingahúsin ganga illa
er fiskmarkaðurinn lélegur. Þetta
vitið þið nú orðið á íslandi, því nóg
hefír verið um það skrifað og talað,
sem skiljanlegt er. Við íslandsmenn
áttum dijúgan þátt í því að keyra
verðið upp úr öllu valdi, þegar vin-
sældir fiskmetis jukust hér í landi
fyrir 2-3 árum. Allir virtust gleyma
lögmálinu sígilda um framboð og
eftirspum, og svo fór sem fór. Þessi
dalur, sem markaðurinn er nú kom-
inn í, virðist dýpri og lengri en við
höfum séð sl. 10-15 ár. En ástandið
mun lagast, þótt varla verði það
fyrr en á næsta ári.
Einn af fáum sólargeislum þessa
hundadagana skín úr ólíklegustu
átt. Það er kallinn hann Gorbi aust-
ur í Rússlandi. Hér hefir verið fylgst
af áhuga með bröltinu í honum og
virðist hann hreinlega vera orðinn
allvinsæll hjá mörgu fólki hér vestra.
Gárungamir hafa haldið fram, að
hann hefði góða möguleika á því að
vinna forsetakosningarnar ef hann
væri í framboði!
Áhrifa hans og kenninga hans
virðist gæta víða. Þannig sé ég í
Mogganum, að sífellt er verið að
tala um að endurskipuleggja eða
endurbyggja mikilvægustu iðngrein-
ar, stofnanir og fyrirtæki landsins.
Þar er talað um frystiiðnaðinn, Sam-
bandið, Flugleiðir og mörg önnur
fyrirtæki. Kannske ætti fyrst og
fremst að endurskipuleggja ríkis-
báknið. Bezt væri að fá sjálfan höf-