Morgunblaðið - 23.05.1990, Page 23

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUIt 23. MAI 1990
23
MEÐAL ANNARRA ORÐA
Að sigra í §órða sæti
eftir Njörð P.
Njarðvík
Þegar söngvararnir Sigríður
Beinteinsdóttir og Grétar Örvars-
son komu heim úr frægðarför til
Júgóslavíu, settust þau við hljóð-
nemann í sjálfri þjóðarsál íslend-
inga á annarri rás Ríkisútvarps-
ins. Og ekki stóð á hlustendum.
Dálítið var samt einkennilegt að
heyra fólk hringja til að óska
þeim til hamingju með sigurinn.
Slíkt tal misbýður manni sannast
að segja bæði í hugsun og máltil-
fínningu. Sá sem tekur þátt í
keppni sigrar ekki í fjórða sæti.
Það yrði þá að vera hvort tveggja
í senn undarleg keppni og undar-
legur sigur. Annað mál er að
standa sig vel, en það hljómar
kannski ekki nógu borginmann-
lega á dögum stærilætis.
Tíminn hefur eftir útvarps-
stjóra (8. maí), „að þjóðarstoltið
hefði leiftrað meðan á útsendingu
stóð og hjörtu landsmanna slegið
í takt við Stjórnina í Zagreb“.
Ef þetta er rétt eftir haft, þá eru
þessi ummæli merkileg fyrir
tvennt. Annað er spádómsgáfan
og innsæið. Ég fann til að mynda
ekki að þjóðarstolt mitt ykist
fyrir framan sjónvarpið þetta
kvöld, og ekki þjáðist ég heldur
af hjartslætti. Hitt er að hvetju
stoltið beinist. Ég hef lengi stað-
ið í þeirri trú að menningarstolt
Ríkisútvarpsins væri fólgið í öðru
en dægurlagaflutningi. Ég hef
að vísu tekið eftir því og kannski
fleiri, að ákveðnir hlutar af dag-
skrá Ríkisútvarpsins eru farnir
að draga dám af dagskrám svo-
kallaðra fijálsra ljósvakafjöl-
miðla (svo að notað sé nú hát-
íðlegt orð). En ég er þeirrar skoð-
unar að það sé ekki hlutverk
ríkisútvarps að taka þátt í sam-
keppni í lágkúru.
Um viðbrögðin við úrslitum í
söngvakeppni Evróvision langar
mig mest til að segja eins og
Steinn Steinarr: „Hvaða læti eru
þetta?“ Hamingjan hjálpi okkur,
ef íslenska lagið hefði sigrað.
Hvað héfði þá verið sagt?
Söngvakeppni eða
söngvarakeppni?
Það er fleira athugavert við
umfjöllun Evróvisions-keppnina
og viðbrögð við úrslitum. Það
virðist til dæmis hafa gleymst
um hvað er verið að keppa. Þetta
er nefnilega, eða á að vera,
söngvakeppni, keppni um „besta“
lagið. Sigurvegarinn í keppninni
getur þess vegna ekki verið
söngvari, heldur lagið sjálft og
höfundur þess. Þetta hefur
gleymst svo rækilega, að í „sig-
ur“vímunni gleymdust höfundar
lags og texta, þeir Hörður Ólafs-
son og Aðalsteinn Ásberg Sig-
urðsson, rétt eins og þeir væru
ekki til, eins og ÓHT bendir á í
Þjóðviljanum (8. maí).
Nú er ef til vill rétt að taka
fram, að ég er ekki að sakast
við þau Sigríði og Grétar. Þau
sungu ágætlega og stóðu sig
vel. En það var athyglisvert að
heyra álit þeirra á orsökum vel-
gengninnar. Þau lögðu til dæmis
áherslu á búninga og bar saman
um að dansþjálfun þeirra hefði
haft mikið að segja. Með þessu
er í raun verið að segja, að söng-
ur, sviðsframkoma, búningar og
gerð myndbanda sem dreift var
fyrir keppnina, ráði úrslitum.
Með öðrum orðum: Ekki lagið
sjálft, heldur umbúðir þess. Þetta
er vitaskuld ekki einhlítt, en aug-
ljóst er þó að freklegur þáttur
þessarar keppni er yfirborðslegur
og innihaldslítill hávaði þeirrar
gerviveraldar sem því miður er
að verða einkenni á sjónvarpi
nútímans. Af þeim sökum er
brýnt að skoða dagskrárgerð
sjónvarps æ gagnrýnni augum,
og krefjast þess að þeir sem þar
eru í forystu, fari að velta fyrir
sér í alvöru tilgangi starfs síns.
Útþurrkun séreinkenna
Eitt af því sem forystumenn
sjónvarpsins þurfa að íhuga, er
hvort ástæða sé til að halda
áfram þessari söngvakeppni evr-
ópskra sjónvarpsstöðva, og hvort
ástæða sé fyrir íslenska sjónvarp-
ið að taka þátt í henni, þótt hún
sé haldin. Áður var vikið að yfír-
borðsmennskunni. Hún er í raun
hluti af eðlinu. Af hálfu sjón-
varpsstöðva er náttúrlega verið
að leita eftir dagskrárefni, sem
talið er höfða til fjöldans. I kjöl-
farið fylgir afþreyingariðnaður-
inn. Keppnin er höfð að forsendu
þess að hljómplötuiðnaðurinn
geti selt varning sinn. Þess vegna
þessi mikla áhersla á söngvarana
og ytra pijál. Berum það saman
við keppni á klassískum söng.
Þar er það söngurinn sjálfur sem
gildir og ekkert annað. En þessi
söngvakeppni er ekkert nema
hluti af iðnaði, leyfí ég mér að
segja, og á sorglega lítið skylt
við sköpun og list.
Víkvetji Morgunblaðsins skrif-
ar 8. maí: „Af einhvetjum ástæð-
um eru lögin sem flutt eru í
keppninni ótrúlega lík. Þjóðir sem
búa yfir sterkum séreinkennum,
senda lög í þessa keppni, sem
bera engin einkenni þessara
þjóða. Lögin eru öll eins! Og það
veldur því, að Evrópusöngva-
keppnin er ekki skemmtilegt
sjónvarpsefni."
Þetta eru orð að sönnu, en það
er ennfremur hægt að draga af
þeim þá ályktun, að keppnin sé
beinlínis hættuleg smáum þjóð-
um. Lögin í keppninni eru læst
í ákveðna formúlu, sem fólgin er
í því að reyna að þóknast öllum.
Það er gert með því að þurrka
út séreinkenni. Þessa tilhneig-
ingu sjáum við fyrir okkur í því
sjónvarpsefni sem framleitt er
fyrir alþjóðlegan markað. Berum
það saman við ágæta danska
sápuóperu að nafni Matador, sem
var dönsk í húð og hár.
Við eigum ekki að taka þátt í
alþjóðlegri keppni sem stuðlar
að því að þurrka út þjóðaréin-
kenni. Við eigum í staðinn að
beita okkur fyrir alþjóðlegri sam-
vinnu sem stuðlar að því að
styrkja þjóðareinkenni. Við eig-
um að reyna að horfa í gegnum
blekkingu ytra ptjálsins og láta
af rembingi yfir engu. Þótt við
séum íslendingar, þá sigrum við
ekki í fjórða sæti.
Höfundur cr rithöfundur og
dósent í íslenskum bókmenntum
við Iláskóla Islands.
6 ára börn skólaskyld:
Kallar á 80
-lOOnýjar
kennarastöður
næsta haust
SKÓLASKYLDA 6 ára barna og
lenging kcnnslutíma í 7 og 8 ára
bekkjum kallar á 80-100 nýjar
kennarastöður í grunnskólum
næsta haust. Að sögn Svavars
Gestssonar, menntamálaráð-
herra, hefur þetta í for með sér
um 45 milljóna króna í aukinn
kostnað ríkisins á þessu ári, og
rúmlega 100 milljóna króna
kostnaðarauka á næsta ári.
Samkvæmt breytingu á lögum
um grunnskóla, sem samþykkt voru
á Alþingi í vor, eru 6 ára börn orð-
in skólaskyld. Hingað til hafa um
95% 6 ára barna sótt skóla, og
hefur ríkið lagt til eina kennslu-
stund á hvert barn, en þessi
kennslukvóti hefur dugað til að
halda uppi kennslu í 16-20 stundir
á viku í fjölmennari skólum. í fá-
mennum skólum hefur stundaijöld-
inn að mestu ráðist af fjölda barna
og fór hann jafnvel niður í 1-2
stundir á viku.
Áður en breytingin á grunnskóla-
lögunum kom til hafði menntamála-
ráðuneytið ákveðið að úthluta
kennslustundum til 6 ára barna til
samræmis við aðra bekki grunn-
skólans næsta haust, og bæta auk
þess við einni kennslustund í 7 og
8 ára bekkjum. Vikulegur kennslu-
tími 6, 7 og 8 ára barna, sem ríkið
stendur straum af næsta vetur,
verður því 23 stundir á viku, og
ennfremur hefur verið ákveðið að
ekki skulu vera fleiri en 22 nemend-
ur í hvetjum 6 ára bekk. Við undir-
búning fjárlaga fyrir 1991 er að
sögn menntamálaráðherra síðan
gert ráð fyrir að skólatími yngstu
barnanna verði 25 stundir á viku.
í bréfi ráðherra til skólastjóra
og fræðslustjóra er þeim tilmælum
beint til skólanna að tímaukningin
hjá yngstu nemendum grunnskól-
ans verði notuð til að auka og efla
list- og verknám og umfjöllun um
náttúru og umhverfí.
Þú svalar lestrarþörf dagsins
ásíöum Moggans!
STÚDENTABLÓM
Blómaval skartar
gífurlegu úrvali í
afskornum blómum
og
blómaskreytingum.
Undanfarið hafa
skreytingameistar-
arnir lagt áherslu á
stúdentablóm og
stúdenta-
skreytingar.
Fjölbreytni og
fagmennska f
fyrirrúmi