Morgunblaðið - 20.08.1992, Qupperneq 27

Morgunblaðið - 20.08.1992, Qupperneq 27
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 20. ÁGÚST 1992 27 leika sína. í þessari viðleitni kennar- ans fólst margt: Gott innsæi og glöggur skilningur á börnum. Manngæska. Virðing fyrir því sem ólíkt er og umburðarlyndi. Ríkur metnaður bæði fyrir eigin hönd og annarra. Ég á Jóni Þórðarsyni bamakenn- ara margt að þakka og það eiga fleiri. Gísli Gunnarsson. Fyrir fáeinum dögum var mér tilkynnt, að Jón Þórðarson frá Borg- arholti hefði andast hinn 12. ágúst sl. Jón var kennari minn í Austur- bæjarskólanum á sjötta áratug þessarar aldar, og hann er mér einkar minnisstæður af ýmsum ástæðum. Mig langar til þess að minnast hans hér nokkrum orðum. Við nemendur Jóns vorum í H-bekk, er var í stofu á annarri hæð í norðurálmu Austurbæjarskól- ans. Þetta var á ámm kalda stríðs- ins svonefnda. Fimbulkuldi ríkti oft í samskiptum stórvelda, og friður hékk stundum á bláþræði. — En það var jafnan hlýtt og notalegt í H-bekknum, þar sem Jón Þórðarson réð ríkjum. Það er dálítið undarleg, en um leið ljúf tilfinning að hverfa um 40 ár aftur í tímann og koma í hugan- um í gamla bekkinn sinn. Jón kenndi lestur, skrift, reikning, mál- fræði, réttritun, ritgerð og margt fleira. Hann kenndi okkur að þekkja ýmis fjarlæg lönd og hætti þar, en einkum fræddi hann nemendur um landið okkar, ísland, þjóðina og menningu hennar í víðasta skiln- ingi. Jón notaði sérstakar vinnubækur í kennslunni, og þar átti nemandinn að leggja sitt af mörkum, en ekki að vera óvirkur þiggjandi. Við fórum t.d. í heimsókn í Þjóðminjasafnið, og síðan áttum við að teikna þar muni og gera einn- ig grein fyrir þeim skriflega. Eitt sinn fórum við í ferð á sögu- slóðir Njálu undir leiðsögn Jóns, en sú bók var honum hugleikin og rit- skýringar hans afar lifandi. — Og Jón kenndi okkur að umgangast bækur af tilhlýðilegri virðingu. Við skyldum safna bókum með reglu- bundnum hætti og hafa af þeim gagn og ánægju. Jón hafði glögga tilfinningu fyrir fagurbókmenntum, og hann útlistaði gildi þeirra af mikilli smekkvísi. Hann var ljóð- elskur og fékkst sjálfur við ljóða- gerð, þótt hann flíkaði því lítt. Jón fékk okkur til þess að æfa leikrit og taka þátt í leiksýningum. Þær voru í sýningarsalnum í suður- álmu skólans, og síðar lékum við á bamaskemmtunum í Austurbæjar- bíói. Það var bæði ánægjulegt og gagnlegt að taka þátt í þessum sýningum. Jón Þórðarson hafði sérstakt vald yfír bekknum okkar. Ef það vildi til, að einhveijir krakkar færu að tala saman, gaf hann rólega merki með hógvæmm hætti, og krakkam- ir hættu þá þegar allri tmflun. Þessi agi, sem Jón hafí á bekknum, var með öllu laus við ógn eða hörku af hans hálfu, enda var hann and- vígur öllu slíku. Hann lét okkur vinna vel og samviskusamlega. Við bámm mikla virðingu fyrir honum, og þótti öllum vænt um Jón Þórðar- son, kennara okkar. Eg skildi það ekki fyrr en all- löngu síðar, að ég stend í þakkar- skuld við hinn snjalla kennara minn og hógværa húmanista, og að leið- arlokum í þessum heimi er honum þakkað fyrir margt gagnlegt og fagurt, er hann kenndi svo vel á sínum tíma. — Ég sendi bömum hins látna og öðrum vandamönnum hans innilegar samúðarkveðjur og bið þann sem öllu ræður að blessa minningu Jóns Þórðarsonar frá Borgarholti. Ólafur Oddsson. Haustið 1951 er mér minnistætt því að þá var ég að hefja skóla- göngu í Austurbæjarskólanum í Reykjavík. Sjö ára drengurinn, ný- lega fluttur í skólahverfíð og alls ókunnur barnaheimilum og skólum, var fullur eftirvæntingar. Á móti okkur bömunum í D-bekk tók elskuleg kennslukona, Katrín Jóns- dóttir, sem kenndi okkur fyrstu vik- umar. í lok september kvöddum við hana með söknuði því að annar kennari átti að taka við bekknum til frambúðar. Drengurinn kveið hinu óvænta enda góðu vanur. En þær áhyggjur hans og annarra barna í D-bekk reyndust ástæðu- lausar. í stofunni, í norðuraustur- álmu Austurbæjarskólans, birtist glaðlegur miðaldra maður sem tal- aði til okkar skýmm og mildum rómum og náði strax góðu sam- bandi við bekkinn. Það átti eftir að koma betur í ljos þá sex vetur sem framundan vom. Nokkrar breytingar urðu ’á skip- an D-bekkjar fyrstu árin, m.a. vegna þess að í hann komu böm úr skóla ísaks Jónssonar fyrir yngstu árgangana, en upp úr því vom breytingar litlar allt til bama- prófs vorið 1957. í bekknum ríkti góður andi enda Jón afbragðs kenn- ari sem naut virðingar, trausts og vináttu nemenda. Sem dæmi um þau tengslsem mynduðust má geta þess að ég flutti úr skólahverfinu árið 1955 en gat ekki hugsað mér að segja skilið við minn elskulega kennara og bekkjarsystkini. Því fékk ég leyfi til að sækja Austur- bæjarskólann vestan úr bæ einn vetur og innan úr Vogum annan til að brúa bilið. Minningar mínar um Jón Þórðar- son, sem nú er látinn háaldraður, em mér kærar og ég veit að marg- ir gamlir nemendur hans bera svip- aðar tilfínningar í brjósti. D-bekk- urinn 1951-1957 var að sjálfsögðu aðeins einn af mörgum sem hann kenndi á löngum starfsferli og því em vafalaust fjölda margir sem kveðja hann nú með virðingu og þökk. Mér er oft hugsað til þess hve Jón veitti okkur gott vega- nesti. Að því búum við alla tíð. Hann var vel gefinn og fjölfróður kennari sem tókst að gera námið áhugavert og halda góðri reglu í bekknum með hæfílegum aga. Hann lagði í fyrstu áherslu á trausta undirstöðu, lestur, skrift og reikning, lagði sérstaka alúð við íslenskt mál og síðar var tekið til við lesgreinar svo sem íslandssögu og landafræði. Þá var stutt í rit- gerðasmíði og vinnbókargerð enda Jón meðal brautryðjenda slíkra kennsluhátta. Síðar varð mér ljóst að með vinnubókagerðinni var hann að örvar okkur til sjálfstæðra vinnu- bragða. Hann sinnti ekki aðeins bekknum í heild heldur laðaði hann einnig fram hæfíleika hvers og eins, t.d. við að skrifa ritgerðir eða teikna í vinnubækur. Þannig gerði hann engar athugasemdir við það þótt ég væri örvhentur og beitti aðeins vinstri hendi því að hann sá að mér gekk sæmilega að teikna og lita og bæta rithöndina með forskrift. Hann stuðlaði einnig að félagslegu uppeldi, t.d. með því að Iáta okkur flytja stutta leikþætti í kennsku- stofunni og þau sem vildu fengu að æfa söng og leik fyrir bama- skemmtanir á sumardaginn fyrsta. Á þessum árum var sumardvöl í sveit algeng meðal bama og ungl- inga úr Reykjavík og var ég svo lánsamur að fá að vera hjá skyld- fólki mínu á Hnausum í Austur- Húnavatnssýslu. Ljóst var að Jón kunni að meta gildi þess að við- halda tengslum þéttbýlis og dreif- býlis enda sjálfur úr sveit, frá Borg- arholti í Miklaholtshreppi. Hann kenndi sig gjaman við fæðingarstað sinn og í skólaferðalagi um Snæ- fellsnes kom glöggt í ljós hve hlýjan hug hann bar til átthaganna. Við sem viidum ekki fyrir nokkum mun missa af sauðburði á vorin og rétt- urri á haustin mættum einstökum skilningi og velvild Jóns. Eitt haust- ið fékk ég að vera fyrir norðan nokkuð frameftir október og komu foreldrar mínir til mín þeim skila- boðum frá Jóni að ég skyldi lesa íslandssögu og fá afa minn til að hlýða mér yfír. Þetta gafst vel. Þannig háttaði til að flest bömin í D-bekknum áttu heima í Norður- mýrinni eða Hlíðunum. Við vissum öll hvar Jón bjó við Guðrúnargötu með konu sinni Þómnni Elfu rithöf- undi og bömunum þremur, Einari Má, Magnúsi Þór og Önnu Mar- gréti. Magnús Þór, síðar listamað- urinn Megas, var reyndar einn okk- ar D-bekkinga, hugmyndaríkur og líflegur bekkjarbróðir og auk þess leikfélagi sumra okkar utan skóla- tíma. Ég man vel eftir þeim öllum, sé fyrir mér Jón ganga rösklega með leðurtösku í hendi upp Egils- götuna, gjaman í fylgd eigin nem- enda á leið í skólann. Því er skemmst frá að segja að okkur þótti mjög vænt um Jón. Ég tel það mikla gæfu að hafa notið hæfileika og góðmennsku Jóns öll bamaskólaárin. Með timan- um hefur mér orðið æ ljósara hve góður kennari getur haft mikil upp- eldisáhrif og mótað þroska og við- horf nemenda sinna til lífsins. Veganestið frá Jón Þórðarsyni bamakennara hefur vissulega reynst mér vel bæði í námi og starfí. Fyrir það þakka ég heilum huga. Aðstandendum votta ég og kona mín innilega samúð. Ólafur R. Dýrmundsson. ERFIDRYKKJUR Perlan á Öskjuhlíð simi 620200 yjaýeuuz'uz. Opidalladagafrakl.9 22. —spennandi dleggsdagar í Hagkaup 20. -27. ágúst Gott brauð með margvíslegu og góðu áleggi getur verið hin besta máltíð. Brátt taka skólamir til starfa á ný og smyrja þarf nesti handa bömunum. Áleggsdagamir í Hagkaup em kjörið tækifæri til að fá nýjar hugmyndir og prófa eitthvað nýtt og spennandi ofan á brauð. Þar verður kynnt margskonar álegg, kjötálegg, kæfa, síld og lax, allt á sérstöku kynningarverði. Komdu í Hagkaup og fáðu eitthvað gott ofan á brauð. HAGKAUP —allt í einni Jerö

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.