Morgunblaðið - 25.11.1993, Side 40

40
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. NÓVEMBER 1993
Sigríður Pálína Frið-
riksdóttír frá Látrum
íAðalvík — Minning
Fædd 14. desember 1906
Dáin 18. október 1993
Elsku Palla amma er dáin, hún
fékk hægt andlát mánudaginn 18.
okt. sl. Þegar ég hugsa um Pöllu
ömmu, streyma minningamar fram.
Palla amma var í raun systir mömmu
hans pabba. Hún var fædd og uppal-
in á Látrum í Aðalvík. Komung
missti hún móður sína, og einnig
fósturforeldra. Ung missti hún einnig
tvo hálfbræður í hafið, síðar systur
sína úr berklum. Eftir lát fósturfor-
eldra sinna fluttist hún til föður síns
og stjúpmóður. Amma og Palla voru
hálfsystur, samfeðra. Þær systur
vom mjög samrýndar. Palla giftist
Guðmundi Rósa Bjamasyni og eign-
uðust þau fjórar dætur og jafnframt
ólu þau upp pabba minn eftir lát
móður hans.
Gummi afi og Palla amma hófu
búskap á Látrum og byggðu þar
hús, er nefndist Steinhúsið. Síðar
fluttust þau til Isafjarðar og þaðan
til Reykjavíkur. Amma og afi gátu
ekki selt húsið sitt á Látrum, heldur
skildu þau það eftir og byijuðu upp
á nýtt á Reykjavíkursvæðinu. En
aldrei heyrði maður þau kvarta, aldr-
ei að ríkið hefði átt að borga þeim
tap þeirra, nei það var bara bitið á
jaxlinn og byijað upp á nýtt. Ég tel
að amma hafí verið kjarkmikil kona.
Palla amma og Gummi afí byggðu
með foreldrum mínum að Álfhólsvegi
36, Kópavogi. Síðar fluttust þau að
Ásbraut 19, Kóp.
Þegar ég var lítil var alltaf farið
út á Ásbraut á aðfangadagskvöld í
súkkulaði og kökur. Þetta var alltaf
einstaklega hátíðlegt. Palla amma
var AMMA með stórum stöfum. Allt-
af gat maður farið með áhyggjumar
til hennar og afa, þau höfðu alltaf
tíma til að hlusta. Ég fór til ömmu,
settist við eldhúsborðið og fékk mjólk
og jólaköku og ræddi um pijónaskap
eða hlustaði á sögur frá því í gamla
daga.
Palla amma var búin að vera lengi
veik áður en hún dó. Það síðasta sem
við ræddum áður en hún veiktist var
um pijónaskap, hún var að pijóna á
væntanleg langömmuböm.
Elsku Palla amma, ég sakna þín.
Ég sakna þess að geta ekki farið og
rætt við þig um lífíð og tilveruna og
ýmislegt annað. En ég veit að þér
líður miklu betur núna og ert með
Gumma afa, því að ég veit að þar
viltu vera. Takk fyrir allt, blessuð
se minning þín.
Kristín Sylvía Valdimarsdóttir.
Að baki tilurð hvers manns liggur
Iítið ævintýr, vegferðin er svo annað
ævintýr.
Mig langar að minnast fóstm föð-
ur míns Sigríðar Pálínu Friðriksdótt-
ur frá Látrum í Aðalvík. Foreldrar
hennar voru Friðrik Magnússon, út-
vegsbóndi í Nesi og önnur kona hans
Sigríður Pálína Pálmadóttir Jónsson-
ar í Rekavík bak Látur. Friðrik hafði
misst fyrstu konu sína síðla árs 1903.
Hann hafði augastað á Sigríði og
vildi fá hönd hennar en hún tregðað-
ist við.
í bytjun árs 1905 lenti Friðrik í
hrakningum á báti sínum við sjötta
mann, náðu þeir þó landi í Bolungar-
vík við illan leik. Vegna veðurofsa
komust þeir ekki til Aðalvíkur fyrr
en að 9 dögum liðnum og voru þeir
þá taldir af þar sem ekkert hafði til
þeirra spurst. Sagt er að Sigríður
hafí heitið því að ef Friðrik sneri
aftur skyldi hún játast honum. Gekk
það eftir og hinn 14. des. 1906 fædd-
ist þeim dóttir. Sigríður lést 3 vikum
síðarþ. 3. janúar 1907. Dóttirin fékk
nafn móður sinnar, Sigríður Pálína
en var þó lengst af nefnd Pálína eða
Palla.
Böm Friðriks Magnússonar vom
Magnús fæddur 1900 og Brynjólfur
fæddur 1901, sem hann átti með
fyrstu konu sinni, Gunnvöm Brynj-
ólfsdóttur, sem lést 3. nóv. 1903, en
þeir fómst báðir haustið 1924, Krist-
ín Jóna fædd 7. júní 1904 með Silfá
Pálmadóttur sem var ráðskona hans
á árinu 1904, Jóna lést úr berklum
árið 1933, Sigríður Pálína sem hér
er minnst, fædd 14. des. 1906, með
annarri konu sinni, Sigríði Pálínu
Pálmadóttur og Gunnar fæddur 29.
nóv. 1913 með þriðju konu sinni
Rannveigu Ásgeirsdóttur, Gunnar
var lengi forseti Slysavamafélags
íslands, mikilsvirtur félagsmálamað-
ur, skipa- og vélainnflytjandi.
Pálínu var komið f fóstur hjá
rosknum hjónum þeim Matthildi Am-
órsdóttur og Guðna Jósteinssyni á
Látmm. Hjá þeim var hún fram að
10 ára aldri en fór þá í Nesið til
föður síns og Rannveigar þriðju konu
hans.
Mjög kært var alla tíð með þeim
hálfsystrum Jónu og Pöllu enda ekki
nema rúmt ár á milli þeirra. Eftir
að Palla kom í Nesið til Friðriks og
Rannveigar 10 ára gömul nutu þær
Palla og Jóna reglubundinna sam-
vista er Jóna dvaldi hjá þeim á með-
an á skólagöngu stóð.
Hugur Pálínu stóð til mennta og
réðst hún í það árið 1922, þá tæpra
16 ára gömul, að sækja Kvennaskól-
ann í Reykjavík. í það notaði hún
móðurarfínn, en lifði við þröngan
kost í Reykjavík, þó að hún hafí feng-
ið nokkurn styrk að auki vegna góðs
námsárangurs. Lauk hún fyrra árinu
af tveimur en gat ekki haldið áfram
vegna féleysis. Það mun hafa verið
sjaldgæft að konur sæktu Kvenna-
skólann frá Aðalvík og sýnir það
mikla einurð Pöllu að leggja ein af
stað til Reykjavíkur í skóla.
Næstu árin vann Palla ýmis tilfall-
andi störf við matseld fyrir sjóróðra-
menn, í síldarvinnslunni við He-
steyri, á sjúkrahúsinu á ísafírði og
var í kaupavinnu í Skagafírði.
Pálína sagði mér einhvem tíma
að hún hafí ekki ætlað sér að rasa
um ráð fram í karlamálum en smám
saman varð það þó ljóst að örlögin
vildu haga því þannig að hún fengi
að eiga Guðmund Rósa Bjamason
Dósoþéussonar sem var fæddur að
Görðum í Aðalvík hinn 30. mars
1902. Guðmundur hafði stundað tog-
arasjómennsku frá Hafnarfírði og
ísafírði, mikill gleðimaður, skemmti-
legur sögumaður, ljúfmenni hið
mesta en þótti heldur stórkallalegur
fyrir hina prúðu mey. Þrátt fyrir
Minning
Fæddur 3. maí 1918
Dáinn 14. nóvember 1993
Sigurður í Stóra-Lambhaga er
látinn eftir langt og erfítt sjúkdóms-
stríð. Og öll eigum við að deyja.
Að deyja er að hverfa til moldarinn-
ar en andinn fer til Guðs sem gaf
hann. Lífíð sem lifað var, minningin
sem eftir er, störfín sem unnin voru
eru þeir þættir er eftir standa, sem
við þökkum, virðum og söknum.
Hann minnti mig oft á stóran
klett í straumþungri á, horfði á
strauminn er fram hjá rann, en úr
iðunni hlémegin gat hann oft vísað
rekaldi til réttari leiða. Það var
gott að eiga þennan klett.
Að vera hreppstjóri og oddviti í
smáu samfélagi um áraraðir sýnir
það traust er ti) hans var borið.
Að koma til hans, ræða niálin, fá
að tala og vita að það var hlustað,
vera svo á eftir boðið í eldhúsið,
þiggja kaffí hjá Guðrúnu konu hans
og slá á léttari strengi með græsku-
lausri kímni, sjá brosið færast yfír
andlitið og fylla augun af hýru.
Jafnvel um vetur fannst manni vor-
ið vera að koma þegar farið var.
Með þessum línum viljum við
hjónin minnast Sigurðar og þakka.
nokkurn mun á framgöngu þeirra
virðist sem þau hafí verið ætluð hvort
öðru. Hinn 30. des. árið 1934 gekk
Pálína, sem þá var 28 ára að eiga
Guðmund Rósa sem þá var 32 ára
gamall.
Börn þeirra eru Matthildur Guðný
f. 27. júlí 1935, kennari og fulltrúi
á Fræðsluskrifstofu Reykjavíkur,
Ema Þórdís f. 25. sept. 1938, kenn-
ari í Njarðvík, Bjargey f. 26. apríl
1943, aðalbókari hjá McDonald’s og
Kristín Magna f. 28. se_pt. 1944,
starfsmaður Landsbanka Islands og
fóstursonurinn Valdimar Kristinn
Valdimarsson fæddur 9. júní 1926,
sonur Kristínar Jónu hálfsystur Pöllu
og Valdimars Ásgeirssonar Jónsson-
ar frá Eiði í Hestfírði. Valdimar var
físksali og síðar íþróttafulltrúi og
starfsmaður íþróttavalla í Kópavogi
og er þekktur af stuðningi við knatt-
spymumálefni í Kópavogi ekki síst
kvennaknattspymu.
Eins og áður sagði var mjög kært
með þeim Pálínu og Jónu hálfsystur
hennar og segja má að Palla hafí
fylgt Jónu í gegnum hennar lífsferil,
stutt hana og styrkt eftir bestu getu
í erfíðleikum hennar. Hún var á
ísafirði er Jóna eignaðist eldri dóttur
sína Magnúsínu Brynjólfínu, sem var
látin heita eftir bræðmm þeirra, sem
höfðu farist haustið 1924. Jóna
missti mann sinn Valdimar Ásgeirs-
son, í febrúar 1926. Hún var þá
bamshafandi og eignaðist soninn
Valdimar Kristin 9. júnf 1926 í Nes-
inu að Látrum og Palla aðstoðaði við
fæðinguna. Jóna flutti í Stakkadal
og eignaðist sitt þriðja bam, Sigríði,
með Aðalsteini Guðmundssyni. Þar
veiktist Jóna af berklum sem drógu
hana til dauða á sjúkrahúsinu á
Ísafírði. Palla vann þá á sjúkrahús-
inu, hjúkraði systur sinni og fylgdi
henni síðasta spölinn. Var henni mik-
ill söknuður að sjá á eftir systur sinni
í blóma lífsins. Ekki veit ég hvort
að Palla hefur lofað systur sinni að
líta eftir börnum hennar þremur en
allavega er víst að þannig hugsaði
Pálína alla tíð. Valdimar tók hún að
sér skömmu eftir lát Jónu og hélt
ætíð miklu og góðu sambandi við
Magnúsínu og Sigríði og lét sér annt
um hag þeirra og fjölskyldna þeirra.
Magnúsína eða Magga hefur reyndar
búið erlendis frá því fyrir 1950, með
manni sínum Robert Tiedemann og
5 bömum þeirra. Magga og Bob
hafa komið hingað til lands árlega
síðustu árin og hefur það ekki síst
verið kærleikur milli þeirra Pöllu sem
hingað hefur togað. Sigríður bjó lengi
í Keflavík með manni sínum Baldri
og bömum þeirra. Allt þetta fólk
hefur í gegnum árin sótt stuðning
sinn til Pöllu, sem ætíð var æðmlaus
og tilbúin að veita af styrk sínum.
Hógværð hennar var við bmgðið
Guðrúnu sendum við innilegustu
samúðarkveðjur og einnig öðmm
vandamönnum.
Flýt þér, vinur, í fegra heim.
Krjúptu að fótum friðarboðans
og fljúgðu á vængjum morgunroðans
meira að starfa Guðs um geim.
(J.H.)
Guðbjörg og Sæmundur,
Galtarlæk.
Kveðja frá Mjólkur-
félagi Reykjavíkur
Vinur okkar og góður félagi, Sig-
urður Sigurðsson bóndi í Stóra-
Lambhaga í Skilmannahreppi, verð-
ur jarðsettur í dag á Leirá í Borgar-
firði. Fyrir fimm ámm kenndi hann
nokkurrar vanheilsu sem fór svo
versnandi þar til hann var lagður
inn á sjúkrahúsið á Akranesi og
lést þar hinn 14. nóvember sl.
Sigurður var fæddi'r og uppalinn
í Stóra-Lambhaga og gerðist bóndi
þar og hreppstjóri eftir föður sinn
1953 og bjó þar síðan. Foreldrar
Sigurðar voru þau sæmdarhjónin
Sólveig Jónsdóttir húsfreyja og Sig-
urður Sigurðsson bóndi og hrepp-
stjóri. Auk skyldunáms sótti Sig-
Sigurður Sigurðsson,
Stóra-Lambhaga
og aldrei gerði hún kröfur fyrir sig
persónulega en uppörvunarorðin
vom alltaf á næsta leiti og jákvæðni
og bjartsýni einkenndi hana alla tíð.
Pálína og Guðmundur hófu búskap
sinn að Látrum en árið 1943 fluttu
þau til ísafjarðar, árið 1951 til
Reykjavíkur og 2 ámm síðar í Kópa-
voginn, þar sem þau byggðu að Álf-
hólsvegi 36 ásamt fóstursyni sínum
Valdimari Kr. Valdimarssyni og konu
hans Rósu S. Siguijónsdóttur. Árið
1963 fluttu Palla og Gummi síðan á
Ásbraut 19 í Kópavogi.
Samband föður míns og Pöllu og
Guðmundar hefur verið mjög mikið
og náið alla tíð og aldrei hefur verið
langt á milli þeirra þessi 60 ár sem
nú em liðin frá því að hann kom á
heimili þeirra aðeins 7 ára gamall.
Hann hefur notið þess alla tíð að
eiga þessar ljúfu manneskjur að og
deilt með þeim gleði og raunum. Öll
verðmæti heimsins vega lítið miðað
við kærleika slíks fólks og veit ég
að faðir minn er þeim Pöllu og
Gumma ævinlega þakklátur fyrir
þeirra miklu umhyggju alla tíð.
Heimili þeirra Pöllu og Gumma
stóð ætíð opið öllum þeim sem þess
þurftu með. Hjá þeim áttu skjól ætt-
ingjar og vinir af landsbyggðinni,
hvort sem var vegna náms eða lækn-
inga. Ætíð voru þau boðin og búin
að rétta hjálparhönd og miðla af
bjartsýni sinni og léttu skapi.
Ég naut þessarar umhyggju vetur-
inn 1972-1973 þegar ég stundaði
nám við Háskóla íslands og bjó þá
í nokkra mánuði hjá þeim á Ásbraut-
inni. Sú dvöl er mér ætíð ógleyman-
leg, ekki síst fyrir þær sakir að hjá
þeim skynjaði ég betur tímaleysi lífs-
hlaupsins. Að mörgu leyti voru Palla
og Gummi eins og ungir elskendur,
hann skemmtilega töffaralegur og
hún feimin, siðavönd ungmey. Þau
voru komin rétt undir sjötugt en
samt skynjaði maður þetta ferska
samband þeirra sem þó var bundið
þeirri umhyggju fólks sem hefur
elskað hvort annað heitt og innilega
langa ævi. Gummi var mikill gleð-
skaparmaður og hrókur alls fagnaðar
hvar sem hann kom. Að sama skapi
var Palla feimin og hlédræg og þótti
stundum nóg um gleðilæti bónda
síns. Alltaf var þó gott á milli þeirra
og minnist ég ekki annarra átaka
en smávægilegu fussi yfír drykkju
bóndans.
Þegar dætumar voru famar að
heiman réð Palla sig í vinnu í eld-
húsi Kópavogshælisins og starfaði
þar fram á eftirlaunaaldur.
Guðmundur dvaldist á Vífílstöðum
haustið 1988 og lést þar h. 16. des.
aðeins fáeinum mínútum eftir að þau
höfðu átt símtal og velt fyrir sér jóla-
haldi. Fráfall Guðmundar fékk mikið
urður sér staðgóða menntun í Reyk-
holtsskóla. Hann lauk prófí þaðan
1938 og nýttist sú menntun honum
vel í fjölþættum félagsmálastörfum
fyrir sveit hans og hérað. Sigurður
starfaði á yngri ámm í Ungmenna-
félaginu Hauki, var um skeið í
stjórn og formaður í nokkur ár. í
hreppsnefnd var hann kjörinn 1953
og oddviti hreppsnefndar frá 1962.
Þá starfaði hann í sóknamefnd frá
1954 og var formaður hennar frá
1959. Þá sat hann um skeið í sýslu-
nefnd. Þessum félagsstörfum sinnti
hann meðan heilsan entist.
Sigurður stofnaði og rak Sam-
vinnufélag Hvalfjarðar frá 1945
á Pálínu og söknuðurinn var mikill.
Sumarið 1989 varð Pálína fyrir áfalli
og náði sér aldrei að fullu eftir það.
Hún var þó nógu hress til að geta
haldið upp á 85 ára afmæli sitt 14.
des. 1991. Síðustu árin dvaldi hún á
Hjúkrunarheimilinu Sunnuhlíð í
Kópavogi og vil ég færa starfsfólki
þar innilegustu þakkir fjnir góða
umönnun. Palla fékk hægt andlát
skömmu eftir hádegi mánudaginn
18. október sl. Ævintýrið hennar sem
til var stofnað er faðir hennar heimt-
ist úr helju varð ekki lengra héma
megin.
Pálína naut umhyggjusamrar
æsku, þó að áföllin væm mörg í litlu
samfélagi á hjara veraldar, hún naut
nokkurrar menntunar á þeirra tíma
mælikvarða, eignaðist duglegan og
elskuríkan mann, fjórar myndarlegar
dætur, fósturson, tengdaböm og
bamaböm og bambarnaböm. Hún
deildi með okkur gleði og sorgum,
fyrst fóstursyninum unga, sem hún
bætti móðunnissinn, síðan dætran-
um og þar næst bamabömunum.
Vinimir em ófáir er sóttu stuðning
til Pöllu í sínum raunum og ætíð
veitti hún af sinni bjartsýni og hóg-
værð þann stuðning sem oft gat
læknað erfíðustu hugarmein. Hún
krafðist einskis sér til handa en var
ætíð tilbúin að veita rausnarlega af
sínu vinarþeli og hjartahlýju. Hæfí-
leiki Pöllu til að brúa kynslóðabilið
kom líka vel í ljós á unglingsámm
systur minnar Kristínar Sylvíu, sem
sótti mikið til Pöllu til þess að leita
svara við lífsgátunni. Palla hlustaði
á, benti á leiðir og studdi Kristínu í
leitinni, jók bjartsýni og staðfestu,
án þess að reyna að leysa fyrir hana
vandamálin, aðeins styðja hana
áfram á brautinni til jákvæðs þroska.
Á þeim tíma er þunglyndi sótti að
veitti hún trúna á lífið að nýju. Palla
var vinkonan sem Kristín gat sótt
til og rætt fijálslega við á jafnréttis-
gmndvelli því að kynslóðabilið var
ekki til í hennár augum.
Við systkinin, börnin hans Valda,
Biynjar, Siguijón, Ásgeir, Kristín
Sylvía, Valdimar Friðrik og Rósa
Áslaug, höfum mikíls að sakna er
við sjáum nú á eftir Pöllu sem var
okkur amma, frænka, vinkona og
sálufélagi frá upphafí okkar vega.
Lífíð heldur áfram en allar fallegu
minningamar verða ekki frá okkur
teknar og við reynum að varðveita
það hugarþel sem hún gaf okkur.
Fyrir hönd foreldra minna og
systkina, systra föður míns og fjöl-
skyldna þeirra vil ég þakka allt það
fagra sem við upplifðum með Pöllu
og senda öllum afkomendum hennar
hugheilar samúðarkveðjur.
Megi Sigríður Pálína Friðriksdóttir
hvíla í friði.
Siguijón Valdimarsson.
sem var nokkurs konar framfarafé-
lag hreppanna norðan Hvalfjarðar.
Félagið sá um flutninga í héraðinu,
s.s. mjólk og nauðsynjar bænda.
Sigurður var framkvæmdastjóri fé-
lagsins en starfaði einnig við akstur
og viðgerðir. Þessi starfsemi var
framfaraspor og stuðlaði mjög að
bættri afkomu bænda á svæðinu á
ámnum eftir stríð.
Sigurður var deildarstjóri Slátur-
félags Suðurlands frá 1954 og sat
í stjóm félagsins. Formaður var
hann í Fiskiræktar- og veiðifélagi
Laxár frá 1958 og vann þessum
málaflokki mikið gagn meðan
kraftar entust. Síðast en ekki síst
átti Sigurður sæti í félagsráði
Mjólkurfélags Reykjavíkur frá 1953
til 1988, er hann sagði stjórnar-
starfi sínu lausu vegna heilsu-
brests. Á þessu árabili sat hann í
stjóm samfleytt í 18 ár.
Við mjólkurfélagsmenn viljum nú
við fráfall Sigurðar heiðra minningu
hans og færa honum þakkir fyrir
mikinn stuðning og gifturík stjórn-
arstörf í þágu félagsins og bænda.
Hann lagði sitt af mörkum til efling-
ar tilgangs og markmiða Mjólkurfé-
lagsins: Að ná hagkvæmum við-
skiptum fyrir félagsmenn sína, auk
þess að stuðla að samstöðu um
hagsmunamál bænda.
Sigurður kvæntist 1947 Guðrúnu
Jónsdóttur frá Hellisholtum í
Hmnamannahreppi og lifír hún
mann sinn. Hún var stoð og stytta
hans í erilsömum störfum. Henni
og öðmm aðstandendum er vottuð
samúð.
Minningin lifír.