Morgunblaðið - 07.05.1997, Page 38

38 MIÐVIKUDAGUR 7. MAÍ 1997
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
JOHANNES
GUÐMUNDSSON
+ Jóhannes
Sverrir Guð-
mundsson fæddist
á Suðureyri 14.
ágúst 1944. Hann
Iést á Borgarspíta-
lanum 26. apríl síð-
astliðinn. Foreldr-
ar hans voru hjón-
in Guðrún Sigríður
Sigurðardóttur, f.
21.9. 1915 á Suður-
eyri, og Guðmund-
ur F.R. Jósefsson,
f. 10.7. 1887, d.
19.2. 1965. Fóstur-
faðir Jóhannesar
var Hjörtur Lúther Hjaltalín, in klukkan 15.
f. 27.6.1888, d. 1960.
Systkini Jóhannesar
eru: Guðbjörg Hans-
ína Hjaltalín, f.
1948, býr í Banda-
ríkjunum; Hilmar
Páll Hjaltalín, f.
1950, d. 1955; Har-
aldur Hilmar Hjal-
talín, f. 1958. Barn
Haraldar er Hjördís
Ósk Haraldsdóttir,
f. 1984.
Útför Jóhannesar
fer fram frá kapellu
Fossvogskirkju í
dag og hefst athöfn-
Þegar ég frétti að Jói bróðir væri
allur fylltist ég sárindum, því að ég
vildi ekki trúa því að það væri satt.
Hann var alltaf 'svo lífsglaður og
átti margt eftir ógert í lífinu. Við
mæðgin söknum hans mikið og sárt.
Nú fáum við ekki að heyra hans
iífsglöðu rödd sem sagði með háði
og gleði að hann væri að leika í bíó-
mynd. Hann lék í þrem myndum
Friðriks Þórs Friðrikssonar, A köld-
um klaka, Bíódögum og Djöflaeyj-
unni.
Við mæðgin kveðjum þig, Jói
bróðir og frændi með þessum erind-
um:
Margs er að minnast,
margt er hér að þakka.
Guði sé lof fyrir liðna tíð.
Margs er að minnast,
margs er að sakna.
Guð þerri tregatárin stríð.
(V. Briem.)
Vertu nú yfir og allt um kring
með eilífri blessun þinni.
Sitji Guðs englar saman í hring
sænginni yfir minni.
(Sig. Jónsson frá Presthólum)
Guð veri með þér.
Haraldur H. Hjaltalín,
Hjördís Ósk Haraldsdóttir.
Jóhannes grínari Guðmundsson
var oftast einn á báti lífsmelódíunn-
ar, eins konar utangarðsmaður af
ýmsum ástæðum, en þó svo hlýr og
góðhjartaður í garð samfélags sem
í besta falli amaðist ekki við honum.
, Kærleiksríkt samfélag hefði sinnt
* honum betur, gefið svolítið af gnótt
sinni til þess að gleðja mann sem
var líkamlega fatlaður og einangrað-
ur í félagslegum samskiptum. Samt
hélt hann alltaf sínu striki, hringdi
í þröngan hóp manna sem hann leit
á sem kollega sína í því verkefni að
skemmta öðrum. Viðhorf hans var
svo jákvætt í hlutverki einsemdar-
innar að hann náði sambandi við
samfélagið á sinn hátt þótt það færi
á mis við hann. Hann skeggræddi
við fuglana sína, sagði þeim brand-
ara, las fyrir þá sögur sem hann
skrifaði, trúði þeim fyrir leyndarmál-
um sínum í hlutverki leynilögreglu-
mannsins og þegar hann hringdi í
vini sína og kollega byrjuðu samtöl-
in alltaf með þessum orðum: „Nokk-
uð að frétta af mér?“ Hann vann
um árabil dagatal ársins sem DV
birti um skeið í ársbyijun hvers ár.
Þeir sýndu honum virðingu og vin-
semd. En eins og sumir kveða í ösk-
una öll sín bestu ljóð þá hripaði Jó-
hannes grínari í skræður sínar svip-
myndir um menn og málefni, grín
og gaman og gerði gott úr öllu, en
það fór ekki lengra.
Skeggjaður og dökkur yfirlitum
með bogna bakið og mikilúðlegur í
gömlu úlpunni sinni stóð hann oft á
gatnamótum í gamla miðbænum og
fylgdist með taktinum hjá gestum
og gangandi, hljóðlátur kom hann
og hljóðlátur fór hann. Hann var
fæddur á Suðureyri við Súganda-
fjörð og það fór ekki á milli mála
að hann var stoltur af því, en hann
var ekki jafn viss um að þeir væru
stoltir af honum. Það særði. Honum
þótti gaman að heyra af sér og
spurði gjarnan hvort ekki hefði verið
spurt um hann hér og þar og hann
var stálminnugur á nöfn, atburði,
atvik og lagði svo fallega út af þeim
að veröld hans varð sjálfri sér nóg
þótt ekki bankaði hamingjan þar í
sífellu.
Nægjusemi hans var slík að í raun
nægði honum vissan um að sólin
risi hvern dag. Orðin kröfur, tíska,
völd og prjál voru ekki til í orðabók
hans, því hjartalag hans rann eins
hljóðlátt og hreint og tærasta sytran
á heiðinni sem veit í rauninni ekki
hvort hún rennur eða stendur kyrr.
Þó býr hún yfir stillunni þar sem
örsmár vatnsspegill getur speglað
allan heiminn en úthafið ekki í óró-
leik sínum. Jóhannesi grínara var
ekki ætlað að lifa í öryggi troðinna
slóða, en þó fetaði hann sinn veg
með þolinmæði af því að honum
voru ekki ætlaðir neinir aðrir mögu-
leikar. Við sem teljum okkur til
venjulegs fólks mættum þakka fyrir
slíkt þrek og þol.
Honum fannst eðlilegt að aðdá-
endaklúbbar hans væru víða við lýði,
svo mikið lagði hann sig fram í hjarta
sínu að fjöldinn hlaut að finna það
og meta og það er alveg víst að
þessi hugsun hefur gefið góða
strauma í lífshljóminn, andann allt
um kring. Við sögðum honum frá
fjöldanum sem fylgdist með honum
og það gladdi hann.
Nú er þessi trygglyndi maður
horfinn á braut og mikið hlýtur
Guði að vera í mun að leiða hann
þangað sem hann getur rétt úr sér
og notið þeirrar reisnar sem honum
auðnaðist ekki þessa heims en átti
svo mikið skilið.
Alveg eins og gangur-himintungl-
anna er samur við sig hringdi Jó-
hannes grínari reglulega, spurði og
spjallaði, en nú verða engar fréttir
af honum í bili.
Árni Johnsen.
Til hinstu hvílu er í dag lagður
grínarinn Jóhannes Guðmundsson.
Hann er mörgum borgarbúum kunn-
ur af rölti hans um götur borgarinn-
ar síðustu tuttugu og fimm árum,
en færri vita deili á manninum.
Hann kom að vestan og settist hér
að í borginni ásamt móður sinni og
bróður. Jóa þótti gott að flytjast að
vestan úr fámenninu þar sem mörg-
um fannst hann skrítinn og eins og
Jói sagði; komu fram við hann eftir
því.
Jói varð fljótt borgarmaður og
skeiðaði seint og snemma um götur
og torg í könnunarleiðángrum eftir
hingað komu suður á malbikið. Allt
var hér með öðrum svip en í þorpinu
fyrir vestan. Hér voru sjoppur og
kaffihús, verslanir og mannmergð
mikil sem gott var að hverfa inn í
nafnlaus og óþekktur. Borgin hafði
upp á svo margt að bjóða og Jói
þurfti að skoða allt það helsta og
merkilegasta í höfuðstaðnum. Nýja-
brumið var mikið fyrir Jóa að vera
kominn í fjölmennið þar sem enginn
þekkti hann. Hann fylgdist vel með
mönnum og málefnum og gerðist
áskrifandi að Morgunblaðinu og
Vísi. Hér voru allir þeir sem hann
vildi kynnast, söngvarar, skemmti-
kraftar, leikarar og stjórnmálamenn.
Miðdepill heimsins var hér rétt við
nefið á honum, allt fræga fólkið,
sjónvarpið, dagblöðin, verslanir,
bílaumferðin og það besta af öllu
fyrir Jóa var að athygli fólksins hér
beindist ekki að honum. Hér var
hann ekki óvelkominn og öllum stóð
á sama þótt hann flakkaði um og
skoðaði mannlífíð. Jói var ánægður
að vera í henni Reykjavík og hann
vildi kynnast borgarbúum betur.
Með símtækinu setti hann sig með
tímanum í samband við alla þá sem
hann hafði áhuga á að kynnast.
Hann fietti bara upp í símaskránni
og sló á þráðinn til þeirra sem hann
hafði áhuga á; Ragga Bjarna, hann
spjallaði við strákana í Ríó tríóinu
og Árna Johnsen og hann hringdi í
sjónvarpið og vildi spjalla þar við
dagskrárgerðamenn og helst Jónas
R. Jónsson sem söng og stjórnaði
skemmtiþáttum.
Þannig atvikaðist það að við félag-
arnir sem þá störfuðum í Ríkissjón-
varpinu kynntumst þessum sér-
kennilega manni sem sagðist vera
grínari og bílstjóri að Vestan.
Við tókum þessum sérkennilega
fatlaða manni með varfærni fyrst í
stað, en lærðum fljótt að hér fór
hjartahrein sál og einföld sem hafði
brennandi áhuga á að eignast nýja
vini í stórborginni og svo var hann
líka grínari, söngvari og listamaður.
Við höfðum bara gaman af því
að kynnast Jóa og hann hafði gaman
af því að kynnast okkur og samskipt-
in voru ætíð á léttum nótum en
stundum nokkuð margbrotin og flók-
in. Það gat nefnilega hent seint og
snemma að Jói hringdi og vildi
spjalla um heima og geima og þá
helst hvort við hefðum frétt eitthvað
af honum. Hefurðu nokkuð heyrt
af mér? spurði hann. Verð ég að
viðurkenna að stundum stóð ekki
yel á að ræða málin við grínarann
og því urðu símtölin stundum stutt
en á öðrum betri tímum dagsins
urðu þá samræðurnar því lengri og
ítarlegri.
Jói auglýsti sig um tíma í DV og
kynnti sig þar sem grínara og
skemmtikraft. Því fannst okkur fé-
lögunum alveg sjálfsagt að Jói kæmi
sem skemmtikraftur til okkar þegar
við héldum strákateiti niðri á Silfur-
teig í vetrarbyijun 1974. Sérlegur
leigubíll var sendur eftir skemmti-
kraftinum og hann kom með gítarinn
í hendinni og hneygði sig ofaní gólf
og snérist í marga hringi undir
dúndrandi tónlist hljómsveitarinnar
Chigaco. Eftir klapp og kynningar
og mörg húrrahróp lék hann á gítar-
inn sem var stilltur í tóntegundum
sem voru okkur öllum ókunnar og
svo hóf hann upp röddina og púaði
og rumdi og líkti eftir hrútnum hans
Metúsalem og þeim söngvurum sem
hann hafði séð í sjónvarpinu. Okkur
var mikið skemmt og hann ljómaði
af kímni og gríni og hneygði sig og
þakkaði fyrir klappið.
Eftir skemmtiatriðið laut Laddi
niður að Jóa og spurði hann hvaða
lag þetta hefði verið.. .þetta síðasta,
var það frumsamið? Nei: sagði Jói,
þetta er ekki eftir mig. Þetta er lag
eftir blökkusöngkonuna Marlín Dít-
ríkt. Svona spyr maður auðvitað
ekki!!! Við hlógum og Jóa var
skemmt.
Það gerðist árlega á meðan við
héldum hópinn að við buðum Jóa á
Chicago skemmtikvöldin með gítar-
inn. Alltaf var þetta jafn skemmti-
legt og Jói fór alltaf sæll og ánægð-
ur úr gleðskapnum í stórum leigubíl-
um en við hinir fórum á Óðal eða í
Klúbbinn.
Jói var fatlaður frá barnsaldri, lík-
aminn var rýr og grannur, bakið
bogið en hugsunin skýr og skemmti-
leg en „hollingin" var ekki alltaf
glæsileg á honum í bæjarferðum,
skeggið vildi vaxa út um ailt andlit
og hárið síkka um of og hann var
sérlundaður í klæðaburði. Þótt hon-
um væru gefin snotur klæði af ýms-
um tískutilbrigðum, frakkar og jakk-
ar, skyrtur og stælbindi, hékk það
ósnert í skápum og beið betri tíma.
Margir muna eftir Jóa grínara á
götuhornum þar sem hann rýndi út
í umferðina og tautaði fyrir munni
sér. Ekki var hann að spjalla við
sjálfan sig eða þylja vísur og kvæði.
Hann var að leggja bílnúmer á
minnið. Og svo mikilli leikni náði
hann í þessari iðju að hægt var að
leggja fyrir hann spurningar um
bílaeign og númer allra helstu
skemmtikrafta og stórmenna í
Reykjavík og fá rétt svör á skammri
stundu. Hvaða númer var á fyrsta
bílnum hans Gústa í Río, stóra kagg-
anum hans Inga Björns eða jeppan-
um hans Ómars, þessum rauða? Og
Jói gerði meira en þetta, hann skráði
þetta hjá sér og varðveitti í vasabók
með ýmsum gagnlegum upplýsing-
um. Hann hafði stálminni, hann Jói,
og hann teiknaði upp ættartré þeirra
sem honum fanst að hefðu komið
illa fram við hann fyrir vestan. Þetta
blað dró hann stundum fram og rakti
ættir þess fólks sem ekki hafði sam-
úð með honum og áleit hann furðu-
legt fyirbæri sem ætti helst heima
á hæli. Ekki meira um það. Hvar
sem Jói bjó í Reykjavík stóð ævin-
lega á hurðaspjaldinu hans; Jóhann-
es Guðmundsson grínari og bifreiða-
stjóri, - Jói ók aldrei bíl en tók sér
það bessaleyfi að hafa þetta svona
og öllum var sama um það.
Stundum voru húsakynni hans
Jóa ekki glæsileg, hann og mamma
hans bjuggu hér í Reykjavík í alls-
konar húsum og kofum sem þeim
var úthlutað. Margt af þessum hý-
t
Ástkær faðir okkar, tengdafaðir, afi og langafi,
ARNBERGUR GÍSLASON
frá Vinaminni
í Borgarfirði eystra,
er lést á Garðvangi miðvikudaginn 30. april sl.,
verður jarðsunginn frá Hvalsneskirkju föstu-
daginn 9. maí kl. 14.00.
Guðný S. Arnbergsdóttir,
Margrét L. Arnbergsdóttir,
Grétar G. Arnbergsson,
Jóhanna Arnbergsdóttir,
Gísli Arnbergsson,
Friðbjörg Ó. Arnbergsdóttir,
Rúnar Ágúst Arnbergsson,
Ægir B. Bessason,
Sigurður Magnússon,
Salóme Jónsdóttir,
Jón Hallvarðsson,
Lovísa Þórðardóttir,
Sævar Ólafsson,
Ragnheiður Sigurjónsdóttir,
barnabörn og barnabarnabörn.
t
Innilegar þakkir til allra sem sýndu okkur sa-
múð og hlýhug við andlát og útför systur ok-
kar og frænku,
SÓLVEIGAR GUÐMUNDSDÓTTUR,
frá Snartarstöðum,
Oddagötu 12,
Reykjavík
Pétur Guðmundsson,
Ásta Guðmundsdóttir,
systkinabörn og aðrir ástvinir.
býlum hélt varla vatni eða vindi,
vestast í vesturbænum, uppi á
Eggjavegi eða í bakhúsi við Fram-
nesveg. Síðustu árin voru Jói og
mamma hans í snoturri íbúð vestur
á Melum þar sem við heimsóttum
hann á aðfangadag í desember sl.
samkvæmt venju. Þá greindum við
örlitla þreytu í Jóa, hann var farinn
að heyra illa og sjónin farin að gefa
sig og það var dýpra á gríninu og
skrítnum uppátækjum. En við sung-
um nú samt með honum einn jóla-
sálm og gengum í kringum litla jóla-
tréð og Jón las á jólakortin. Jói fékk
pakkana með jólamat, ávöxtum og
sælgæti eins og í fyrra og hittifyrra
og þar áður og þar áður. . . og allt
var með sama hætti og það hefur
verið á aðfangadegi síðustu tuttugu
árin. Heimsókn til Jóa um miðjan
dag með smágjöfum og sprelli var
hluti af jólastemmningunni.
En nú er Jói allur, hættur að
hringja og hættur að sitja á
húströppum og lesa bílnúmer. Hann
var aldrei hraustmenni en geðlagið
var gott, hjartað hreint og hugsunin
skýr. Hann hugsaði ekki nógu vel
um sig, blessaður karlinn, og þegar
hann fékk slæman kvefskít ofaní sig
á vormánuðum var hann lagður inn
á spítala. Þar fékk hann hægt and-
lát eftir stutta legu. Sjálfsagt var
litli líkaminn slitinn og honum ekki
áskapað langlífí. Við söknum Jóa
en vitum að nú er hann örugglega
kominn í hæstu hæðir og sjálfsagt
farinn að spyijast þar fyrir um
Presley og Roy Orbison og er að
undirbúa að hringja í John Lennon.
Þannig var Jói.
Vertu sæll Jói, góður Guð geymi
þig vel í sínum faðmi því við eigum
eftir að hittast síðar á Chicagofundi
félagarnir og syngja saman nokkur
létt lög.
Bjarni Dagur Jónsson.
Það var á laugardagskvöldi á
haustmánuðum árið 1972 að hringt
var á heimili mitt og boðið gott kvöld.
Ungur maður kynnti sig og sagðist
heita Jóhannes. Hann sagðist hafa
séð nafn mitt „rúlla“ á sjónvarpsskj-
ánum þá um kvöldið og spurði hvort
þetta væri ekki sá sami Egill og
stjómaði upptökum á ...„ýmsum
svona þáttum í sjónvarpinu, eiginlega
oft“. Jú, rétt var það ... en hvert var
erindið. Jóhannes spurði hvort ég
þekkti ekki frægt fólk. Frægt fólk
... jú, frægt fólk? Hvað meinti hann
annars með frægu fólki? Þekkirðu til
dæmis Ladda. Þekkirðu Magga
Kjartans. Eða þekkirðu Gunna Þórð-
ar. Jú, jú, ég kannaðist við þessa
kappa alla og ýmsa fleiri þótt ég
teldist hins vegar nýliði á þessum
fjölmiðli, sjónvarpinu, þá nýlega kom-
inn úr skóla ... en hvert var erindið?
Hafa þeir eitthvað verið að spyija
um mig? sagði Jóhannes. Hvetjir?
spurði ég. Laddi og þeir. Nei, ekki
minntist ég þess, enda þekkti ég
hvorki þennan unga mann, sem
spurði né gat heldur ímyndað mér,
að þeir strákarnir hinir gerðu það,
ungan mann, sem þá var nýlega flutt-
ur í stórborgina, fæddur og uppalinn
á Suðureyri við Súgandafjörð, haf-
andi verið um tíma fyrir norðan, en
nú mættur á mölina og virkilega
áhugasamur um að kynnast fólki ...
einkum og sér í lagi „frægu“ fólki.
Nú tæplega níu þúsund símtölum
síðar sama erindis er vinur minn og
félagi Jóhannes B. Guðmundsson lát-
inn. Blessuð sé minning hans.
Jóhannes var góður drengur. Hann
bjó við ósanngjarna fötlun frá barns-
aldri og hafði átt erfítt lengst af
vegna stríðni og óknytta samferða-
fólks. En koma hans til Reykjavíkur
breytti ýmsu þar um. Hér gat hann
fallið að mestu inní fjöldann, þótt
hann væri vissulega um margt ólíkur
okkur hinum hið ytra, eilítið allur á
skakk og skjön. Hér eignaðist Jó-
hannes fljótlega nokkra góða vini,
sem héldu tryggð við hann alla tíð.
Vinátta mín og Jóhannesar byggð-
ist á því að skipta jafnt á milli okkar
fréttum af öllu því, sem skemmtilegt
var í tilverunni og mitt hlutverk þá
meira að kalla fram stóru ævintýrin,
sem Jóhannes lifði ekki, í gráum
hversdagsleikanum. Það hlutverk var
auðvelt. Einungis þurfti að svara sím-
anum, þetta einu sinni á dag og Iáta
Jóhannesi eftir um það bil tíu mínút-