Morgunblaðið - 26.08.2000, Side 25

MORGUNBLAÐIÐ
LAUGARDAGUR 26. ÁGÚST 2000 25
ERLENT
Bandaríkin
Lee laus úr
einangrun
Flutmngur á aðalfréttatíma
BBCl veldur Qaðrafoki
London. Daily Telegraph, AP, AFP.
FYRIRHUGAÐAR breytingar á
aðalfréttatíma BBCl, annarrar
sjónvarpsstöðvar Breska útvarps-
og sjónvarpsfélagsins, ullu umtals-
verðu fjaðrafoki í breskum fjölmiðl-
um í gær. „Þetta er afleit ákvörðun:
fyrir BBC, fyrir sjónvarp almennt,
fyrir áhorfendur sem greiða afnota-
gjöld sín og fyrir breska menningu.
Margir vilja einfaldlega ekki vaka
svona lengi,“ sagði í leiðara dag-
blaðsins Daily Telegraph.
Búist var við að Greg Dyke,
framkvæmdastjóri BBC, kynnti
fyrirhugaðar breytingar á aðal-
fréttatíma sjónvarps á hinum ár-
lega MacTaggart-fyrirlestri, sem
fluttur var á alþjóðlegu sjónvarps-
hátíðinni í Edinborg í gær. Aðal-
fréttatími BBCl hefur verið kl. níu
Mikiíflóð
á Suður-
Indlandi
Hyderabad, Indland. AP, AFP.
MIKIL flóð sem fylgt hafa í kjölfar
monsún-regntimabilsins á Indlandi
hafa valdið umtalsverðri eyðilegg-
ingu í suðurhluta landsins. 18
manns létust í flóðunum aðfaranótt
föstudags og alls hafa 94 farist sl.
tvo daga að því er yfírvöld greindu
frá í gær. Hátt í 20.000 manns eru
heimilislausar í kjölfar flóðanna,
sem hafa eyðilagt rúmlega 2.600
heimili, en um 35.000 manns biða
þess nú f flóttamannabúðum að það
dragi úr vatnselgnum. í Hyder-
abad, höfuðborg Andhra Pradesh-
fylkisins, fórust sex manns er bygg-
ing hrundi í kjölfar flóðanna og sex
til viðbótar bárust á brott með
vatnsflaumi Musi-árinnar sem
rennur í gegnum borgina. Fjöldi
húsa hefur hrunið í flóðunum og má
rekja mörg dauðsfallanna til þessa.
Indverski flugherinn bjargaði í
gær 150 manns af húsþökum í
Hyderabad og var vitað um 30
manna fjölskyldu sem beðið hafði
björgunar á húsþaki sfnu frá þvf á
á kvöldin undanfarin 30 ár og er ein
helsta festan í dagskrá sjónvarps-
stöðvarinnar.
Til stendur að færa fréttatímann
til tíu á kvöldin, en slík tilfærsla er
sögð veita betra rými fyrir aðra
dagskrárliði á borð við leikið efni
og heimildamyndir. Fréttatíminn
verður hins vegar ekki færður
hljóti BBC ekki stuðning yflr-
manna stofnunarinnar, sem og
Chris Smith, menningamálaráð-
herra Breta, en þær fréttir hafa
borist frá ráðuneytinu að ráðherr-
ann verði ekki ánægður leiði slík
tilfærsla til þess að fréttatíminn
verði óvandaðri og áhorfendum
fækki.
í iyrra færði ITF-sjónvarpsstöð-
in aðalfréttatíma sinn, sem lengi vel
miðvikudagskvöld. „Þau hafa
þjáðst mikið,“ sagði Chandra Babu
Naidu, æðsti klerkur héraðsins.
„Bömin grétu af sulti og þetta sýn-
hafði verið klukkan tíu á kvöldin, til
klukkan ellefu og hefur stöðin sætt
umtalsverðri gagnrýni fyrir vikið.
Rök fyrir tilfærslunni voru þau að
þannig gæti ITV boðið áhorfendum
sínum upp á kvikmyndir og annað
skemmtiefni í auknum mæli og hafa
tekjur stöðvarinnar í kjölfarið auk-
ist um einar 70 milljónir punda, eða
rúma átta milljarða króna. Þeim
sem horfa á fréttir stöðvarinnar
hefur hins vegar fækkað um tæp
14% og munu dómstólar í næsta
mánuði taka fyrir þá kröfu óháðu
sjónvarpsnefndarinnar, ITC, að
ÍTV verði gert að færa fréttatíma
sinn til tíu á ný. Flytji BBC hins
vegar aðalfréttatíma sinn til tíu á
kvöldin mun ITC reynast erfítt að
fá dómstóla á sitt mál.
ir hversu slæmar aðstæður eru.“
Að sögn Rajeshwar Tewari, eins
æðsta ráðamanns Hyderabad, biðu
þúsundir í sjálfheldu vegna flóð-
Innan BBC virðast menn al-
mennt ánægðir með breytinguna
og segja líklegt að áhorfendum á
fréttir stöðvarinnar komi til með að
fjölga í kjölfarið. Fréttamenn
BBCl segja breytinguna enn frem-
ur gera sér kleift að gera þingfrétt-
um ítarlegri skil, auk þess sem
fréttir frá Bandaríkjunum hafi oft
ekki borist í tæka tíð fyrir níufrétt-
ir.
„Tíufréttir teljast enn innan aðal
áhorfstíma og á meðan fréttaflutn-
ingurinn helst vandaður þá er ég
sáttur,“ sagði Martin Bell, sem til
langs tíma sá um erlendan frétta-
flutning á BBCl.
Um fimm milljónir manna horfa
á níufréttir stöðvarinnar á hverju
kvöldi.
anna víðsvegar um héraðið í gær og
óttast yfirvöld að sjúkdómar fylgi í
kjölfarið linni flóðunum ekki á
næstunni.
Albuquerque. AP, AFP.
EÐLISFRÆÐINGURINN Wen Ho
Lee, sem rekinn var frá Los Aiamos
rannsóknarstofunni og sakaður er
um að hafa stolið helstu kjamorku-
leyndarmálum Bandaríkjamanna,
verður að öllum líkindum látinn laus
gegn tryggingu í næstu viku. James
A. Park alríkisdómari hnekkti í gær
fyrri úrskurði sínum um að Lee
mætti ekki láta lausan gegn trygg-
ingu og sagði ótta yfirvalda um að
Lee afhendi erlendum ríkjum upplýs-
ingamar ekki réttlæta að honum
skuli haldið í fangelsi.
Beiðni um að Lee yrði látinn laus
gegn tryggingu hafði tvívegis áður
verið synjað, en þeim úrskurði var
hins vegar hnekkt í kjölfar þriggjá
daga réttarhalda þar sem Robert
Messemer alríkislögreglumaður dró
úr fyrri yfirlýsingum og sagði vitnis-
burð sinn hafa verið ónákvæman.
Auk þess dró vopnasérfræðingur í efa
þær staðhæfingar stjómvalda að Lee
hafi í raun og vem stolið helstu kjam-
orkuleyndarmálum þjóðarinnar.
„Eg kemst hér með að þeirri niður-
stöðu að aðstæður nú tryggi bæði að
Lee muni mæta fyrir rétti, sem og ör-
yggi bandarísku þjóðarinnar,“ sagði
Parker í úrskurði sínum. Lee fæddist
í Taívan fyrir 60 ámm, en er banda-
rískur ríkisborgari. Hann var hand-
tekinn í desember sl. og sakaður um
að hafa afritað upplýsingar um kjarn-
orkuvopn frá leynilegri tölvu í Los Al-
amos rannsóknarstofunni, en hann
var rekinn þaðan fyrir 17 mánuðum
síðan. Upplýsingamar á Lee að hafa
afritað á segulbandsspólur og er sjö
þeirra saknað.
Honum hefur verið haldið í ein-
angrun í fangelsinu í Santa Fe sl. átta
mánuði, en réttarhöld yfir honum
hefjastö. nóvember næstkomandi. Þó
Lee sé ekki sakaður um njósnir kann
hans engu að síður að bíða lífstíðar-
fangelsi verði hann fundinn sekur um
öll 59 ákæraatriði, en stjómvöld
ásaka hann m.a. um að hafa farið
óvarlega með ríkisleyndarmál.
Sú trygging sem Lee ber að reiða
af hendi nemur einni milljón dollara,
eða um 80 milljónum króna, og sætir
hún mjög ströngum skilyrðum. Vís-
indamanninum ber að dvelja á heimili
sínum flestum stundum undir eftirliti
og skal allur hans póstur kannaður og
símtöl hlemð. Segja fjölskylda og
stuðningsmenn Lee hann sæta of-
sóknum vegna uppmna síns.
Reuters
íbúum í Sitamandhi á austurhluta Indlands er hér bjargað úr sjálfheldu sem vatnselgur flóða hafði komið þeim
í. Mikil flóð eru nú f suður- og austurhluta landsins í kjölfar regntímabilsins.
Breytingar á vexti skóglendis eiga stóran þátt í skógareldum
Eru skógareldar mikil-
vægur hluti vistkerfisins?
Spokane, Washington. AP.
MESTU skógareldar sem vitað var
um að hefðu geisað í sögu Banda-
ríkjanna brannu í Idaho-, Montana-
og Washington-ríki fyrir rúmum níu-
tíu ámm, dagana 20.-21. ágúst. Eld-
hafið var slíkt að það hefði sómað sér
vel sem ein af plágum biblíunnar og
eyðilögðust 1,2 milljónir hektara
lands við Bitterrot fjallgarðinn í
bmnanum. Heilu þorpin brannu upp
til ösku og 85 manns fórast í eldhaf-
inu, þar af 78 slökkviliðsmenn.
Reykjarmökk lagði yfir allt og svo
þungt var yfir að líta að það var látið
loga á götuljósum að degi til í New
York-ríki. Skógareldar þessir urðu
síðar þekktir undir nafninu Stóra
sprengja (Big Blowup) og reyndust
bandarísku þjóðinni þvílíkt áfall að
þingheimur samþykkti að veita fé úr
sjóðum alríkisstjórnarinnar til að
ráða niðurlögum skógareldanna, en
slíkt hafði ekki gerst áður. Alríkis-
stjórnin tilkynnti að því loknu að
búið ætti að vera að ráða niðurlögum
allra skógarelda fyrir klukkan tíu
næsta morgun.
Það er kaldhæðni örlaganna að sá
lærdómur sem Bandaríkjamenn
drógu af Stóra sprengju átti sinn
þátt í þeirri miklu eyðileggingu sem
varð af skógareldum þar í landi í ár,
er rúmlega 2 milljónir hektara lands
urðu eldi að bráð og teljast skógar-
eldamir vera þeir verstu í áratugi.
Er ríkisstjórnin fylgdi því fast eft-
ir að skógareldar fengju ekki að
brenna kom hún um leið í veg fyrir
að eldurinn sinnti þvi hlutverki er
náttúran ætlaði. Eftir því sem árin
liðu varð skóglendi æ þéttara og of-
vaxin tré og annar skógargróður
urðu efni í eldsneyti fyrir mun stærri
skógarelda en áður gátu náð sér á
strik.
Útkoma þessa era skógareldar á
borð við þá sem eyðilögðu 350.000
hektara lands í Montana og Idaho nú
á dögunum, en í þeim brana fór mik-
ið af sama landsvæði og eyðilagst
hafði við rætur Bitterroot fjallgarðs-
ins við upphaf aldarinnar.
„Það er búið að ala með fólki and-
úð á eldi,“ sagði Mark Petersen frá
Landráði, umhverfisverndarhópi í
Spokane. „Eldurinn er hins vegar
vistkerfi okkar ekki síður mikilvæg-
ur en regn er fyrir regnskóga í hita-
beltinu.“
í skógum til forna, sáu skógareld-
ar um að brenna sprek og kvisti sem
féllu á skógarbotninn, auk þess sem
furakönglar opnuðust í kjölfar elda
og þannig var sáð fyrir nýjum trjám.
Notfærðu indíánar sér gjarnan eld
til að flýta fyrir skógrækt.
Eldarnir 1910 og miklir skógar-
eldar sem urðu á þriðja áratugnum,
leiddu hins vegar til þess að ríkis-
stjórnir Bandaríkjanna og alríkis-
stjórnin komu á fót vel þjálfuðum
sveitum slökkviliðsmanna sem
kunnu að ráða niðurlögum skógar-
elda, sagði Leon Neuenschwander,
prófessor í vistfræði elds, við háskól-
ann í Idaho.
Skóglendi þéttar en áður
Hæfni slökkviliðsmanna til að
ráða niðurlögum skógarelda hefur
hins vegar valdið gagngerri breyt-
ingu á samsetningu skóglendis og á
þetta sérstaklega við um furuskóga í
Norðvesturríkjum Bandaríkjanna.
Þar höfðu skógareldar áður séð um
að hreinsa skógarbotninn reglulega
á um þrjátíu ára fresti. Nú vaxa
skógarnir þéttar en áður og oft leyn-
ast þar inn á milli kyrkingsleg tré,
jafnvel dauðar hríslur, sem ekki hafa
fengið næga bii'tu eða vatn og reyn-
ast því eldinum auðveld bráð. Ein
lausn þessa vanda er skógarhögg.
Skógarhöggi fylgja hins vegar erfið-
ar pólitískar deilur milli umhverfis-
sinna, sem eru tortryggnir gagnvart
öllu skógarhöggi, og timburfyrir-
tækja, sem halda því fram að þau
hagnist ekki nema með því að fella
stærstu trén.
Verði hins vegar engin stefnu-
breyting á spá sérfræðingar því að
Vesturríkjanna bíði í framtíðinni enn
stærri skógareldar. Það var ekki
fyrr en tók að snjóa og rigna árið
1910 að eldarnir slokknuðu og þrátt
fyrir þær miklu tækniframfarir sem
orðið hafa síðan virðast slökkviliðs-
AP
Slökkviliðsmaðurinn Brad
Washa fylgist hér með er þyrla
hellir vatni á skógareld í Sage
Basin í Montana, en stór land-
svæði hafa eyðilagst í Montana
vegna mikilla elda undanfarið.
Er breytt viðhorf manna til elds
sagt eiga þar hlut að máli.
menn við Bitterroot fjallgarðinn nú
einnig leita á náðir náttúrannar.
„Maður heldur bara áfram að eyða
fé í eldinn þar til að það fer að rigna,“
sagði Petersen. „Það byrjar vonandi
að snjóa á næstu mánuðum.“