Dagblaðið Vísir - DV - 25.08.2001, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 25.08.2001, Blaðsíða 12
12 LAUGARDAGUR 25. ÁGÚST 2001 Helgarblað JOV Smáþjóðin sem baöaði sig í ljóma Alexanders fær heimsókn: Nató sendir hermenn á Balkanskaga á ný Atlantshafsbandalagið ákvaö á miðvikudag að senda hersveitir á Balkanskaga í þriðja skiptið. Til- gangurinn nú er að afvopna al- banska skæruliða i Makedóníu með þeirra samþykki. Hermenn Nató munu ekki gera annað en að taka við vopnum úr höndum skærulið- anna sem.eiga að koma sjálfir með þau á afvopnunarstöðvar á yfirráða- svæðum þeirra. Stjórnvöld í Makedóníu lýstu aðild Nató að frið- arferlinu í landinu sem mikilvægu skrefi. Slavneski meirihlutinn í landinu virðist hins vegar ósam- mála ríkisstjórninni og sér ekki fram á árangur af veru fjölþjóðlegs herliðs í landinu. Undir kraumar hatur slava á albanska minnihlut- anum, sem hefur átt undir högg að sækja í götuóeirðum og skærum i sumar. Nató-hermennirnir hætta sér út 1 púðurtunnu sem þarf ekki mikinn neista til að verða ófriðar- bál. Barist um réttindi þjóðar Albönsku uppreisnarmennirnir segjast hafa gripið til vopna til að ná fram auknum réttindum fyrir al- banska þjóðarbrotið i landinu. Þar með talin er aukin aðild Albana að lögreglusveitum og viðurkenning albönsku sem opinbers máls. Talið er að tæpur þriðjungur íbúa Makedóníu sé af albönsku bergi brotinn. Harðlega er þó deilt um þann fjölda og heyrast tölur allt nið- ur í 20 prósent. Makedónía er 25 þúsund ferkílómetrar að flatarmáli, fjórðungur af stærð íslands. i land- inu búa 2 milljónir manna, um þriðjungur, ýmist Albanar eða Tyrkir, eru múslimar og afgangur- inn hluti grisk-kaþólsku kirkjunn- ar. Þarna er því um að ræða klofn- ingu íbúa ríkisins í tvennt, hvað varðar tungumál, þjóðerni, sögu og trú. Smáríki baðar sig í nostalgíu Nafnið Makedónía var afar um- deilt þegar landið fékk sjálfstæði ár- ið 1992. Það er fengið frá samnefndu fornu konungsríki sem sigraði Persaveldi þegar Alexander mikli tók upp vopn á 3. óld fyrir Krist. Nútímarikið Makedónía liggur á vesturhluta forna konungsrikisins en eystri hlutinn er undir Grikkj- um. Þeir lögðust harkalega gegn því að nafnið yrði notað, enda heitir hérað í Grikklandi sama nafni. Eftir að veldi Alexanders hrundi komst Makedónía undir Rómaveldi. Því næst var landið hluti af Býsanska keisaradæminu, og í kjöl- far sigurs ottómanskra Tyrkja árið 1389 fylgdu fimm alda yfirráð keis- aradæmis Ottómana. Árið 1918 varð Makedónía hluti Júgóslavíu og und- ir forsæti kommúnistaleiðtogans Jósefs Títós fékk landið sjálfstjórn árið 1946. Síðan þá hafa Makedónar ræktað menningu sína og sjálfs- mynd af kappi. í þeirri þróun hefur albanski minnihlutinn orðið undir, eins og óhentugur aðskotahlutur í hinu nýja ríki. Staða Makedóníu sem smáríki á Balkanskaga gerir Makedónum lífsnauðsynlegt að rækta upp skýra sjálfsmynd. í kringum litlu Makedöníu eru ríki sem nefhd hafa verið úlfarnir fjórir: Serbía, Búlgaría, Albanía og Grikk- land. Óíl þessi ríki þyrstir í yfirráð í Makedóníu og eru auk þess sögu- legir óvinir landsins. Það skilur milli feigs og ófeigs fyrir nýja ríkið að lenda ekki í tilvistarkreppu, og að tryggja samheldni ríkisins. Al- banski minnihlutinn er því litinn hornauga af slavneska meirihlutan- um, sem sakar þjóðarbrotið um tregðu við að samblandast makedónskri menningu. Af þeim sökum reynist Boris Trajkovski, slavneskum forseta Makedóniu, mjög erfitt að gangast við kröfum Albana um sérstök réttindi þeim til handa og viðurkenningu á tungu- máli þeirra. Kröfur Albana uppfylltar Með nýju friðarsamkomulagi milli Makedóníuhers og albanskra uppreisnarmanna hefur slavneski meirihlutinn sumpart horfst í augu við blákaldar staðreyndir. Upp und- ir þriðjungur landsmanna eru Al- banar og þjóðernislega einsleitt ríki Makedóna er ekki orðið að veru- leika. Friðarsamkomulagið sem leiddi til komu herliðs Nató felst í því að Albanar fá takmörkuð rétt- indi sem þjóðarbrot. Tungumál þeirra verður gert opinbert og á Utsýniö yfír Tetovo Tveir albanskir uppreisnarmenn virða fyrir sér útsýniö yfir Tetovo, óopin- berra höfuðborg Makedóníualbana. Erlent fréttaljós þeim svæðum sem Albanar eru meira en 20 prósent íbúanna má nota tungumál þeirra í opinberum stofnunum. Áður hafði albanskan enga opinbera stöðu í Makedóníu. í öðru lagi verður albönsku uppreisn- armönnunum veitt sakaruppgjöf. Þá verður hlutfall Albana í lögreglu- sveitum landsins aukið úr 5 pró- sentum í 25 prósent. Loks hefur ver- ið samþykkt að minnka miðstýring- una frá höfuðborginni Skopje og færa aukiö vald heim í hérað til staðbundinna yfirvalda. Allt þetta veltur á því skilyrði að albanskir uppreisnarmenn afvopn- ist, og þar kemur 3500 manna fjöl- þjóðlegt herlið Nató inn í myndina. Táknræn afvopnun Nató hefur sett sér 30 daga tímaramma til að taka við vopnum úr höndum albanskra uppreisnar- manna. Fyrst fer í hönd aðlögunar- tími sem lýkur í síðasta lagi eftir 12 daga. Fyrst þá verður byrjað að telja niður 30 dagana. Þetta þykir gagn- rýnendum skammur tími og þeir spyrja sig hvað muni gerast ef ekki hefur tekist að safna saman nógu mörgum vopnum þegar tíminn rennur út. Ekki má þó líta fram hjá því að Natóherirnir munu eyða samanlagt rúmum 6 vikum í Makedóníu, og margt getur farið úr- skeiðis í samskiptum deiluaðila á þeim tíma. Uppreisnarmenn og Makedóníu- stjórn eru tvísaga um fjölda þeirra vopna sem þeir fyrrnefndu eiga. Þeir segjast ætla að skila inn tvö þúsund vopnum í hendur Natólið- anna. Þetta er að mati rikisstjórnar- innar allt of lítið. Þau segja þá búa yfir allt að 85 þúsund vopnum. Önn- ur leið fyrir skæruliðana til að forð- ast raunverulega afvopnun er að skila inn gömlu vopnunum sínum og fela afganginn. Ef það bregst munu þeir varla eiga í miklum erf- iðleikum með að útvega sér vopn úr vopnaforðabúrinu á Balkanskagan- um. George Robertson, framkvæmda- stjóri Nató, neitar að tjá sig um hversu mörgum vopnum bandalag- ið vonast til að ná af skæruliðunum. „Heildarfjöldi vopnanna verður að vera í raunsæju magni og gæðum og hafa yfir sér trúverðugleika," sagði Robertson. Það telst ljóst að afvopnunin verð- ur fyrst og fremst táknræn sönnun þess að uppreisnarmennirnir vilji frið. Hún getur ekki tryggt friðinn, þar sem það er í hendi Albananna að skila inn vopnunum og þeir hafa næg úrræði til að halda vopnum sínum þrátt fyrir afhendingu vopna upp að vissu marki. Atlantshafs- bandalagið er í táknrænni fór í Makedóníu og sýnir deiluaðilum siðferðilegan stuðning. Bretland leiðlr Leiðandi i afvopnunarverkefni Nató eru Bretar, en þeir senda rúma 1800 hermenn af 3500. Aðrar þjóðir sem senda hermenn á vett- vang eru Frakkar, ítalir, Kanada- menn, Tékkar, Þjóðverjar, Ungverj- ar, Hollendingar, Spánverjar, Tyrk- ir, Grikkir og Norðmenn. Bandaríkjamenn hyggjast ekki senda hermenn á vettvang, heldur ein- ungis sérfræðinga sem þegar eru stað- settir á Balkanskaganum. Þetta er í anda stefnu George W. Bush Banda- ríkjaforseta um að draga saman í verkefnum og ítökum hersins erlend- is. Eitt kosningaloforða hans fyrir for- setakosningarnar á síðasta ári var að senda ekki hermenn á Balkanskagann. Blendin viðbrögð Ákvörðun Nató að koma til Makedóníu var misjafnlega tekið. Stríðandi fylkingar lýstu yfir ánægju sinni á meðan slavneskur almenning- ur lýsti vantrú. Makedónar eru marg- ir andvígir Nató og öðrum alþjóða- stofnunum, eins og birtist glögglega i gótuóeirðum í sumar þar sem almenn- ingur rústaði alþjóðlegar veitinga- staöakeðjur og stofnanir. Vesturlönd ýttu Makedóníu út í að taka við 230 þúsund albönskum flóttamönnum frá Kosovo árið 1999, en margir þeirra hafa tekið þátt í uppreisn Albana í landinu síðan. Mörgum slövum þykir liklegt að Nató muni hirða þau vopn sem ekki verða falin og fara svo. Eftir brottför- ina falli allt í sama farveg og áður. Rússar segja Nató hafa tekið á herð- ar sér mikla ábyrgð með afvopnunar- leiðangrinum til Makedóníu. Vladimir Pútín forseti segist efast stórlega um að Nató takist markmið sitt að af- vopna skæruliðana. Hann hitti Tra- jkovski Makedóníuforseta í úkraínsku höfuðborginni Kiev á fimmrudag. Tra- jkovski var á ferö í Úkraínu að biðja þarlend stjórnvöld um að halda áfram vopnasölu til Makedóníu. Svo virðist þvi sem ekki allir í Makedóníu séu á því að grafa stríösöxina. Þjóðernissinnaðir Makedónar, sem horfa glampandi augum á glæsta for- tíð ríkisins, eiga margir erfitt með að sætta sig við aukna viðurkenningu á albanska minnihlutanum. í þá 6 mán- uði sem átökin í landinu hafa staðið yfir hefur almenningur að mestu hald- ið sig blessunarlega frá átökunum. Ótti umheimsins snýst um að aukinn þungi færist á átökin og algert borg- arastríð brjótist út. Þetta gæti gerst með því að öryggissveitir stjórnarinn- ar beiti aukinni hörku í að brjóta nið- ur uppreisnina, með þeim afleiðingum að almennir albanskir borgarar drag- ist inn í átókin. Þá væri flóttamanna- straumur Albana til nágrannaríkj- anna óumflýjanlegur. í versta falli gætu nágrannaríkin dregist inn í átök- in og tendrað upp i Balkanskaganum á ný. Þetta er það sem Nató-ríkin vilja forðast meö sínum takmörkuðu að- ferðum. Heimildir: BBC, CNN og Reuter. Fjör f Makedónfu Þessari bresku stúlku pótti gaman að koma til Makedóníu á fimmtudag- inn. Nató segist ekki ætla að vera lengur en 6 vikur samanlagt.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.