Morgunblaðið - 14.12.2002, Side 40

Morgunblaðið - 14.12.2002, Side 40
LISTIR 40 LAUGARDAGUR 14. DESEMBER 2002 MORGUNBLAÐIÐ LEIKSKÁLDIÐ Évgení Lvovitsj Schwarz fæddist í borginni Kazan í Rússlandi 1896 og var því ungur mað- ur þegar sovétskipulaginu var komið á í kjölfar byltingar. Hann starfaði sem leikari en samdi sín fyrstu leikrit fyrir Ríkisbrúðuleikhúsið í Péturs- borg. Á fjórða áratug síðustu aldar byggði hann mörg verka sinna á sí- gildum ævintýrum eða á verkum H.C. Andersens, eins og leikritin Rauð- hettu og Snædrottninguna sem bæði hafa verið sett á svið hér á landi, en frægastur er hann fyrir leikrit sitt Drekann sem frumsýnt var í seinn- astríðslok og hefur verið skilið sem ádeila á Stalín sjálfan. Drekinn hefur einnig verið leikinn hér á landi, bæði á leiksviði og í útvarpi. Þetta er frum- flutningur Hversdagslegs krafta- verks hér á landi en það er í fallegri og þjálli þýðingu Rebekku Þráinsdóttur. Leikritið er öðrum þræði óður til eiginkonu leikskáldsins, en verkið er tileinkað henni. Útgangspunkturinn er að galdrakarl leggur þau álög á skógarbjörn einn að hann breytist í mann og fái ekki á sig fyrri mynd nema að prinsessa kyssi hann. Schwarz spinnur söguna út frá þessari hugmynd og skapar heim sem sækir jöfnum höndum til ævintýra og viðtek- inna viðhorfa um mannlegt atferli. Hægt er ímynda sér að persóna galdrakarlsins og konu hans hafi sem fyrirmynd leikskáldið sjálft og konu hans, sem var leikkona. Umræður persónanna er hægt að skilja sem við- tal höfundar við lesanda sinn. Sam- skipti þeirra – og ástarhugur sá sem þau bera hvort til annars – mynda umgjörð um verkið: eiginkonan\les- andinn grátbiður hin alsjáandi og al- máttuga galdrakarl\höfund um að sjá aumur á hinum persónunum þar sem þær engjast í ástarraunum. Hann vill hins vegar sjá hverju fram vindur, enda eigi persónurnar það til að koma honum á óvart. Söguþráðurinn er nokkuð flókinn, aukapersónur fjölmargar og allt annað en vandalaust að koma verkinu skammlaust á fjalirnar. En vart verður sagt annað en hér hafi bærilega til tek- ist. Leikstjóranum virðist einkar lagið að halda athygli áhorfenda með kostu- legum uppátækjum þegar ætla mætti að þeir misstu móðinn – án þess þó að draga athygli þeirra um of frá því sem máli skiptir. Hann nær að kalla fram hjá sumum þeirra nýja óséna hlið. Helsti kostur uppsetningarinnar er hvað hún er fersk og fyndin auk þess sem mjög vel hefur tekist til með sam- vinnu leikstjórans og hönnuða þeirra sem unni að sýningunni. Eftirtektarverðasti hluti hönnunn- arinnar er að myndbandstökuvélar eru nýttar á mjög hugvitsamlegan máta. Sem dæmi má nefna að mynd- um af smáhlutum sem teknar eru í nærmynd er varpað á baktjaldið: kertislogi verður að arineldi, plast- leikfang að óargadýri, agnir í vatns- glasi að norðanhríð. Fjölbreytni í efn- is- og litavali einkennir búninga, leikmuni og rými sem endurspeglast í þeim tón- og hljóðheimi sem umlykur sýninguna. Ívar Örn Sverrisson sannar að hann er kominn til að vera á íslensku leiksviði. Hann sýnir að hann á sér fleiri hliðar en hina harmrænu og reynist lunkinn gamanleikari með tímasetninguna á hreinu. Eftirminni- legust er sviðsnærvera hans og sá kraftur og leikni sem einkennir hverja minnstu hreyfingu. Kolbrún Anna Björnsdóttir hæfir fullkomlega í hlutverk prinsessunnar. Hún er fínleg og falleg en hefur greinileg bein í nefinu. Leikur hennar var töfrandi – henni tókst að koma til skila hve persónan var viðkvæm og auðsæranleg en jafnframt í sömu andrá hve framkoma hennar er spaugileg. Það sópaði að Hildigunni Þráinsdóttur í hlutverki veiðimanns- ins og Saga Jónsdóttir lék á als oddi sem hirðdaman. Samleikur Skúla Gautasonar og Laufeyjar Brár Jóns- dóttur renndi traustum stoðum undir stíl sýningarinnar. Aðalsteinn Berg- dal og Þráinn Karlsson stóðu sig mætavel en gamalkunnir taktar voru ríkjandi. Jón Ingi Hákonarson var meinfyndinn sem aðalmálaráðherr- ann og Sigurður Karlsson var óvið- jafnanlega aumingjalegur sem fyrsti ráðherrann. Ívar Örn Björnsson, Lilja Guðmundsdóttir, Vala Hösk- uldsdóttir, Ingimar Davíðsson og Jón Lúðvíksson áttu sum ágæta spretti sem hirðfólkið. Þetta er svolítið sérstakt leikrit – enda tíðkast sjaldnast að bera á borð ævintýri fyrir fullorðna. En umfjöll- unarefnið – val milli þess annars veg- ar að taka þá áhættu sem ástin hefur alltaf í för með sér eða hins vegar að afneita henni – ætti alltaf að eiga upp á pallborðið hjá áhorfendum. Um hvað annað ættu skáldin svosem að fjalla? Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson „Leikstjóranum virðist einkar lagið að halda athygli áhorfenda með kostu- legum uppátækjum sínum,“ segir Sveinn Haraldsson m.a. í umsögn sinni um sýninguna. Á myndinni eru, frá vinstri: Aðalsteinn Bergdal, Saga Jóns- dóttir, Sigurður Karlsson og Lilja Guðmundsdóttir í hlutverkum sínum. Ævintýri fyrir fullorðna LEIKLIST Leikfélag Akureyrar Höfundur: Évgení Schwarz. Leikstjóri: Vladimir Bouchler. Þýðing: Rebekka Þrá- insdóttir. Leikmynd: Þórarinn Blöndal. Búningar: Hrafnhildur Arnardóttir. Lýsing: Ingvar Björnsson. Tónlist: Arnór Vilbergs- son. Hljóð: Gunnar Sigurbjörnsson. Gervi, hár og förðun: Linda B. Óladóttir og Hall- dóra Vébjörnsdóttir. Leikarar: Aðalsteinn Bergdal, Hildigunnur Þráinsdóttir, Ingi- mar Davíðsson, Ívar Örn Björnsson, Ívar Örn Sverrisson, Jóhanna Vala Höskulds- dóttir, Jón Ingi Hákonarson, Jón Lúðvíks- son, Kolbrún Anna Björnsdóttir, Laufey Brá Jónsdóttir, Lilja Guðmundsdóttir, Saga Jónsdóttir, Sigurður Karlsson, Skúli Gautason og Þráinn Karlsson. Föstudag- ur 13. desember. HVERSDAGSLEGT KRAFTAVERK Sveinn Haraldsson Listasafn Íslands Leiðsögn og barnadagskrá verður kl. 11–12. Myndlistarleiðangur í fylgd ævintýrapersóna og Höllu Mar- grétar Jóhannesdóttur leikara. Gerðarsafn Guð- bergur Bergsson leiðir gesti um sýninguna Kyrr birta – heilög birta kl. 15. Jólatónleikar Tónlistarskóla Árbæjar verða í Árbæjarkirkju kl. 11 og kl. 12.30. Skólakór Kárs- ness syngur jóla- söngva í Kópavogskirkju kl. 20.30. M.a. verður frumflutt lag eftir Har- ald V. Sveinbjörnsson fyrrv. kór- félaga við jólasálm eftir Bjarna Jóns- son. Magnea Tómasdóttir syngur nokkur lög með kórnum. Stjórnandi er Þórunn Björnsdóttir. Seljakirkja Barnakórar kirkjunnar halda tónleika kl. 16 og kl. 20. Fríkirkjan í Reykjavík Alla, Ása og Anna Sigga sjá um aðventuvöku sem hest kl. 22. Aðventuvakan sem ber yfirskriftina Á dimmri nóttu er klukkustundar kyrrlát dagskrá með kertaljósum, hugleiðingum og ljúfum tónum. Anna Sigríður Helgadóttir söngkona og Aðalheiður Þorsteins- dóttir píanóleikari munu sjá um tón- list og Ása Björk Ólafsdóttir guð- fræðinemi flytur hugleiðingar um aðventu og jólahald. Dagskráin verð- ur einnig á morgun á sama tíma. Aðgangur er ókeypis. Landsvirkjunarkórinn heldur jóla- tónleika í Ljósafossstöð kl. 16. Þuríður G. Sigurðardóttir og Þorgeir J. Andrésson syngja einsöng. Að- gangur er ókeypis. Gallerý nr. 5 Álfheiður Ólafsdóttir og Helga Sigurðardóttir opna sam- sýningu í tilefni af formlegri opnun Gallerý nr. 5, Skólavörðustíg 5, kl. 17. Sýningin stendur út mánuðinn og eru þar landslags- og náttúrulífs- myndir. Álfheiður útskrifaðist frá MHÍ 1990 sem grafískur hönnuður. Hún hefur haldið tvær einkasýningar, 1998 í Listakoti og 2000 í Gerðubergi. Hún sýnir olíumyndir á striga. Helga hefur lagt stund á listnám við Myndlistarskóla Kópavogs sl. 10 ár í ýmsum listgreinum, en vatnsliturinn hefur verið aðalviðfangsefnið og sýn- ir hún vatnslitamyndir. Gallerí Tukt, Pósthússtræti 3–5 Karl Kristján Davíðsson opnar fjórðu einkasýningu sína kl. 16. Sýn- ingin stendur til 4. janúar. Penninn – Austurstræti Magnús Einarsson les úr bókinni Bylting Bítlanna kl. 14. Valgeir Guðjónsson og Jón Ólafsson leika Bítlatónlist. Þá mun Fríða Sóphía Böðvarsdóttir kynna bók sína Bakað úr spelti kl. 15. Iðnó Kjartan Jónsson fagnar útgáfu ljóðabókar sinnar, „Mannkýrin sem dreymir mennska drauma“, kl. 15. Í DAG Guðbergur Bergsson VIKTORÍA Guðnadóttir opnar sýninguna Pride í dag kl. 14 í galleri@hlemmur.is. Viktoría stundaði myndlist- arnám í Hollandi og útskrifað- ist úr mastersnámi frá the Dutch Art Institute á þessu ári. Hún býr og starfar í Hollandi. „Sýningunni má að vissu leyti skipta í tvo hluta: mynd- bandsinnsetningu og texta- verk,“ segir Viktoría um sýn- ingu sína. „Þó tengjast þessi verk að því leyti að þau fjalla bæði um hlutverk okkar sem áhorfenda. Annars vegar reynsluna, hvernig við horfum á fólk og hvernig fólk horfir á okkur. Hins vegar er sögð lítil saga sem flestir geta fundið hlutverk sitt í.“ Gallerí Hlemmur, Þverholti 5, er opið frá fimmtudegi til sunnudags kl. 14-18 og stendur sýningin til 5. janúar. Viktoría sýn- ir á Hlemmi JÓLAVERKIÐ Magnificat (Lof- söngur Maríu) verður flutt í Egils- staðakirkju í dag, laugardag, kl. 16. Flytjendur eru Kór Tónlistar- skóla Austur-Héraðs, ásamt ein- söngvurum og kammersveit, undir stjórn Keiths Reeds. Kons- ertmeistari er Guðjón Magnússon. Einsöngvarar eru Anna María Pitt, Erla Dóra Vogler, Sigurlaug Gunnarsdóttir, Tinna Árnadóttir, Ásta Bryndís Schram, Ragnhildur Rós Indriðadóttir, Suncana Slam- nig, Þorsteinn Árbjörnsson og Herbjörn Þórðarson. Magnificat er eftir J.S. Bach, áhrifamikið trúarlegt verk sem byggist á texta Lúkasarguðspjalls. Verkið var frumflutt í Leipzig á jólum árið 1723. Morgunblaðið/Steinunn Ásmundsdóttir Hluti söngvara Kórs Tónlistarskóla Austur-Héraðs við æfingar. Magnificat flutt í Egilsstaðakirkju Egilsstöðum. Morgunblaðið. grænlenska innsetningu Fuglø sjálfs, Thule-veiðimaður með ísbjörn og hópur lunda í flugi er verkefni hans í íslensku innsetningunni Fuglaveiði- maður frá Vestmannaeyjum í lunda- byggð. Uppstoppaður selur er líka meðal sýningargripa, sem og húðkeipur með veiðarfærum, bauja úr hval- maga, listilega gerðir hvalveiðihnífar og túpilakkar svo fátt eitt sé nefnt. Þá eru listaverk tengd hafinu og veiði- menningu þjóðanna meðal sýningar- gripa, en auk fulltrúa Íslands – þeirra Gunnlaugs Scheving, Errós, Ás- FARANDSÝNINGIN Veiðimenn í útnorðri sem nú stendur yfir í Nor- ræna húsinu er verk Færeyingsins Edwards Fuglø. Sýningunni er ætlað að fjalla um veiðimenningu Færey- inga, Grænlendinga og Íslendinga á grundvelli hins listræna, hins þjóð- fræðilega, sem og hins tæknilega. Líkt og segir í sýningarskrá hafa þjóðirnar öldum saman byggt af- komu sína á veiðum og mótað sína eigin veiðimenningu. Það vantar heldur ekki muni eða listaverk á þessa sýningu. Tæplega 90 verkum er komið fyrir í sýningarsölunum og líkt og hið þríþætta umfjöllunarefni Veiðimanna í útnorðri gefur til kynna eru munirnir af ýmsum toga. Upp- stoppaður ísbjörn prýðir þannig mundar Sveinssonar, Kristínar Guð- jónsdóttur og Helga Þorgils Frið- jónssonar – má m.a. nefna skemmtilegt verk Oggi Lamhauge, Þetta er ekki þurrkun á fiski, þar pappírsfiskflök ná glettilega mikilli nálgun við fyrirmyndina, og áhrifa- ríka og hlýlega mynd Emils Krause, Færeyskur dans. Verkin á Veiðimönnum í útnorðri eru óneitanlega áhugaverð, listaverk- in eru vel valin og vönduð dæmi um list þessara þjóða og sömuleiðis eru innsetningar Fuglø sjálfs áhugaverð- ar. Það er einna helst að munirnir, verkfærin og búnaðurinn – sá órjúf- anlegi þáttur þessarar fiskveiðimenn- ingar – nái ekki að skila sér fyllilega, en til þess hefði þurft meiri textaupp- lýsingar um sögu þeirra, notagildi og mikilvægi, sem vegleg bók tengd sýn- ingunni á erlendum tungumálum nær ekki að bæta fyrir. Fyrir vikið nær sýningin sér ekki fyllilega á strik og gestir yfirgefa sýningarsalinn með þá óljósu tilfinningu að ekki liggi end- anlega fyrir hvaða hlutverki sýningin eigi að þjóna. Á slóðum veiði- manna Anna Sigríður Einarsdóttir Morgunblaðið/GolliFæreysk innsetning eftir Edward Fuglø. MYNDLIST Norræna húsið Sýningin er opin alla daga nema mánu- dag frá kl. 12–17. Henni lýkur 15. des- ember. VEIÐIMENN Í ÚTNORÐRI

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.