Morgunblaðið - 12.01.2003, Blaðsíða 20

20 SUNNUDAGUR 12. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ
SMS-skilaboðin, sem engum datt í
hug fyrir áratug, og ýmis virðisauk-
andi þjónusta. Nefna má þörfina fyr-
ir fjarvinnslu og nettengingu heim-
ilanna, þar hefur þróunin verið úr
gamla mótaldinu í ISDN og nú í
ADSL. Markaðurinn hefur stækkað
meira en marka má af fjölgun sím-
númera einna.“
Samkeppni í GSM-þjónustu
Því hefur verið haldið fram að eftir
að Síminn gerði reikisamninga við
önnur íslensk GSM-fyrirtæki hafi
uppbygging GSM-kerfisins staðnað.
Það sé ekki lengur nein samkeppni
um að setja upp nýja senda og bæta
þannig þjónustuna, því allir sitji við
sama borð.
„Landssíma Íslands var uppálagt
að gera reikisamningana. Þetta hefur
verið skilgreint þannig að á svæðinu
frá Snæfellsnesi til Víkur í Mýrdal og
á Eyjafjarðarsvæðinu eru gerðir
mjög takmarkaðir reikisamningar.
Samband við Tal næst ef til vill illa á
einum stað á þessu svæði en þar næst
kannski betra samband við Símann.
Þarna erum við að keppast við að
þjóna þeim betur sem eru með við-
skipti við okkur. Ef þú ferð til dæmis
inn í Þórsmörk nærðu góðu sam-
bandi með síma frá okkur, en ekki
með síma frá hinum fyrirtækjunum.
Annars staðar á landinu eru hin fyr-
irtækin með reikisamninga við Sím-
ann. Þar er því engin samkeppni um
gott samband. Ástæðan er einfald-
lega sú að notendur eru svo fáir að
það borgar sig ekki að setja upp fleiri
senda.“
Það er oft kvartað yfir því að GSM-
sambandið sér slitrótt á vegum
landsins og farsíminn ekki það ör-
yggistæki sem menn vænta.
„Við höfum margoft sagt að GSM-
sambandið sé ekki öryggissamband.
Talsíminn er 99% öruggur og eitt
öruggasta samband sem er til. Við
hjá Símanum höfum unnið með
Neyðarlínunni og sett upp boðunar-
kerfi, kallað Boða. Þjónustan var
gangsett fyrir almenning sumarið
2001. Boði var hannaður af Grunni
Gagnalausnum, dótturfélagi Símans,
í samvinnu við Símann og Neyðarlín-
una. Neyðarlínan er nú að leggja
lokahönd á undirbúninginn hjá sér.
Með Boða eru skráðir aðilar sem
verður að ná í á neyðarstund. Þeir
skrá heimasíma, vinnusíma, GSM og
NMT síma. Þegar boðkall fer er
hringt í alla símana samtímis. Mik-
ilvægt er að samtvinna kerfin með
þessum hætti, það eykur öryggið.
Ljóst er að GSM-kerfið hefur ekki
verið skilgreint sem öryggiskerfi
sem slíkt, að halda því fram getur
einfaldlega skapað falska öryggis-
kennd, sem dæmi: Ef björgunar-
sveitarmaður er t.d. í Smárabíói þá er
ekki tryggt að það náist í hann í
GSM. Ég verð ekki dreginn til
ábyrgðar fyrir það. GSM-síminn sem
slíkur er vissulega mikið öryggistæki
fyrir almenning og gegnir stóru hlut-
verki í útkalli neyðaraðila en það
verður að líta til takmarkana hans.
GSM-kerfið hefur takmarkaða út-
breiðslu í dreifbýli og getur rétt eins
og önnur kerfi dottið niður í skamm-
an tíma. Við verðum að horfa á málið
eins og það er í raun.“
Brynjólfur segir að verið sé að at-
huga hvar sé enn þörf fyrir GSM-
samband á aðalvegum landsins og
hvað kosti að koma þar á sambandi.
Einnig munu vera í skoðun nokkrir
vegir upp á hálendið. „Ef farið verður
út í slíkt finnst mér koma til greina að
aðili eins og Vegagerðin komi þar inn
í. Símafyrirtækin verða væntanlega
aldrei skylduð til að setja upp GSM-
senda á óarðbærum stöðum. Það má
ekki gleyma því að Síminn býður
einnig upp á NMT-kerfi, sem nær
mun víðar en GSM-kerfið, en á það
treysta m.a. sjómenn.“
Hvenær verða dagar NMT-kerfis-
ins taldir? Er ekki verið að leggja slík
kerfi niður í öðrum löndum?
„Það er erfitt að svara því nú hvað
NMT-kerfið lifir lengi. Síminn er
með rekstrarleyfi til ársins 2007. Við
eigum orðið í vanda með að fá ný
NMT-símtæki og í haust auglýstum
við í Finnlandi eftir notuðum tækj-
um. Framleiðsla á NMT-símum fer
minnkandi. Það er ekki hægt að
svara því nú hvað tekur við af NMT-
kerfinu, hvort það verður örbylgja
eða Tetra-kerfið.“
Ljósleiðaralagning Orkuveitu
Reykjavíkur hefur verið talsvert
gagnrýnd en ljósleiðaralagning
Breiðbandsins ekki verið mikið í um-
ræðunni undanfarið. Hvað er að
frétta af því kerfi?
„Við lítum þannig á að ljósleiðari sé
eðlilegur hluti af fjarskiptakerfi Sím-
ans. Því höfum við í mörg ár lagt
lagnir fyrir ljósleiðara í ný hverfi. Í
dag er búið að tengja 33 þúsund
heimili Breiðbandinu. Við ætlum
okkur að halda áfram að fjárfesta í
þessu fjarskiptaneti, því við trúum
því að ljósleiðarakerfi verði eitt af
flutningskerfum framtíðarinnar. Um
þetta kerfi fara tölvugögn, eins og
fyrir Netið, kvikmyndir, sjónvarp og
talsambönd. Það að Orkuveita
Reykjavíkur ákvað að fjárfesta í því
sem þeir nefndu „fjórðu veituna“ er
að sjálfsögðu þeirra ákvörðun. Ef til
vill er hún hliðstæð því að Landssími
Íslands segðist ætla að koma upp
veitukerfi sínu númer tvö, sem væri
rafveita!“
Brynjólfur segir að þróun í fram-
leiðslu ljósleiðara og tengibúnaðar sé
ör. Verð búnaðar hefur lækkað og
framboðið er mikið. Síminn er að fara
úr hliðrænni endurvörpun sjónvarps-
efnis á Breiðbandinu í stafrænt kerfi.
Að sögn Brynjólfs er mjög vel látið af
stafrænu dreifingunni, enda eru
gæðin líkt og að horfa á DVD-mynd-
ir. En stendur til að auka framboð
þjónustu á Breiðbandinu?
„Við erum mjög opin fyrir því að
þetta flutningskerfi verði notað af
þeim sem vilja dreifa efni. Við höfum
einungis endurvarpað efni. Hér er
ekkert sjónvarpsver og það stendur
ekki til.“
Þjónustan við dreifbýlið
Nú er á ykkur kvöð um alþjónustu
en þunginn í þjónustuframboði síðari
ára hefur verið í þéttbýlinu. Hvernig
ætlar Síminn að mæta þörf dreif-
býlisins fyrir betra símasamband og
háhraðatengingar fyrir tölvur?
„Við höfum á okkur þá kvöð að
halda uppi sambandi um landsbyggð-
ina og höfum lagt metnað okkar í að
þjóna henni. Við erum með ISDN-
væðingu um allt land, einnig til
sveita. Það eru ekki mörg sveitabýli
sem ekki hafa aðgang að ISDN-teng-
ingu og það verður mjög kostnaðar-
samt að tengja þau sveitabýli sem
eftir eru. Varðandi ADSL-uppbygg-
inguna höfum við eitt fjarskiptafyr-
irtækja sinnt henni markvisst úti á
landi. Stjórn Símans ákvað að í fyrra
og í ár verði lagðir peningar í að
koma ADSL til kaupstaða með 500
íbúum eða fleirum. Þeirri uppbygg-
ingu verður lokið um mitt þetta ár.
Vonandi koma aðrir samkeppnisað-
ilar þarna líka og leggja sitt af mörk-
um.“
Síminn er öflugt fyrirtæki
Hvernig sérðu framtíð Símans fyr-
ir þér og hvað með sölu á hlut rík-
isins?
„Eftir að hafa setið hér í á sjöunda
mánuð er tilfinning mín sú að Lands-
sími Íslands hf. sé mjög öflugt fyr-
irtæki. Það er tæknilega vel statt á
gríðarlega örum breytingatímum. Í
öðru lagi er fyrirtækið vel mannað, í
þriðja lagi er það fjárhagslega mjög
sterkt. Möguleikar Símans til þátt-
töku á innanlandsmarkaði, og þess
vegna erlendis, eru miklir. Stjórn
fyrirtækisins og mér sem forstjóra er
uppálagt að skila ákveðinni arðsemi
til eigendanna. Hluthafarnir eru
1.200, sá langstærsti er ríkið. Ef okk-
ur tekst að láta fyrirtækið skila arði
til eigenda sinna verður það eftir-
sóknarverð fjárfesting. Hvenær og
hvernig eigendurnir selja svo bréfin
sín er að sjálfsögðu þeirra mál. Ég
bendi aðeins á að ef menn eru að
velta fyrir sér að fá erlend fjarskipta-
fyrirtæki til að kaupa hér hlut þá er
ástandið á markaðnum þannig að
flest fjarskiptafyrirtæki eru í þreng-
ingum. Í Evrópu er það vegna offjár-
festingar til dæmis í þriðju kynslóð-
arkerfum farsíma. Í Bandaríkjunum
eru miklar sviptingar, til dæmis at-
burðarásin í kringum WorldCom og
fleira. Mér skilst að á síðustu tveimur
árum hafi 500 þúsund manns misst
vinnu í fjarskiptaheiminum vestra.
Það eru því litlar líkur á að það verði
biðröð á næstunni af erlendum fjar-
skiptafyrirtækjum að kaupa hluta-
bréf í Símanum.“
Gott að fá erlent fjármagn
Telur þú mikilvægt að erlent fjar-
skiptafyrirtæki verði stór hluthafi í
Landssíma Íslands?
„Ég sé fyrir mér að eigendur þessa
fyrirtækis verði í bland innlendir og
erlendir. Ég ætla ekki að hafa neina
skoðun á því hvort kjölfestufjárfest-
irinn verði erlendur. Yfirleitt er mjög
gott að fá erlent áhættufé í atvinnu-
starfsemi á Íslandi. Með því fylgir oft
þekking, nýjar kröfur og hugmyndir.
Á undanförnum vikum og mánuðum
hafa öflugir íslenskir fjárfestar einn-
ig komið og sett peninga í fjármála-
starfsemi og fleira.“
Myndi eignaraðild erlends fjar-
skiptafyrirtækis geta virkað sem lyk-
ill fyrir Símann að erlendum mörk-
uðum?
„Það þarf ekki að vera, slík eign-
araðild gæti eins orðið okkur fjötur
um fót. Að öllum líkindum myndi ég
þó telja slíka eignaraðild jákvæða.
Það er ekki ósennilegt að það verði
farið í viðskiptatækifæri erlendis
sem byggjast á samstarfi við önnur
fjarskipafyrirtæki, án þess að um
eignarsamband sé að ræða. Það er
allt opið í þessu.“
Ormurinn var sameiginlegur
Er mikill munur á að stýra stóru
sjávarútvegsfyrirtæki og stærsta
fjarskiptafyrirtæki landsins?
„Ég fór úr bókaútgáfu í fiskvinnslu
og útgerð. Það var mikill prófsteinn
fyrir mig. Bókaútgáfan fullnægði
sköpunarþörfinni. Maður byrjaði að
tala við rithöfundinn, tók svo við
handritinu, sem var eins og barnið
hans, setti það í búning og kynnti
loks fyrir lesendum. Almenna bóka-
félagið rak einnig bókabúðir Ey-
mundssonar. Þetta var mjög gefandi
heimur.
Það voru mikil viðbrigði að fara í
sjávarútveginn. Þar er miklu stærri
hluti af rekstrinum bundinn í tækjum
en í útgáfunni. Erlendur heitinn Ein-
arsson, sem sat í stjórn AB, sagði að
það væri bara eitt sem væri sameig-
inlegt með bókaútgáfu og fisk-
vinnslu. Það væri ormurinn! Þar átti
hann við bókaorminn og fiskorminn
Þetta er auðvitað ekki rétt. Í sjávar-
útvegi, líkt og bókaútgáfu, á maður
mikil samskipti við fólk. Í mörgum
tilvikum er verið að nota sömu að-
ferðir við að reka fyrirtækin. Þegar
ég kem úr sjávarútveginum í Lands-
síma Íslands hf. er ég að hluta kom-
inn aftur í fyrirtæki þar sem stærsti
kostnaðarliðurinn er laun. Fjárbind-
ing í tækjum er ekki í sama mæli og í
sjávarútvegi.
Að öðru leyti er rekstur fyrirtækis
einfaldlega rekstur fyrirtækis. Ég
geri ekki mikinn greinarmun á því
hver atvinnugreinin er. Aðalmálið er
að hafa sjón á því sem þú ert að gera;
að þú vinnir skipulega með góðum
samheldnum hópi. Það hefur mér
tekist að gera hingað til og vona að
mér takist það einnig í Landssíma Ís-
lands.“
gudni@mbl.is
Brynjólfur Bjarnason var forstjóri Al-
menna bókafélagsins 1976—83 og
forstjóri Granda frá 1984 þar til hann
varð forstjóri Símans í fyrra.
’ Fjarskiptamark-aðurinn hefur vaxið
því hann hefur
mætt þörfum og um
leið skapað nýjar
þarfir. ‘