Morgunblaðið - 24.12.2003, Page 12

Morgunblaðið - 24.12.2003, Page 12
FRÉTTIR 12 MIÐVIKUDAGUR 24. DESEMBER 2003 MORGUNBLAÐIÐ BORIST hefur eftirfarandi ályktun frá stjórn læknaráðs Landspítala – háskólasjúkrahúss: „Stjórn læknaráðs Landspítala – háskólasjúkrahúss (LSH) telur að fresta eigi fyrirhuguðum samdrátt- araðgerðum þar til stefnumótunar- vinnu um framtíðarhlutverk LSH, sem heilbrigðis- og tryggingamála- ráðuneytið hefur forgöngu um, er lokið. Stjórnin vill hér skýra hvaða forsendur liggja þar að baki. Um Landspítala – háskólasjúkrahús LSH er eina stofnun sinnar teg- undar á Íslandi. Sjúkrahúsið kapp- kostar að veita öllum landsmönnum þá bestu læknisþjónustu, sem völ er á á hverjum tíma. Til að svo megi verða þarf spítalinn að búa yfir mjög breiðri og sérhæfðri þekkingu og geta brugðist við hverjum þeim að- stæðum sem upp kunna að koma. Fyrir hátæknisjúkrahús af þessari tegund er talið æskilegt að upptöku- svæði sé a.m.k. ein milljón manna. Fámenni þjóðarinnar gerir því rekstur slíkrar stofnunar óhag- kvæman. Sameining sjúkrahúsanna varð til þess að efla ýmsar sérgreinar fag- lega. Stofnun háskólasjúkrahúss gaf möguleika á að efla kennslu og vís- indastarfsemi. Minnt er á að „há- skólasjúkrahús“ er heiti sem gefur til kynna að þar fari fram öflug vís- indastarfsemi og þekkingarsköpun. Af þeim sökum er rekstur háskóla- sjúkrahúsa til muna dýrari en ann- arra sjúkrahúsa. Fullt hagræði af sameiningunni hefur ekki náðst þar sem megin- starfsemi sjúkrahússins er á tveim- ur stöðum í Reykjavík. Stærstur hluti núverandi húsnæðis er orðinn gamall og þrengsli og óhagkvæmni hamla starfsemi. Ekki hefur náðst að sinna eðlilegu viðhaldi og tækja- kostur er sumstaðar orðinn úreltur. Mikið óhagræði skapast af því að þurfa að reka fimm bráðamóttökur á LSH. Einnig má nefna rannsókn- arstofur í blóðmeinafræði, mein- efnafræði og myndgreiningu sem allar eru reknar á tveimur stöðum. Auk þess skapast erfiðleikar af því að nánar samstarfssérgreinar lækn- isfræðinnar eru ekki á sama stað. Mörg upplýsingakerfi spítalans eru úr sér gengin og ekki hefur tekist að koma á rafrænni sjúkraskrá. Það er því ljóst að fara þarf út í frekari fjár- festingar í húsnæði, tækjakaupum og upplýsingakerfum áður en fullur faglegur styrkur og hagræði af sam- einingunni næst. Ljóst er að fjárþörf spítalans er mikil, enda er það hlutverk hans að annast sérhæfðustu og dýrustu læknisþjónustu, sem veitt er hér á landi. Framleiðslumælikvarðar benda þó ekki til þess að rekstur hér sé dýrari en annars staðar. Stefnumótun í heilbrigðismálum Stjórn læknaráðs LSH fagnar þeirri vinnu, sem heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra hefur sett af stað um endurskipulagningu lækn- isþjónustu með sérstöku tilliti til LSH, Fjórðungssjúkrahússins á Ak- ureyri, heilsugæslunnar og einka- rekinnar læknisþjónustu. Stjórn læknaráðs LSH gerir ráð fyrir að niðurstaðan leiði til þess að skil- greint verði hvaða læknisverkum er best og hagkvæmast að sinna á LSH. Það er ljóst að LSH sinnir ýmsum verkefnum, sem væru eins vel eða betur komin hjá öðrum aðilum. Má þar nefna að fjöldi sjúklinga, sem hefur lokið læknismeðferð á sjúkra- húsinu, útskrifast ekki vegna skorts á viðeigandi úrræðum. Meta þarf hvaða sérfræðilæknisþjónustu er hentugast að veita á sjúkrahúsinu og hvaða þjónustu skuli veita á öðr- um stofnunum, heilsugæslu, eða einkareknum læknastofum. Verkefni LSH, sem hljóta að verða í forgangi eru sérhæfð bráða- þjónusta og læknisþjónusta sem ekki er hægt að veita annars staðar. Auk þess þarf LSH að veita heild- stæða þjónustu til að stofnunin geti sinnt sínu hlutverki er varðar kennslu og vísindastarfsemi. Niður- staða þeirrar stefnumótunarvinnu, sem þegar er hafin, á vonandi eftir að verða leiðbeinandi við uppbygg- ingu heilbrigðiskerfisins. Læknaráð LSH mun leggja sitt af mörkum til að þessi vinna geti skilað sem best- um árangri. Um skýrslu Ríkisendurskoðunar Skýrsla Ríkisendurskoðunar sem birt var í nóvember 2003, um samein- ingu sjúkrahúsanna í Reykjavík, sýn- ir að í samanburði við sjúkrahús í Bretlandi er rekstur LSH fyllilega sambærilegur með tilliti til kostnað- ar. Þá sést í samanburðinum að legu- tími er mjög svipaður en árangur af læknismeðferð er mun betri hér í þeim þáttum sem skoðaðir voru. Sér- staklega er athyglisvert að dánar- tíðni eftir hjartaáfall er meira en helmingi lægri á LSH en á sjúkra- húsum í Bretlandi og árangur við meðferð heilablóðfalls og mjaðm- abrota er einnig til muna betri hér. Þegar betur er að gáð kemur einnig í ljós að afköst starfsmanna á LSH og bresks heilbrigðisstarfsfólks eru fyllilega sambærileg. Hins vegar er hlutfallslega mun færra vísinda-, rannsókna- og tæknifólk starfandi á LSH en á há- skólasjúkrahúsum í Bretlandi og er það sérstakt áhyggjuefni. Því þarf það að vera eitt af forgangsverk- efnum að efla vísindaþátt sjúkra- hússins. Skýrsla Ríkisendurskoðunar sýn- ir hversu vel LSH stendur miðað við sjúkrahús í Bretlandi. Á það ber þó að minna að Bretar telja sig hafa veitt of lítið fjármagn í heilbrigð- ismál og eru nú að gera gangskör að því að efla heilbrigðiskerfi sitt með því að stórauka fjárveitingar til þess. Enn fremur kemur fram í nýrri könnun á vegum Landlæknisemb- ættisins og heilbrigðis- og trygg- ingamálaráðuneytisins um „Gæði frá sjónarhóli sjúklings“ að ánægja er með þá þjónustu sem spítalinn veitir. Þá hefur markviss vinna í að stytta biðlista eftir aðgerðum skilað verulegum árangri. Um ástæður þess að LSH fer fram úr rekstraráætlun Að sjálfsögðu þarf LSH að gæta fyllsta aðhalds í rekstri, enda fer spítalinn með almannafé. Það er vissulega mikill vandi að erfitt hefur verið að gera raunhæfar áætlanir og að reka sjúkrahúsið á föstum fjár- lögum. Komið hefur fram að hluti af vandanum er vegna breytinga á kjarasamningum sem stjórnvöld komu að, en sjúkrahúsið hefur ekki fengið bætt nema að hluta. Fram- lögum í séreignasjóði starfsmanna, sem sjúkrahúsinu er gert að greiða samkvæmt ákvörðun stjórnvalda, hefur ekki fylgt aukin fjárveiting til LSH. Þá hefur orðið umtalsverð hækkun á rekstrarvörum og lyfja- verði umfram áætlanir. Stjórnvalds- ákvörðun um flutning á umsýslu svokallaðra S-merktra lyfja frá Tryggingastofnun ríkisins til LSH hefur valdið spítalanum umtalsverð- um kostnaði án þess að skila hag- ræðingu. Þá hafa framfarir í lækn- isfræði leitt til þess að boðið er upp á nýjungar í meðferð sjúkdóma án þess að fjármagn fylgi. Kostnaðar- auki er þó sambærilegur við það sem gerst hefur annars staðar á Vesturlöndum. Ekki var lagt fram fé sérstaklega til sameiningar sjúkra- húsanna, sem þó kostaði umtals- verða fjármuni. Hins vegar er vinna við að koma á alþjóðlegu skráningarkerfi læknis- verka (DRG) langt komin og er til þess fallin að auðvelda áætlun um fjármögnun sjúkrahússins í framtíð- inni. Þá ætti ekki einungis að líta á beinan kostnað heldur einnig ávinn- ing fyrir sjúklinga og fyrir sam- félagið af veittri þjónustu. Um afleiðingar samdráttaraðgerða Stjórn læknaráðs LSH minnir á að góður starfsandi er forsenda góðrar þjónustu á LSH. Sameining sjúkrahúsanna hefur verið erfið fyr- ir marga starfsmenn. Þrátt fyrir það hefur skapast ákveðin sátt um áframhaldandi uppbyggingu læknis- þjónustu á sjúkrahúsinu. Fjölmargar starfsgreinar koma að sérhverri flókinni læknismeðferð. Allir hlekkirnir í slíkri keðju eru mikilvægir fyrir góðan árangur. Uppsagnir starfsmanna gætu leitt til þess að sjúkrahúsið og þjóðin glati mikilvægri þekkingu. Einnig má benda á að á vissum deildum er virk þátttaka félagsráðgjafa, sjúkra- þjálfara og iðjuþjálfa forsenda þess að unnt sé að útskrifa sjúklinga fljótt eftir meðferð og gæti því skert þjónusta leitt til lengri legutíma. Það er því afar mikilvægt að horft sé á heildarmyndina þegar sparnaðar- tillögur eru skoðaðar. Fjölmörgum þáttum í starfsemi spítalans er stefnt í hættu og með skammtímaaðgerðum er fórnað hluta af þeim árangri, sem samein- ing stóru spítalanna í Reykjavík átti að skila til lengri tíma. Þá eru blikur á lofti um hvað verði um háskóla- hlutverkið, sem fögur orð voru höfð um á nýafstöðnu heilbrigðisþingi. Álit stjórnar læknaráðs LSH Stjórn læknaráðs LSH leggur til að stjórnvöld endurskoði afstöðu sína til fjárveitinga til sjúkrahúss- ins. Nú er staða þjóðarbúsins góð og mætti ætla að ekki væri ástæða til að veikja heilbrigðisþjónustu Íslend- inga á sama tíma. Áður en ákvörðun um niðurskurð er tekin mætti leita fleirri leiða til fjármögnunar LSH en með almannatryggingakerfinu, svo sem með samræmdri greiðslu- þátttöku sjúklinga eins og tíðkast víða á Norðurlöndum, eða þátttöku lífeyrissjóðanna. Nú er sjúklingum mismunað eftir sjúkdómaflokkum, t.d. er stór hjartaaðgerð þeim að kostnaðarlausu en sjúklingum í krabbameinslyfjameðferð er gert að greiða gjald á hverjum meðferðar- degi. Þá þarf að meta hvort önnur rekstrarform skili auknu hagræði en sérstaklega þarf þá að gæta að gæð- um þjónustunnar. Stjórn læknaráðs LSH leggur til að samdráttaraðgerðum verði frest- að þar til framtíðarhlutverk og verk- svið sjúkrahússins hefur verið nánar skilgreint og fjármögnun starfsem- innar endurskoðuð. Sérstaklega verði haft í huga að LSH stendur vel að rekstri sínum miðað við sjúkra- hús í Bretlandi og að árangur lækn- isþjónustunnar er til muna betri en þar. Ekki er ástæða til að víkja af þeirri braut, sem sjúkrahúsið er nú á, nema að vel athuguðu máli. Skyndiákvarðanir eru til þess falln- ar að valda skaða um ókomna tíð. Stjórn læknaráðs LSH telur að flýta þurfi uppbyggingu á allri meg- inþjónustu LSH á einum stað og til þess þurfi að leggja út í frekari fjár- festingar. Það er forsenda þess að frekari hagræðing og hugsanlegur sparnaður náist, en ekki síst þess að þjónustustig verði eins og best verð- ur á kosið. Efla þarf vísinda- og kennslu- starfsemi, sem er forsenda þess að sjúkrahúsið geti veitt góða læknis- þjónustu í framtíðinni og verði sam- bærilegt við háskólasjúkrahús þeirra þjóða sem við viljum geta borið okkur saman við. Ef til samdráttaraðgerða kemur er brýnt að hafa samráð við lækna- ráð LSH um útfærslu þeirra, enda ber læknaráði skylda til að vera stjórnendum LSH til ráðuneytis um öll læknisfræðileg atriði í rekstri sjúkrahússins.“ Stjórn læknaráðs Landspítala – háskólasjúkrahúss ályktar um fyrirhugaðan samdrátt á spítalanum Leita mætti fleiri leiða til fjármögnunar Morgunblaðið/Þorkell Stjórn læknaráðs leggur áherslu á að ef til samdráttaraðgerða kemur verði haft samráð við ráðið um útfærslu. STJÓRN læknadeildar Háskóla Íslands hefur samþykkt ályktun þar sem því er mótmælt að skerða skuli fjárveitingar til Landspítala – háskólasjúkrahúss og lýsir yfir áhyggjum vegna þess. Skorað er á Al- þingi og ríkisstjórn að endurskoða ákvörðun um fjárframlög og móta á mark- vissari hátt stefnu sína í þróun heilbrigð- ismála og kennslu heilbrigðisstétta á Ís- landi. Í ályktun læknadeildar segir m.a. að há- skólasjúkrahúsinu hafi tekist að ná fram hagræðingu í rekstri en vegna þeirrar sjálfsögðu kröfu samfélagsins að sjúkra- húsið veiti Íslendingum fyrsta flokks heil- brigðisþjónustu hafi heildarkostnaður aukist. Bætt og aukin heilbrigðisþjónusta með þeim góða árangri sem sé staðfestur í skýrslu ríkisendurskoðunar leiði til aukins kostnaðar. Bent er á að slík kostnaðar- aukning hafi átt sér stað í nágrannalönd- um og skeri Ísland sig ekki úr þar. Síðan segir í ályktuninni: „Til að mæta skerðingunni telur háskólasjúkrahúsið sig þurfa að draga úr kennslu stúdenta í læknadeild og minnka verulega stuðning við rannsóknir. Þetta leiðir óhjákvæmi- lega til þess að það dregur úr gæðum menntunar og þeirri rannsóknarvinnu sem er undirstaða viðhaldsmenntunar þeirra sem sjá um kennslu við sjúkrahúsið. Sam- hliða þessu eru fjárveitingar til Háskóla Íslands skertar verulega sem leiða til lækkunar á fjárveitingu til læknadeildar. Læknadeild telur að íslensku þjóðinni hafi ekki verið gerð grein fyrir þeim áhrifum sem þessar skerðingar munu hafa á þjónustu háskólasjúkrahússins og menntun heilbrigðisstétta til framtíðar. Einnig að þessi lækkun í fjárveitingu til háskólasjúkrahússins geti leitt til aukins kostnaðar á öðrum sviðum þannig að sparnaður þjóðfélagsins í heild verði mun minni en Alþingi gerir ráð fyrir.“ Læknadeild vill markvissari stefnu

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.