Tíminn - 21.12.1975, Blaðsíða 37

Tíminn - 21.12.1975, Blaðsíða 37
Sunnudagur 21. desember 1975. TÍMINN 37 Af 7. tónleikum Sin- fóníuhljómsveitar íslands Sjöundu tónleikar Sinfóniu- hljómsveitar tslands voru haldnir i Háskólabiói 11. desem- ber sl. Stjórnandi var Karsten Andersen. Á efnisskrá voru tvö verk, 41. sinfónia Mozarts (1756—1791) i C-dúr K-551 og Carmina Burana eftir Carl Orff (f. 1895). Mozart samdi þrjár siðústu sinfóniur sinar á 6 vikum vorið 1788, en hin 41. er siðust þeirra. „Hljómvefur þessara þriggja sinfónia hans hefur löngum ver- ið talinn til þess fegursta sem heimurinn hefur eignazt,” segir i tónleikaskrá. Það er þvi út af fyrir sig ómerkilegt umræðu- efni, hvort flutningur á slikri perlu tónbókmenntanna hafi tekizt vel eða illa i þetta eða hitt skiptið, en þvi miður benda öll sólarmerki til þess að sinfóniu- hljómsveit vor ráði ekki við Mozart. Til þess er hann of tær og gagnsær. Carl Orff samdi Carmina Burana 1937, og var það fyrsta verk hans, sem verulegri út- breiðslu náði. Það var flutt hér fyrst á 10 ára afmæli Þjóðleik- hússins i april 1960. Þá st jórnaði Róbert A. Ottósson Þjóðleikhús- kórnum og nýstofnaðri Söng- sveitinni Filharmoniu, en Þur- iður Pálsdóttir, Þorsteinn Hannesson og Kristinn Hallsson fóru með einsöngshlutverkin. Verkið var flutt þrisvar fyrir fullu húsi og þótti hinn mesti viðburður, enda segir Jón Þórarinsson i dómi i Mbl., að tónleikarnir i heild hafi verið mjög glæsilegir. Um verkið seg- ir Jón enn fremur: „1 þvi er frumstæður kraftur og fersk- leiki, það er snilldarlega frá gengið i hendur hljómsveit og söngfólki og verður fyrir þá sök afar áheyrilegt og á köflum svo, bráðskemmtilegt, að sá maður hlýtur aðvera dauðureða alveg heyrnarlaus, sem ekki hrifst af gáska þess og lifsþrótti. Hinu verður ekki neitað, að verkið ristir ekki ýkja djúpt. Margar hugmyndir tónskáldsins eru næsta hversdagslegar og frá- gangur þeirra að sama skapi iburðarlitill um allt nema hljóð- fallið, sem oft gefur fátæklegri hugmynd óvenju ferskan blæ, og hinn ytri búnað i hendur hljóðfæraleikara og söngfólki, sem áður var vikið að, — þar eru engin listbrögð spöruð. — Endurtekningar eru afarmikl- ar, og er það i senn veikleiki verksins og styrkur: úrvinnsla stefja og lifræn framvinda er engin, en allir drættir og form mjög skýrt mótuð.” „Það kann að virðast, að tónverk, sem svo auðveldlega smýgur i eyru hlustenda, geti ekki gert ýkja strangar kröfur til flytjenda. Hér er þó — sem oftar — öfugt farið. Carmina Burana er vandmeðfarið verk, sem krefstýtrustu nákvæmni og fyllsta öryggis af öllum, sem hlut eiga að máli, þótt mest hvili að sjálfsögðu á stjórnandanum. Eitt hikandi inngrip eða örlitill slappleiki i hljóðfalli geta stór- skemmt heildaráhrif verksins.” í tónleikaskrá gerir Jakob Benediktsson nokkra grein fyrir texta Carmina Burana, sem er heiti á safni 12. og 13. aldar kvæða frá klaustrinu Benedikt- beuren i Bæjaralandi. Kvæðin eru flest á latinu, þótt textar annarra tungumála slæðist inn- an um. Þau fjalla einkum um veraldlega hluti: vorið og ást- ina, flökkulif farandklerka, knæpur, drykk og dufl. Kvæðin eru kennd við flökkuklerka eða flökkustúdenta þessara tima, sem minnast má af munknum káta i tvari hlújárn eða Narziss og Goldmund Hermanns Hesse. Skáldskapur þessi er „einn ein- kennilegasti ávöxtur húman- isma á 12. öld og þeirra þjóðfé- lagshátta, sem hann óx upp úr. Að vissu leyti var hann siðasta greinin á hinum forna meiði lat- nesks skáldskapar, siðustu ljóð- in, sem ort voru á latinu sem lif- andi tungu, að öðru leyti boðberi nýs vors i evrópskum bók- menntum.” I þetta sinn fluttu Carmina Burana Sinfóniuhljómsveit Is- lands, Háskólakórinn og Söng- sveitin Filharmónia, sem Jón Ásgeirsson tónskáld og gagn- rýnandi stýrir, ásamt Ólöfu K. Harðardóttur (sópran), Garðari Cortes (tenór) og Þorsteini Hannessyni (baritón). Þor- steinn mun nú syngja i fyrsta sinn eftir 15 ára hlé, en hann söng tenórinn i fyrra flutningi Carmina Burana, eins og áður sagði. Enginn vafi er á þvi að flutningurinn tókst stórum verr i þetta sinn, og má e.t.v. kenna það tvennu, stjórnandanum og ónógri æfingu. Aðalatriðið i flutningi Carmina Burana er nákvæmni samfara fjöri og lifs- þrótti, en fágun skiptir minna máli. Undir stjórn Karsten And- ersens var flutningurinn á köfl- um ónákvæmur og auk þess fulldauflegur. Kórinn liður sýni- lega af alltof veikum bassa — við þessu er það tvennt að gera, og vafalaust jafnvandasamt, að fækka kvenröddum eða fjölga bössum, en e.t.v. hefði mátt búa til „drengjakór” úr hluta kvennaliðsins, eins og ráð er fyrir gert frá tónskáldsins hendi. Hljóðfæraskipan er að þvi leyti óvenjuleg í Carmina Bur- ana, að þar er mikil deild áslátt- arhljóðfæra — bumbur og klingjur, kastanettur og glockenspiel, þrihyrningur og Menntamálaráðuneytið 19. desember 1975 Laus staða Staða fræðslustjóra I Reykjanesumdæmi samkvæmt lögum nr. 63/1974, um grunnskóla, er laus til um- sóknar. Laun samkvæmt launakerfi opinberra starfsmanna. Umsóknir, ásamt upplýsingum um menntun og starfs- feril sendist menntamálaráðuneytinu fyrir 20. janúar 1976. hrossabrestur — sem eru vand- meðfarin vegna þess hve áber- andi þau eru (mynd). Sem dæmi um ásláttar-óhöpp má nefna upphafstaktana i „Chramer, gip die varwe mir”, þegar bjöllu- trumba og fiðlur náðu ekki sam- an fyrr en eftir 3 takta, sömu- leiðis ranga þrihyrningsinn- komu i 7. takti „Reihe” (nr. 9), eða ósamtaka celeste og strengi i „Amor volat undique” (nr. 15), áður en sópraninn syngur „Siqua sine socio, caret omni gaudio”. Þá fór sitthvað úr- skeiðis hjá fastamönnum hljómsveitarinnar, og má sem dæmi nefna algera gliðnun hennar i lok „Tanz” (nr. 6), eða taktriðlan básúnanna i „In taverna quando sumus” (nr. 14), þegar kórinn syngur við undirleik þeirra „bibert omnes sine meta, quamvis bibant mente leta”. Þá má benda á dæmi um alvarlega röng „tempi”, svo sem i söng- sextettnum „Si puer cum puell- ula”, sem á að vera „aflegro buffo”, en var sunginn allt að þvi helmingi of hægt, og um ranga ,,dýnamik”-innkomu kórsins i „Floret silva nobilis” (nr. 7), sem var „forte” i „piano, dolcissimo”-kaflann „eia, eia, eia, quis me amabit?” Einsöngshlutverkin 1 Carmina Burána munu vera talsvert erfið og óvenjuleg, t.d. er bæði tenór og bariton gert að syngja „falsettó” á köflum, en á þannig tónsviði að ekki er hægt aðhalda falsettunni á neðri tón- unum. Ólöf K. Harðardóttir hefur mjög fallega sópranrödd, en er nokkuð andstutt með köfl- um. Garðar Cortes komst allveg frá sinu hlutverki, og Söngur svansins (nr. 12) vakti gleði jafnt hljómsveitar sem áheyr- enda. Rödd Þorst. Hannes- sonar var dálitið ójöfn framan af, en hann sótti i sig veðrið og skilaði baritón-hlutverkinu með myndarbrag. Af einhverjum á- stæðum skiptu þeir Garðar og Þorsteinn með sér „Játningu erkiskáldsins” (nr. 11), þannig að tenórinn söng þær laglinur, sem hærra iiggja, þótt Þor- steinn sýndi siðar að hann fer létt með svo háa tóna og hærri. Mistök, eins og þau sem að ofan voru tiunduð, sameinast i þvi að spilla heildarsvip verks- ins,og eru þarflaus, ef vel er að málum staðið. Hins vegar er Carmina Burana svo áHeyrilegt ogskemmtilegt verk að ekki gat öðru visi fariðen að áheyrendur skemmtu sér hið bezta. 1 lok rikti almennur fögnuður, þrjár ungar stúlkum i tizkuklæðum, ein ljós, önnur dökk, og hin þriðja rauðhærð, færðu ein- söngvurunum blómvendi, og áður en varði birtist Jón Ás- geirsson á sviðinu og fékk sinn vönd að auki. 17/12 Sigurður Steinþórsson. RAÐSTEFNUR FUNDÍR NÁMSKEIÐ í burtu f rá bæjarstreitu Hin vinsælu EDDU HÓTEL verða opin frá miðjum júní til loka ágústmánaðar. Hótelin bjóða góða aðstöðu til hvers konar einkasamkvæma, funda- og ráðstefnuhalds í þægilegu umhverfi. Vinsamlega pantið með góðum fyrirvara. Allar frekari upplýsingar eru gefnar á skrifstofu okkar að Reykjanesbraut 6, sími 11540. FERÐASKRIFSTOFA * RlKisirvs hot( & roURIST ^ argus

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.