Tíminn - 21.12.1975, Blaðsíða 40

Tíminn - 21.12.1975, Blaðsíða 40
Sunnudagur 21. desember 1975. HEJSéumÆMVR Á ENSKU í ._-utw ^-v VASABROTI SÍSIÓMJK SUNDAHÖFN M rm— ^T~gW ¦ ' t ' 3B Tntr o r * * í fyrir aóóan mat ^ KJÖTlÐNAÐARStÖÐ SAMBANOSINS Ðl Undarleg tilfinning að ff.d allt í einu eldgos beint fyrir framan nefið á sér segir Hannes Hilmarsson, vaktmaður í Kröflu Gsal-Reykjavlk — Ég hef aldrei séð eldgos fyrr og það fylgir þvi hálf undarleg tilfinning að fá allt i einu eldgos beint fyrir framan nefið á sér, sagði Hannes Hilmarsson, vaktmaður við Kröfluvirkjun i samtali við Tim- ann igær.enhannvarvið Kröflu i gærmorgun, er eldgosið hófst, ásamt félaga sinum, Snorra Snorrasyni, sem einnig er vakt- maður. Þeir félagar héldu kyrru fyrir uppi við Kröflu i gærdag, enda var ekki talið, að virkjunin væri i hættu að svo komnu. — Það var um tiuleytið, að við fundum fyrstu jarðhræringarnar og þær héldust stöðugt fram til hálf tólf, en skömmu siðar hófst gosiö og sáum við þá strax mikinn gosmökk. Er jarðhræringarnar höfðu staðið i u.þ.b. hálftima og ekki virtist ætla að verða neitt lát á þeim, höfðum við samband við Jdn Armann Pétursson I Reyni- hlíð og lýstum jarðhræringunum. Hann sagði strax, að þetta benti til eldgoss. — Hafið þið farib upp að gos- stöðvunum? — Skömmu eftir hádegið litum við á þær. Við komumst u.þ.b. hálfa leiðina I bíl, en frá stöðvar- hUsinu hér og að Leirhnúki eru um 3 km. Viö gengum upp á dállt- inn kamb og sáum þá gos- stöðvarriar mjög greinilega. Gosið er I nokkuð langri sprungu, sennilega 2—300 metra langri, og gýs upp Ur potti I miðri sprung- unni. Þar srfzt eldurinn mjög vel og gosmökkurinn er mikill. — Virðist þér gosiö hafa fær&t I vöxt? — Já, ofurlitið og merki ég það aðeins af mekkinum, sem hefur aukizt dálitið siðustu stundar- fjórðunga. Að sögn Hannesar rennur hraun úr sprungunni i átt frá Kröflu. — Samkvæmt þvi, sem við höfum heyrt, er okkur engin hætta búin eins og sakir standa, en eldgos eru óUtreiknanleg eins og menn vita, og þvi getur allt breyzt hvað þetta áhræri i einni svipan. Hannes sagði, að eftir hádegið I gær hefðu menn frá Almanna- varnanefnd Mývatnssveitar komið upp eftir og litið á gos- stöðvarnar. — Þeir sögðu, að gos- sprungan lægi I sömu stefnu og I gosinu, sem hér varð á 18. öld, en þá gaus hér I fimm ár, sagð Hannes. • Að lokum sagði Hannes, að jarðhræringarnar héldu áfram, en þær væru þó ekki stöðugar. Hann kvaðst halda, að styrkur jarðskjálftanna væri á bilinu milli 2-3 á Richterskvarða. Gos úr Leirhnúk stóð í fimm ár JH-Rvik - A fyrri hluta átjándu aidar urðu mikil og lang- vinn eldgos I Mývatnssveit, og voru einmitt langæjust gosin i Leirhnúk. Þessi eldgos hófust með miklum jaröhræringum að- faranótt 17. dags maimánaðar 1724, og um dagmál gaus upp öskumökkur rétt vestan við Kröflu, þar sem nú heitir Vlti. Lék allt á reiðiskjálfi, og rigndi vikri, sandi og brennisteinsösku yfir nágrenni, og fólk allt flUði bæi sunnan og austan við Mývatn. Þetta varð skammvinnt gos, þótt Viti spýtti úr sér gufumekki I mörg ár. 1 ársbyrjun 1725 voru sifelldir jarðskjálftar I Mývatns- sveit og 11. janUar hófst gos I Leirhnúk, og er það skemmst af þvl að segja, að þessu gosi linnti ekki fyrr en 1729. Myndaðist þar löng gigaröð, sem nær frá Gæsa- dalsfjöllum suður að svonefndum Þríhyrningi. Þetta sama ár, 1725, varð til röð sex smágiga vestan við Jarðbaðshóla. 19. april sama ár hófust gos I Bjarnarfiagi með miklum jarð- skjálftum, og sprakk þá jörð viða. Þessar hræringar héldu áfram sumarlangt og fram á haust, en harðasti jarðskjálftinn kom 8. september, og þornaði þá Laxá i bili. Ekkikom veruleg hraunleðja I Bjarnarflagi, en grjótflug var F.ldeontm i Mýtmtmsveh linnir rkki. — f.eirhnúkur. Látlaus eldgas í Mývatitssveit mikið og öskufall og tdk fyrir veiði i Mývatni. 21. ágúst 1727 magnaðist á ný gosið I LeirhnUksgigunum og rann þá mikið hraun norður með Gæsadalsfjöllum. Aðfaranótt 18. dags aprilmánaðar voru enn mjög ákafir jarðskjálftar og klukkan tvö um nóttina myndaðist enn nýr glgur I Leir- hniiksröðinni og fjórum klukku- stundum slðar myndaðist gigur, sem heitir Brunaborg I Hrossa- dal, dalverpi norður af Bjarnar- flagi. 1 sömu andrá gaus einn glg- anna I Bjarnarflagi, og rann hraun Ur honum heim undir stekk I Reykjahllð. Enn tveimúr dögum síðar opnaðist eldgjá i Dalfjalli við Reykjahlíðarsel, og hneig hraun Ur henni niður hlíðina á breiðu svæði. Arið 1729 færðist gos Ur Leir- hnUksgigum stórlega I aukana, og 6. jUIImánaðar um sumarið rann hraun Ur þeim niður I byggð, og flUði þá prestur staðarins, sér Jón Sæmundsson, bæinn ásamt fólki sínu, og þrjú bændabýlin I ná- grenninu eyddust: Stöng, Fagra- nes og Gröf. Hraunið hélt áfram Teikningar úr Lýsing Islands eftir Þorvald Thoroddsen. framrás sinni alla leið Ut I Mý- vatn. 27. ágúst þetta sumar gerðist sá atburður, sem mjög hefur verið á orði hafður, að hraunið rann I kringum Reykja- hllðarkirkju og stöðvaðist þar. Stóð kirkjanþar I hraunkrikanum llkt og I kviuiri I meira en tvö hundruð ár. — Málverk af siðustu kirkjunni, sem þar stóð, er til eftir Höskuld Bjórnsson. Hraunrennslið stöðvaðistseint i septembermánuði þetta hausl. En miklu lengur rauk úr gigunum eins og nærri má geta. Loks er talið, að goshrina hafi komið Ur LeirhnUksgígum 10. jUH 1946, og enn lagði upp Ur þeim svælu árið 1747. Jarðfræðingar telja, að þessi Mýyatnsgos hafi verið vægi sam- anburði við mörg eldgos önnur á landi hér. En þau stóðu svo lengi, að sérstakt er, auk þesssem eldur kom upp óvenjulega mörgum stöðum á sama svæöi. Fni gmitiiðvunum í Mývafnssvrit. Eldgos í Mývatnssveit

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.