Tíminn - 31.12.1982, Side 7

FÖSTUDAGUR 31. DESEMBER 1982
» 7
■ Guðmundur Valgeirsson, bóndi,
bæ, Árneshreppi
■ Sigrún Eb'asdóttir, forseti Alþýðu-
sambands Vesturlands
um, hvað sem stjórnmálamönnunum
líður. Næðist samstaða almennings trúi
ég að þetta yrði létt verk.“
„Margar góðar minningar
frá afmælishaldinu“
segir Erlendur Einarsson,
forstjóri Sambandsins.
■ „Þegar ég lít yfir árið þá er mér nú
efst í huga 100 ára afmæli Sam-
vinnuhreyfingarinnar. Þess var minnst
margvíslega og frá afmælishaldinu á ég
margar góðar minningar," sagði Er-
lendur Einarsson, forstjóri Sambands
íslenskra samvinnufélaga, þegar hann
var spurður hvað honum væri efst í huga
við áramótin.
„En ef horft er fram á við,“ bætti
Erlendur við, „þá sýnist mér vera dökkt
í áiinn. 1 efnahagsmálum er staðan
sennilega verri en hún hefur verið um
áratugaskeið. Við íslendingar höfum
lifað langt um efni fram og mér finnst
áberandi hvað kæruleysi með peninga
færist í vöxt, sennilega í kjölfar mynt-
breytingarinnar sem gerð var fyrir
réttum tveimur árum.
Háir vextir villa um fyrir mörgum.
Menn virðast oft ekki gera sér grein fyrir
hvað það þýðir þegar þarf að fara að
borga niður lánin. Þannig að ég held að
það þurfi mikil átök til að rífa sig upp
úr þessum efnahagsvandamálum,“ sagði
Erlendur.
Allra efst er mér í huga,“ sagði Sigrún
„er að þetta var gott ár og um áramót
óska ég þess að næsta ár verði ekki síður
gott og gjöfult."
„Aflaáföllin
minnisstæðust“
segir Kristján Ragnarsson.
■ „Mér er náttúrlega efst í huga þessa
stundina hvernig mál útgerðarinnar
verða leyst. Það er alveg óljóst þegar
þetta er talað,“ sagði Kristján Ragnars-
son, formaður LÍÚ þegar hann var
spurður hvað honum væri efst í huga nú
við áramót.
„Af atburðum síðasta árs eru mér
náttúrlega minnisstæðust þessi aflaáföll,
sem við urðum fyrir. Afli minnkaði úr 1440
þúsund lestum niður í 760 þúsund lestir,
og það geta allir séð hvílíkt áfall er um
að ræða.
Þetta hefur valdið mikilli tekjuskerð-
ingu, sérstaklega hjá ákveðnum hluta
flotans, þ.e. loðnuflotanum þar sem
aflinn má segja gufar upp.
Ég og mínir félagar urðum fyrir
miklum vonbrigðum þegar efnahagsráð-
stafanirnar í ágústmánuði komu vegna
þess að þeim fylgdi ekki úrræði til
lausnar fyrir útgerðina. Það neyddi
okkur út í aðgerðir, stöðvun flotans,
sem ekki hefur þurft að grípa til í mörg
ár. Við fengum lausn til bráðabirgða en
nú kemur í Ijós hvort lausn til lengri tíma
fæst,“ sagði Kristján.
„Hlutur láglaunafólks
í samningunum
olli vonbrigðum“
segir Sigrún Elíasdóttir,
forseti ASV.
■ „Mér er ofarlega í hugá að á árinu
tók ég í fyrsta skipti þátt í samningavið-
ræðum milli ASf og vinnuveitenda. Það
var mikil reynsla að kynnast hvernig
vinnubrögðum er háttað við samninga-
gerðina," sagði Sigrún Elíasdóttir, for-
seti Alþýðusambands Vesturlands, þeg-
ar Tt'minn átti við hana stutt spjall vegna
áramótanna. „Það olli mér vonbrigðum
að hlutur láglaunafólks skyldi ekki vera
betri í samningunum og mér finnst illt
til þess að vita að vísitöluskerðing
stjórnvalda skuli bitna á almennu verka-
fólki.
„Bændur hafa mætt
ráðstöfunum af skilningi“
segir Ingi Tryggvason,
formaður Stéttarsambands
bænda.
■ „Mér er einna minnistæðust heim-
sókn mín norður í Árneshrepp á
Ströndum og sá dugnaður sem þar hefur
verið sýndur í uppbyggingu og sú
bjartsýni sem þar hefur staðið á bak
við,“ sagði Ingi Tryggvason, formaður
Stéttarsambands bænda þegar hann var
spurður hvað honum væri minnisstæðast
frá árinu sem er að líða.
„Annað vildi ég nefna,“ sagði Ingi,
„það er hvað bændur hafa tekið þeim
ráðstöfunum, sem verið er að gera til að
aðlaga framleiðslu íslensks landbúnaðar
innlendum markaðsþörfum, af miklum
skilningi."
■ Erlendur Einarsson, forstjóri SÍS ■ Kristján Ragnarsson, formaður
LÍÚ
erlent yfirlit
■ ÁRIÐ 1982 verður ekki talið ár
stórra atburða. Það verður heidur ekki
talið ár góðra atburða. Því verður ekki
sagt, að bjartsýni ríki um áramótin.
í efnahagsmálum hefur árið 1982
verið ár vonbrigðanna. Hagfræðingar
höfðu spáð því, að þá færi að draga úr
hinni alþjóðlegu efnahagskreppu og
ástandið snúast á betri veg. Því miður
hefur þetta orðið öfugt. Kreppan hefur
aukizt og enginn þorir nú að spá því, að
henni muni eitthvað linna á næsta ári.
Þvert á móti er nú mikið um þær
viðvaranir, að menn búi sig undir það,
að enif muni efnahagsvandinn aukist.
í vígbúnaðarmálum hefur einnig frek-
■ Reagan
1983 mun reyna á
vestrænt samstarf
Fá Andropof og Reagan fridarverðlaun?
■ Andropof
ar syrt á álinn en hið gagnstæða. Enn
hefur enginn sjáanlegur árangur náðst í
þeim viðræðum um takmörkun vígbún-
aðar, sem hafa farið fram milli risaveld-
anna í Genf. Meðan þannig er ræðzt við,
án árangurs, heldur vígbúnaðarkapp-
hlaupið ótruflað áfram.
Þannig mætti halda áfram að rekja
raunasögu ársins 1982.
Þó væri rangt að segja, að það hafi
aðeins dökkar hliðar. Víða um heim
hafa risið upp sterkar hreyfingar, sem
beita sér fyrir stöðvun á framleiðslu
kjarnavopna og gagnkvæmri afvopnun.
Mest hefur kveðið að slíkum hreyfing-
um í Bandaríkjunum á árinu 1982, enda
áhrifamiklir stjórnmálaleiðtogar, eins
og Edward Kennedy, skipað sér í
fylkingarbrjóst. Kirkjan í Bandaríkjun-
um hefur ekki heldur látið sinn hlut eftir
liggja-
AÐ SJÁLFSÖGÐU reyna menn um
þessi áramót eins og jafnan áður að
spyrja og spá um það, sem hið nýja ár
muni bera í skauti sér.
Sumir þessara spádóma beinast mjög
að því, að árið 1983 muni verða
örlagaríkt fyrir vestrænt samstarf. Það
muni reyna mjög á það bæði á sviði
efnahagsmála og varnarmála.
Á árinu 1982 hefur verið mikill
ágreiningur í viðskiptamálum milli ríkja
Vestur-Evrópu annars vegar og Banda-
ríkjanna hins vegar. Þessi ágreiningur
hefur verið tvíþættur.
í fyrsta lagi hefur hann snúizt um
innbyrðis samskipti ríkjanna. Evrópu-
ríkin hafa kennt hávaxtastefnu Banda-
ríkjanna um efnahagserfiðleikana, sem
þau þurfa að glíma við. Bandaríkin hafa
hins vegar sakað Evrópuríkin um, að
þau styðji ýmsan útflutning sinn með
ríkisstyrkjum og bitni það beint og
óbeint á útflutningi Bandaríkjanna.
í öðru lagi hefur þessi ágreiningur svo
snúizt um viðskiptin við Sovétríkin og
fylgiríki þeirra í Austur-Evrópu. Vest-
ur-Evrópuríkin telja sér til hags að auka
viðskiptin við Austur-Evrópu. Jafnframt
hjálpi það til að bæta andrúmsloftið og
draga úr tortryggni, en það muni
auðvelda samninga um afvopnun. Stjórn
Bandaríkjanna hefur hins vegar viljað
draga úr viðskiptum við Sovétríkin í von
um að það geri þeim örðugra fyrir og
jafnvel komi þeim á kné. Gleggsta
dæmið um þennan ágreining eru átökin,
sem áttu sér stað í sambandi við
gasleiðsluna fyrirhuguðu frá Sovétríkj-
unum til Vestur-Evrópu.
Öllu alvarlegri en ágreiningur um
efnahags- og viðskiptamálin getur þó
orðið deilan um varnarmálin. Fari svo
að ekki náist samkomulag milli risaveld-
anna um takmörkun meðaldrægra eld-
flauga í Evrópu, mun koma á árinu 1983
til endanlegra ákvörðunartöku um upp-
setningu bandarískra meðaldrægra eld-
flauga í Vestur-Evrópu.
I Vestur-Evrópu gætir nú vaxandi
tortryggni í garð Bandaríkjastjórnar
um, að hún hafi takmarkaðan áhuga á
slíku samkomulagi. Þvert á móti kunni
hún að vilja, að viðræðurnar strandi, og
hún geti þá kornið upp eldflaugum í
Evrópu í stað MX-eldflauganna sem
mikil deila er um í Bandaríkjunum.
Það hefur aukið þessa tortryggni, að
tilboð Andropofs um að takmarka
rússnesku eldflaugarnar við sömu tölu
og samanlagður eldflaugastyrkur Breta
og Frakka, hefur fepgið dræmar undir-
tektir. Þess er að vísu ekki krafizt, að
Bandaríkin fallist á þetta, enda þarf þá
einnig til samþykki Bretlands og
Frakklands. Hitt þykir hins vegar
sjálfsagt, að tilboði Andropofs sé tekið
jákvætt á þann hátt, að borið verði fram
gagntilboð og málum þannig þokað í
samkomulagsátt.
ATHYGLI manna mun af þessum
ástæðum og fleiri beinast enn meira en
áður að viðræðum risaveldannna um
afvopnunarmálin. Mannkynið getur átt
framtíð sína háða því, hvort þessar
viðræður bera árangur. Ljúki þeim
árangurslaust, blasir vígbúnaðarkapp-
hlaup og tortíming við framundan.
Ýmsir gizka á, að það kunni að leiða
til hins betra, að nýr maður, Yuri
Andropof, hefur tekið við forustunni í
Sovétríkjunum. Þetta mun koma í ljós
á hinu nýja ári. Þá vona ýmsir, að
Reagan sé að læra af reynslunni og láti
haukana hafa minni áhrif á sig en áður.
Þessir tveir menn hafa það meira í
hendi sér en nokkrir aðrir að láta árið
1983 verða sögulegt og happasælt ár í
þágu friðar og farsældar.
Þeir munu á komandi ári verða meira
undir smásjá fréttaskýrenda ogfjölmiðla
en nokkrir menn aðrir. Ánægjulegt væri
að geta spáð því, að þeir haldi þannig á
málum á árinu 1983, að hægt yrði að
skipta á milli þeirra næstu friðarverð-
launum Nóbels.

Þórarinn Þórarinsson, j; |
ritstjóri, skrifar