Morgunblaðið - 31.05.2006, Blaðsíða 27

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 31. MAÍ 2006 27
UMRÆÐAN
Frestur til að afhenda ofangreinda seðla til innlausnar er fram
að 1. júní 2007. Allir bankar og sparisjóðir eru skyldugir að taka við
seðlunum til þess tíma og láta í staðinn peninga, sem ekki á að innkalla.
Seðlarnir, sem innkalla á, eru lögmætur gjaldmiðill í lögskiptum manna til
loka innköllunarfrestsins. Seðlabanki Íslands mun þó innleysa ofangreinda
seðla í ekki skemmri tíma en 12 mánuði þar á eftir.
Efni er varðar innköllunina má finna á vef Seðlabanka Íslands (www.sedlabanki.is).
Reykjavík, 31. maí 2006
SEÐALBANKI ÍSLANDS
Auglýsing um innköllun þriggja seðlastærða
Samkvæmt reglugerð nr. 1125 frá 25. nóvember 2005,
sem sett er með heimild í lögum um gjaldmiðil Íslands,
nr. 22/1968, hefur forsætisráðherra, að tillögu Seðlabanka Íslands,
ákveðið innköllun neðangreindra þriggja seðlastærða.
Þessir seðlar voru fyrst útgefnir árið 1981.
Nýtt upphaf
– nýævintýri
Við opnum2. júní
Í ALLRI umfjöllun um hug-
myndina um flutning húsanna úr
Árbæjarsafni út í Viðey virðist
gleymast að húsin á safninu eru
safngripir alveg á sama hátt og
handritin á Árnastofnun, Valþjófs-
staðarhurðin og hökull Jóns Ara-
sonar á Þjóðminja-
safninu og þau ber að
meðhöndla sem slíka.
Húsin eru hluti af
safnkosti Minjasafns
Reykjavíkur og hafa
verið flutt á safnið til
að tryggja að við eig-
um til eintök af flest-
um þeim húsagerðum
sem reistar hafa verið
í Reykjavík á síðustu
tveimur öldum. Á
safnsvæðinu má finna
dæmi um torfbæ (Ár-
bærinn), torfkirkju,
stokkhús (Þingholts-
stræti 9), hús byggt í
bindingi (Smiðshús),
steinbæ (Nýlenda og
Hábær), bárujárnshús
með brotnu þaki (Mið-
hús) og fyrsta tvílyfta
íbúðarhúsið í Reykja-
vík með svölum
(Lækjargata 4), svo
eitthvað sé nefnt. Síð-
an eru í safninu hús,
sem eiga sér svo
merka sögu, að þeim
var ekki fargað þegar
þau urðu fyrir skipu-
laginu heldur komið fyrir á safninu.
Anna Th. Rögnvaldsdóttir kvik-
myndagerðarmaður skrifar um
húsasafnið í grein 22. maí sl. Þar
þykir mér gæta mikils misskilnings,
því hún heldur greinilega að Árbæj-
arsafn sé byggt upp sem leikmynd
og það meira að segja léleg leik-
mynd. Henni finnst skipulagið galli
á safninu og að það sé ekki byggða-
mynd heldur safn stakstæðra húsa.
Safnið sé ónothæft sem leikmynd
við kvikmyndatöku og nær væri að
„frysta“ einhvern ákveðinn tíma í
Íslandssögunni með þorpi og
„réttu“ umhverfi. Þarna kemur vel í
ljós vanþekkingin á því hvað Ár-
bæjarsafn er, hvert hlutverk þess
er og hvernig það er til komið.
Hlutverk safna er skv. siðareglum
Alþjóðaráðs safna (ICOM) að safna
upplýsingum um manninn og um-
hverfi hans, skrá þær, forverja,
varðveita, rannsaka og miðla. Þess-
ar skyldur safna eru reyndar
bundnar í íslensk lög (safnalög nr.
106/2001). Mér er það til efs að
upphafsmenn Árbæjarsafns hafi
talið sig vera að útbúa trúverðuga
leikmynd fyrir kvikmyndir um 19.
öldina eða að þeir hafi talið sér
skylt að gera það. Þeir voru að
safna frumheimildum um ákveðna
þætti í sögu Reykjavíkur. Safnhúsin
hafa verið flutt í safnið á löngum
tíma og eru varðveitt hvert og eitt
vegna síns byggingar- og menning-
arsögulega gildis en ekki sem hluti
af þorpsmynd. Þau eru hluti af
byggðasafni Reykjavíkur á sama
hátt og gufuvaltarinn Bríet, Gull-
borinn og eimreiðin Pioneer.
Starfsfólk safnsins reynir að glæða
safnið lífi út frá forsendum húsanna
og staðsetningu þeirra með fjöl-
breyttum sýningum, trönum, hjalli,
dýrahaldi, sláttudögum, forn-
bíladögum og öðrum uppákomum,
sem tengjast þeirri sögu sem verið
er að segja í safninu. Aðsókn að Ár-
bæjarsafni er að öllu jöfnu mjög
góð, svo almenningur virðist ekki
setja það fyrir sig að ekki sé þarna
um „ekta“ þorp að ræða. Upplifunin
er til staðar.
Höfundar tillögunnar um flutning
húsanna út í Viðey segjast vera að
gera þetta m.a. til að efla safnið og
aðsókn að því. Gestir safnsins á
undaförnum árum hafa verið kring-
um 40 þúsund á ári, sem verður að
teljast frábær árangur á íslenskan
mælikvarða og ekki á nokkurn hátt
hægt að nota það sem rök fyrir
flutningi sem sé nauðsynlegur til að
efla safnið. Við skulum því ekki
velkjast í vafa um tilgang tillög-
unnar eða láta okkur detta það í
hug eitt augnablik að Minjavernd
hf. og Þróunarfélagið
Þyrping séu að hugsa
um hag Árbæjarsafns
með tillögum sínum.
Minjavernd hf. er
byggingafélag í eigu
ríkis og Reykjavík-
urborgar, sem sérhæfir
sig í endurgerð gam-
alla húsa og að byggja
hús í gömlum stíl og er
að leita sér að verk-
efnum til að vinna að á
næstu árum. Þyrping
er byggingarfyrirtæki í
eigu m.a. Baugs Group,
sem er að falast eftir
lóðum til að græða á og
ágirnist því land Ár-
bæjarsafns. Með tillög-
unni eru þessi fyr-
irtæki því fyrst og
fremst að hugsa um
eigin hag.
Nefnd sú sem borg-
arstjóri setti á lagg-
irnar til að skoða tillög-
urnar er skipuð
yfirmönnum hinna
ýmsu sviða hjá borg-
inni. Þar sitja meðal
annarra Helga Jóns-
dóttir borgarritari og Salvör Jóns-
dóttir, yfirmaður skipulags- og
byggingasviðs. Helga er stjórn-
armaður í Minjavernd hf. og Salvör
varamaður. Þeim ber væntanlega
sem stjórnarmönnum að hugsa um
hagsmuni fyrirtækisins í hvívetna
og eru því að mínu mati vanhæfar
til að fjalla af óhlutdrægni um til-
lögu, sem Minjavernd á svo mikið
undir að nái fram að ganga.
Ég sakna safnamanna í þessari
umræðu og faglegrar umfjöllunar
þeirra um hugmyndina. Starfsmenn
Árbæjarsafns halda uppi vörnum
fyrir safnið en borgaminjavörður
þegir þunnu hljóði. Starfandi borg-
arminjavörður er forstöðumaður
Árbæjarsafns og ætti í raun að
ganga fram fyrir skjöldu og verja
hagsmuni safnsins á opinberum
vettvangi í stað mín, sem gegndi
því embætti fyrir 15–20 árum.
Borgarminjavörður á reyndar að
vinna með starfshópi borgarstjóra
og er vonandi að hann beiti sér
gegn þessum hugmyndum á þeim
vettvangi, þó helst líti út fyrir að
hann sé í gíslingu borgaryfirvalda.
Að lokum. Það er undarleg árátta
að þurfa endilega að flytja Árbæj-
arsafn eitthvert annað. Ef það er
ekki Viðey þá er það Hljóm-
skálagarðurinn. Hafa menn ekki
hugmyndaflug til að glæða staði lífi
án þess að þurfa endilega að eyði-
leggja eina af grænu perlum borg-
arinnar?
Af safngripum,
leikmynd
og vanhæfi
Ragnheiður Helga Þórarins-
dóttir fjallar um Árbæjarsafn
Ragnheiður Helga
Þórarinsdóttir
’Hafa mennekki hugmynda-
flug til að glæða
staði lífi án þess
að þurfa endilega
að eyðileggja
eina af grænu
perlum borg-
arinnar?‘
Höfundur er fyrrverandi borgar-
minjavörður og forstöðumaður
Árbæjarsafns.