Morgunblaðið - 09.07.2006, Blaðsíða 24

24 SUNNUDAGUR 9. JÚLÍ 2006 MORGUNBLAÐIÐ
Það er logn og fádæma blíðaí Miðfirði. Benedikt Ragn-arsson kaupmaður, kunn-ur meðal veiðimanna semBenni í Útivist og veiði,
kemur fram í morgunmat í veiðihús-
inu við Miðfjarðará, hellir kaffi í boll-
ann, sýpur á, dæsir og segir: „Svo
segja menn að veiði sé frí!“ Veiði-
félagarnir samsinna hlæjandi; fjórða
vaktin í þessu þriðja holli sumarsins
er að hefjast og fólk hefur lagt hart
að sér við að finna og reyna að setja í
fyrstu fiskana sem gengnir eru í ána.
Nokkrir eru komnir á land og flestir
úr Vesturá, einni af ánum þremur
sem mynda Miðfjarðará, víðfeðm-
asta vatnasvæði laxveiðiár á Íslandi.
Þennan bjarta morgun eiga Benni
og Helga kona hans Vesturána; þar
er fiskana að finna. Þau byrjuðu í
Vesturá fyrstu vaktina og drógu þá
hvort sinn silfurgljáandi laxinn úr
Kistunum, rómuðum veiðistað neð-
arlega í ánni þegar lax er í göngu.
Stundum gerir laxinn mistök
Þau leggja bílnum á stæðinu fyrir
ofan Hlíðarfoss, einn margra kunnra
veiðistaða vatnasvæðisins; þar er
mikill dammur fyrir neðan foss sem
sprengdur var niður fyrir hálfri öld
til að opna laxinum leið upp dalinn.
Helga tekur stangir af bílnum; tvær
flugustangir og aðra með kasthjóli
fyrir maðkarennsli. Við göngum nið-
ur á stórklettótta gilbrúnina fyrir of-
an hylinn, en Benni segist yfirleitt
kíkja gætilega í strenginn efst, til að
sjá hvort laxinn sé þar, en þoka sér
síðan niður að útfallinu. „Ég er búinn
að setja í þá marga hérna,“ segir
Benni þar sem hann rýnir ofan í
vatnið sem þrýstist niður í hylinn í
hörðum streng. „Þetta er samt veiði-
staður sem mönnum hættir til að
hanga endalaust á. Það er vegna þess
að þeir sjá laxinn og það heldur þeim
við efnið. En það er vitleysa að
staldra of lengi við. Þegar þú stendur
svona yfir fiski er ólíklegt að þú náir
árangri. En stundum gerir einn lax-
inn þau mistök að hlaupa á ágnið
þegar búið er að berja á honum í þrjá
tíma,“ segir hann og hlær.
Benni og Helga færa sig niður með
hylnum og þegar gægst er fram af
klettunum blasir við ánægjuleg sjón;
í rennunni út úr hylnum liggja þrír
laxar, allir stórir og einn þó sýnu
stærstur. Og aðrir þrír eða fjórir
liggja sínir hvorum megin við stút-
inn. Þau setjast niður og gera stang-
irnar klárar og Benni ákveður að
prófa hitsið. Hann þokar sér niður á
klett sem slútir yfir hylinn, nokkrum
metrum neðar, og kastar langt út yf-
ir hylinn. Gárutúpan skárar hylinn
fagurlega, fer nær löxunum með
hverju kasti og loks er hún beint yfir
þeim, án þess að þeir sýni nokkur
viðbrögð. Við Helga fylgjumst með,
og þegar hún er spurð hvort hún sé
með veiðidellu er svarað með hlátri.
„Nei, en ég hef mjög gaman af að
fara með Benna í veiði. Ég fer alltaf í
eina eða tvær ferðir á sumri hingað í
Miðfjörðinn. Stór þáttur í þessu er að
vera úti í náttúrunni í allri sinni dýrð,
sitja og hlusta á fuglasönginn, það er
stórkostlegt. En það er rosalega
gaman að veiða lax. Við fengum sinn
laxinn hvort á fyrsta klukkutímanum
í túrnum, það var gaman að byrja
svona vel.“
Benni hættir með hitsið, kemur til
okkar og tekur fram hina flugustöng-
ina. Fyrst fer hann eina yfirferð með
Munroe Killer flugu, svo fer hálfs
tommu Francestúpa undir. „Mér
finnst alltaf skemmtilegra að veiða á
flugur en túpur,“ segir hann. „En
stundum virka túpurnar vel og þá er
ekki um annað að ræða.“ Hann tekur
að kasta aftur einbeittur á svip, línan
leggst mjúklega á hylinn og sístækk-
andi hringir berast frá staðnum þar
sem túpan lendir og leggur upp í
ferðina um hylinn.
„Maður er svolítið lofthræddur
hérna uppi,“ segir Helga og kíkir
framaf klettunum. Þau Benni eru svo
sannarlega á heimaslóðum við þessa
á í Miðfirðinum, hann er uppalinn á
Barkarstöðum, bæ sem á land að
Austurá, og þau voru þar með bú-
skap til skamms tíma, eða þar til þau
hófu verslunarrekstur í Reykjavík.
„Benni gjörþekkir ána,“ segir Helga,
„hann var byrjaður að „gæda“ hérna
þegar hann var 17 ára.“
Benni heyrir til okkar, kemur og
bætir við að hann hafi verið enn
yngri þegar hann fór að fara með
veiðimönnum að ánni, eða 14 ára.
„Ég fór þá að vísa þeim veginn, í
hvaða hylji þeir ættu að fara. Sama
sumar og ég varð 17 ára og fékk bíl-
prófið byrjaði ég að vinna sem leið-
sögumaður við ána. Síðan hef ég ver-
ið hér viðloðandi flest sumur. Þegar
ég fór út í búskapinn tók ég að mér
að vera staðarhaldari í veiðihúsinu
og annast yfirleiðsögn, með bú-
skapnum. Það getur verið að búskap-
urinn hafi verið eins og hobbí um
tíma, en það var skemmtilegur tími.
Núna vil ég koma sem hver annar
gestur í veiðina. Ég gef ekki lengur
færi á mér í leiðsögn, það er svo gam-
an að vera hér með Helgu í fríi. Bak-
við búðarborðið er maður alltaf í
hlutverki leiðsögumannsins. Menn
hringja og segja, það eru hérna þrír
steinar í þessum hyl, bakvið hvern
liggur laxinn? Ég þarf að finna út
vatnshæð í ánum, athuga veðurspána
og hvaða hyljir eru að gefa og velja
flugur í samræmi við það í box fyrir
kúnnana. Stundum er gott að fá smá
frí, geta verið sjálfur úti í náttúrunni
og leyft adrenalíninu að flæða um
æðarnar á meðan maður kastar fyrir
laxinn.“
Hlaupin í uppáhaldi
Miðfjörðurinn er heimavöllur
Benedikts og hann segir sérkenni
veiðisvæðisins vera fjölbreytileik-
ann. „Í neðri hluta Austuráar eru gil
og klöngur en fyrir ofan laxastigann
er síðan fallegt fluguveiðisvæði.
Vesturá hefur fallega djúpa pytti
sem erfitt er að veiða en í efri hluta
hennar eru síðan ákjósanlegri flugu-
veiðistaðir. Núpsáin er á milli þeirra,
hún er dularfull, rennur stundum og
stundum ekki, þar eru pyttir sem
geta haldið tíu, tólf löxum á einum
fermetra. Niðuráin, sjálf Miðfjarð-
ará, rennur milli grænna bakka og
um malareyrar og í fallegum strengj-
um. Það þarf að ráða yfir margskon-
ar tækni til að veiða Miðfjarðará.“
En á Benni sér eftirlætis veiði-
svæði í ánni, sem hann kallar fram í
hugann þegar hann ekur yfir Holta-
vörðuheiði á leið í veiðina?
„Já já. Það er sérstaklega einn
staður, Hlaupin í Austurá, þau er
rosalega gaman að veiða. Stundum
skríð ég fram á klappirnar með hits-
túpu, þar sem ég veit af löxum fyrir
neðan, og er að leika mér. Kasta, sé
þá koma eftir flugunni og þegar þeir
eru að ná henni lyfti ég upp. Þá bíð ég
smá stund og endurtek leikinn. Loks
kasta ég aftur og dreg þá frekar
hratt að mér, þá koma þeir á ofsa-
spani og taka. Það er stórkostlegt.
Laxinn étur ekkert eftir að hann
kemur í ána og veiðimaðurinn þarf að
ná að stríða honum til að fá hann til
að taka. Ef þú nærð að stríða honum
tekur hann kannski beituna þína en
ef hann er gáfaðri en svo þá sleppur
hann, eins og þessir skrattakollar
þarna,“ segir hann og bendir niður í
klaufina við enda hylsins. „Það eru
þrír eða fjórir laxastofnar í Miðfjarð-
ará. Vesturárlaxinn er langur, svo-
lítil sleggja, straumlínulagaður og
með mjög langan haus. Núpsárlax-
inn er líka langur en með styttri
haus. Austurárlaxinn er ótrúlega
þykkur; til að komast upp Hlaupin
hefur náttúran séð til þess að þeir
eru svona kraftalegir og þykkir,
kjammastórir með háan haus og
breiðan sporð. Ef þú setur í stóran
Austurárlax geturðu þurft að hlaupa
langt á eftir honum. Aflið í þeim er
geigvænlegt. “
Benni er ekki bara óbreyttur veiði-
maður í Miðfjarðará, hann er líka
landeigandi og í stjórn veiðifélagsins.
Hann segir aðstandendur árinnar
mjög ánægða með seiðabúskapinn
og veiðina í ánni. „Ástandið breyttist
til batnaðar eftir að hætt var að
skipta sér jafn mikið af lífríkinu og
gert var um tíma. Við ætluðum okkur
þá að breyta náttúrunni en nú
vinnum við með henni. Hér áður fyrr
töldu fræðingarnir til dæmis að það
væri nóg að hafa eitt par eftir í hverri
á til að viðhalda stofninum. Það er
ótrúleg hugmynd,“ segir hann og
hristir höfuðið.
Ekki feiminn við maðkinn
Benni reynir fleiri flugur á laxinn
neðst í Hlíðarfossi en einu viðbrögðin
eru að nokkrir þeirra renna sér fram
hylinn og hverfa undir strenginn. Þá
kemur Benni aftur upp og tekur
maðkastöngina, hann hyggst renna
maðki á þá sem eftir eru.
„Ég er ekki feiminn við að ná fiski
á maðk, þótt sumum þyki það lélegt
sport. Þegar ég sé fiskinn finnst mér
mjög gaman að ná honum á maðk.
Einu sinni var ég með félaga mínum
að veiða Krumma í Austurá og sá fisk
á miklu dýpi. Ég renndi á hann og
var búinn að reyna við hann í þrjú
korter og félaganum var farið að
finnast biðin löng. Ég var alltaf að
bæta við sökkum eða fækka og vinna
í rennslinu en loks sagði hann að nú
væri kominn tími til að hann veiddi.
Ég lagði þá til að ég lyki verkinu og
næði þessum fiski, eftir það mætti
hann veiða einn það sem eftir lifði
dags. Eftir klukkutíma náði ég loks-
ins laxinum og þá rétti ég félaganum
stöngina og sagði, nú er ég ánægður.
Ég þarf ekki meira en þennan fisk.
Ég hafði unnið góðan sigur og það
var rosalega góð tilfinning.“
Benni þokar sér með maðkastöng-
ina niður að brotinu og veður þar
varlega á grjótum upp í hylinn, þar
til hann getur rétt stöngina út og lát-
ið maðkinn leka að löxunum. Það
tekst með hægðinni en í stað þess að
taka agnið styggjast þeir og synda
burtu. Það sama gerist þegar veiði-
maðurinn veður yfir ána og rennir
hinumegin.
Benni hristir bara höfuðið. „Þeir
taka ekki hér í dag,“ segir hann.
Hann kastar flugu á Hlíðarfossbreið-
una, köstin eru löng og örugg, hlaðin
reynslu og hann veiðir vandlega þá
staði þar sem lax kann að liggja, án
þess að fá viðbrögð.
Tilhlökkun í loftinu
Þegar við göngum aftur upp að
bílnum, laxlaus en létt í skapi í blíð-
unni, berst talið að rekstri verslunar-
innar Útivist og veiði sem Benni og
Helga keyptu árið 2003 og hafa rekið
síðan, þar til snemma í sumar er Olís
keypti verslunina og hyggst sameina
hana versluninni Ellingsen. Benni
starfar þó áfram í búðinni og sér um
veiðideildina.
„Þetta hefur verið stanslaust fjör,
ofsalega gaman. Það er gaman að
vera að sinna fólki sem er á leið í frí.
Þá er tilhlökkun í loftinu og það
finnst mér skemmtilegt,“ segir
Benni. „Það skiptir líka höfuðmáli að
við erum að selja góðar græjur sem
gera veiðina bara ánægjulegri. Og
fólk veit oft svo vel hvað það vill og
sækir í gæðin. Oft þarf ekkert nema
betri flugulínu til að kastið gangi bet-
ur. Ég er ekkert að troða inn á fólk
hlutum sem það hefur ekki efni á. Við
seljum veiðivörur, eins og stangir, í
ólíkum verðflokkum en það má veiða
með þeim öllum. Það er bara auð-
veldara að kasta með dýru græjun-
um, þær vinna betur fyrir þig, þú
þarft að vinna meira með ódýru
græjunum.“
Benni og Helga aka niður með
Vesturá, að Kistufossi, þar eru
nokkrir laxar sem komu inn um nótt-
ina. Og þar gengur allt upp, skömmu
síðar liggja tveir silfurgljáandi laxar
á Bakkanum. Þeir voru að ganga
heim í ána sína; rétt eins og Benni og
Helga eru komin heim í Miðfjörð.
STANGVEIÐI | VEITT MEÐ BENEDIKT RAGNARSSYNI OG JÓHÖNNU HELGU ÞORSTEINSDÓTTUR Í MIÐFJARÐARÁ
Aflið er geigvænlegt
Morgunblaðið/Einar Falur
Glóandi flugulína. Benedikt kastar fagmannlega á Hlíðafossinn í Vesturá.
Eftir Einar Fal Ingólfsson
efi@mbl.is
Að þessu sinni er veitt með hjón-
unum Benedikt Ragnarssyni og Jó-
hönnu Helgu Þorsteinsdóttur í Mið-
fjarðará. Þau eru hagvön við þetta
tilkomumikla vatnakerfi; Austurá,
Núpsá og Vesturá sem saman
mynda Miðfjarðará. Benedikt er
uppalinn á Barkarstöðum við ána
og þar voru þau hjón með búskap til
skamms tíma.
Síðustu árin hafa þau átt og rekið
verslunina Útivist og veiði, þar sem
Benedikt hefur þjónustað veiði-
menn. Helga er hjúkrunarfræðingur
að mennt og starfar við heilsu-
gæslustöðina í Hafnarfirði.
Þau hjón veiða í Miðfjarðará á
hverju vori og í kjölfarið planta þau trjám, ásamt öðrum fjölskyldumeðlimum,
heima á Barkarstöðum.
„Í vorveiðinni er frábært að veiða einn lax á dag,“ segir Benedikt. „Maður fer
ekki fram á meira. Þetta er ekki magnveiði – þetta er ekki vinna. Þetta er frí og
hér njótum við lífsins.“
Hér njótum við lífsins
Morgunblaðið/Einar Falur
Jóhanna Helga Þorsteinsdóttir og Bene-
dikt Ragnarsson.