Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2002, Blaðsíða 18

Nýr forseti Farmanna- og fiskimannasambandsins hefur langa reynslu af sjó-
mennsku og trúnaðarstörfum fyrir samtök skipstjórnarmanna. í xiðtali xið Sœ-
mund Guðxinsson rœðir hann meðal annars um ágalla núxerandi fiskxeiðistjórn-
unarkerfis og segir að þar xerði aldrei sátt nema ákxeðnar breytingar xerði gerðar
Verð sjávarfangs verður að
myndast áfrjálsum markaði
Árni Bjarnason forseti Far-
manna- og fiskimannasambands
íslands er tæplega fimmtugur að
aldri og á að baki langan sjó-
mannsferil. Hann hefur lengi setið
í stjórn Skipstjóra- og stýrimanna-
félags Norðlendinga og í stjórn
FFSI. Um síðustu áramót hætti
hann sem skipstjóri á Akureyrinni
er hann tók við starfi forseta. Sjó-
mannablaðið Víkingur ræddi við
Árna á skrifstofu hans í húsakynn-
um FFSÍ í Borgartúni. Fyrst var
hann beðinn að rifja upp ferilinn á
sjónum.
„I stórum dráttum er ferillinn þannig
að ég byrjaði á sjó með pabba þegar ég
var níu ára. Var eitt sumar með honum á
Björgúlfi, austur-þýskum tappatogara og
það var ógleymanlegt. Ég man að ég
þvældist mikið fyrir þarna um borð. Það
var auðvitað ekki til nógu lítill sjóstakk-
ur á mig en pabbi keypti regnkápu á
Vopnafirði og gaf mér. Hún var með stór-
um tölum. Þegar ég þóttist vera að draga
nótina með köllunum átti ég það til að á-
netjast svo rosalega að það þurfti að
slaka út fleiri bálkum aftur til að ná mér
undan bingnum við lítinn fögnuð sumra.
Þetta var heilt ævintýri.
Sumarið sem ég var 15 ára fór ég svo á
togarann Harðbak með Áka Stefánssyni.
Kláraði gagnfræðaskólann veturinn eftir
og fór síðan aftur til Áka og var þar í eitt
eða hálft ár eða svo þar til ég fór á Súl-
una í Norðursjóinn. Það hefur verið
sumarið 1971 því ég fór í Stýrimanna-
skólann um haustið og lauk farmanna-
prófi þaðan 1973. Frændi eins skóla-
bróður míns var útgerðarstjóri hjá stóru
fraktarafyrirtæki í Noregi og við ætluð-
um nokkrir félagarnir að leggjast i víking
og skoða heiminn. En áður en maður
vissi af var slorið farið að renna úr öllum
vitum á manni og allt fraktaradæmið fyr-
ir bí, gleymt og grafið,” segir Árni og
hlær við.
„Eftir 1. bekk i skólanum fór ég á
Gísla Árna með Eggerti og var þar síðan
á sumrin og gott betur þvi ég var einnig
tvær loðnuvertíðar. Þar leysti ég af sem
annar stýrimaður og það var fyrsta upp-
Ámi Bjarnason.
hefðin í metorðastiganum. Svo var ég
ráðinn 2. stýrimaður á Snæfellið haustið
1975 og var þar næstu 13 árin. Snæfellið
var millistærð af þessum ísfisktogurum
sem fullt var af á þessum árum. Síðustu
árin var ég skipstjóri. Fór svo á nýja
frystitogarann Snæfell, sem var smíðaður
í Noregi, en var mjög stutt í eigu Útgerð-
arfélags KEA. Það skip heitir nú Hrafn
Sveinbjarnarson GK. Það voru miklar
hræringar búnar að vera hjá manni með-
an Snæfellið var í smíðum, spáð og spek-
úlerað hvernig hlutum væri best fyrir-
komið . Það urðu því mikil vonbrigði
þegar skipið var selt sökum þrenginga
hjá KEA. Eftir þetta fer ég til Samherja
fyrst á gömlu Hjalteyrina, þá Oddeyrina
og loks Akureyrina þar sem ég var til síð-
ustu áramóta”.
Menn læra aldrei að fiska nema
vera á sjó
- LÍÚ heldur þvífram að skipstjórastarf-
íð sé orðið miklu léttara með auhinni
tœkni. Ertu sammála því?
„Þeir héldu því líka fram að skipstjórn-
armenn reiddu ekki vitið í þverpokum
og menntunin væri þeim ekki til trafala.
En það er alveg sama hvað menn sitja
lengi á skólabekk og blaða í skræðunum.
Þeir læra aldrei að fiska nema að vera á
sjó og læra af reynslunni. Ég held að það
sé síst léttara að vera skipstjóri nú en
áður var. Aðferðafræðin breytist og menn
þurfa sífellt að fylgja tækninni og setja
sig inní það nýjasta á þeirn vettvangi.
Áður fiskuðu menn bara eftir auga og til-
finningu og tilfinningin fylgir raunar enn
í dag. Þú punktar kannski hjá þér að þú
fékkst ufsa á einhverri þúfu í hittifyrra á-
kveðinn dag. Svo þegar ekkert er að gera
ferðu kannski aftur á sömu þúfuna frekar
en að gera ekki neitt og færð eitthvað.
Menn læra smá saman hvernig fiskurinn
hagar sér á ákveðnum svæðum, hvernig
hann er vanur að ganga. Hvort hann fari
austur kantinn eða uppá grunnið, það er
ekki sama hvar þú ert staddur. Þetta eru
allt mikil vísindi sem þegar á heildina er
litið er alltof lítið vitað urn, hvort sem
um er að ræða fiskimenn eða fiskifræð-
inga.
Svo er öll skýrslugerðin kapituli út af
fyrir sig. Þegar umræða um brottkastið
tröllreið hér öllu hafði hún í för með sér
slík viðbrögð að ég líkti þeim einhvers
staðar við viðbrögð heimsins við atburð-
unum 11. september. Það var svo yfir-
gengilegt hvað mönnum var gert að gera
út á sjó að það var ekki í tengslum við
veruleikann. Eflaust jafnar þetta sig þeg-
ar frá líður, en þetta er komið út í tóma
vitleysu. Það er verið að gera mönnum
að koma með ónýtan fisk í land, bara til
að henda honum þar og sópa upp loðnu
á dekkinu á togurum. En það er eins gott
að öll pappírsvinna sé í lagi því annars
ertu tekinn fyrir nesið. Það þarf ekki að
gera stóra yfirsjón á frystitogara til þess
að nýtingin sé lækkuð.”
- Viltu nefna mér dæmi um það?
„Við vorum einu sinni með einhver
tonn af grálúðu og það komu menn frá
Fiskistofu að taka út farminn. Ein prufan
var vangefin að því leyti að augljóslega
hafði gleymst að tara viktina sem lcallað
er, þannig að prufan var of létt sem nam
þyngd bakkans. Þarna var ein prufa af ég
veit ekki hvað mörgum röng að þessu
leyti. Það var eytt heilu regnskógunum í
18 - Sjómannablaðið Víkingur