Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2002, Blaðsíða 26

eftirlitsgjald uppá 250 milljónir og þró-
unarsjóðsgjald uppá 600 milljónir, alls
850 milljónir. Ekki verður því um hærri
viðbótarupphæð að ræða en rúmlega
millljarð sem verður frádráttarbær frá
skatti. Þegar verr árar verður upphæðin
hinsvegar lægri. En þó hún sé í toppi er
einungis um að ræða hluta þess kostnað-
ar sem skattgreiðendur á íslandi bera í
dag af útgerðinni gegnum fjárlög. Það er
álit þeirra sem hafa farið yfir kostnaðar-
greiðslur vegna útgerðarinnar og stjórnar
fiskveiða að þær geti verið allt að þrír
milljarðar. Þar að auki sé svo sjómanna-
afslátturinn sem á sínum tíma var stuðn-
ingur við útgerðina, uppá einn og hálfan
milljarð. Samtals geri þetta um fjóra og
hálfan milljarð. Þá er einungis verið að
tala um kostnað sem kemur fram í fjár-
lögum og þykir e.t.v. ekki ósanngjarnt að
útgerðin greiði sjálf.
Engin breyting, engin sátt
Kjarninn í niðurstöðum auðlinda-
nefndar var sá að sameiginlegar auðlindir
þjóðarinnar ætti að skilgreina í stjórnar-
skrá sem þjóðareign og hvorki megi af-
henda þær né selja varanlega. Einstak-
lingar eða lögaðilar geti hins vegar fengið
að nýta þjóðareignir gegn gjaldi. Það var
talið mjög mikilvægt að skýra réttarstöðu
bæði eigandans, þjóðarinnar, og notand-
ans. M.a. var vísað til þess að þó hand-
höfum veiðiréttarins hafi verið fenginn
einskonar eignarréttur á auðlindinni þá
sé einungis úthlutað til árs i senn og með
lögum sé unnt að breyta gildandi kerfi
auk þess sem löggjafinn geti „kveðið
nánar á um réttinn til fiskveiða, bundið
hann skilyrðum eða innheimt fyrir hann
frekara fégjald en nú er gert vegna
breyttra sjónarmiða um ráðstöfun þeirrar
sameignar íslensku þjóðarinnar, sem
nytjastofnar á íslandsmiðutn eru.” eins
og segir í svokölluðum Vatneyrardómi
Hæstaréttar frá april 2000..
Þessi atriði virðast ekki hafa verið sjáv-
arútvegsráðherra ofarlega í huga þegar
frumvarpið var samið. Það hefur líka
komið fram að hann telur ákvæði þess
ekki breyta réttarstöðu aðila.
Mér sýnist nokkuð ljóst að þetta frum-
varp leiðir ekki til frekari sátta um kerf-
ið, enda greinilega ekki verið að leita eft-
ir því. Það mun því hvorki skapa meira
öryggi i starfsumhverfi sjávarútvegsins,
vinnufrið né pólitíska festu. Menn geta
þvi spurt sig til hvers sé af stað farið ef
það eina sem hefst upp úr krafsinu eru
aðeins meiri greiðslur frá útgerðinni i
góðu ári, þó aldrei það miklar að þær
dekki allan kostnað hins opinbera vegna
hennar.
Guðjón A. Kristjánsson alþingismaður
S á ttin mikla
Almenn afstaða mín er þessi: Ég vil
taka fram að kvótastjórnun botnfiskveiða
er vafalitið vond aðferð til þess að
skammta aðgang að blönduðum botn-
fiskveiðum. Því verri sem fleiri meðafla
botnfisktegundum, sem ekki eru aðal-
markmið veiða með tilteknum veiðarfær-
um, er blandað inn í fiskveiðistjórnunina
með kvótasetningu.
Enginn tilraun er gerð í frumvarpinu
til lagfæringa á kvótakerfinu.
Kvótakerfi eru viðráðanleg og jafnvel
næsta drjúg við stjórnun ef veiðin beinist
að einni fisktegund t.d. loðnu eða síld.
Það skiptir samt miklu máli að þekkja
kosti og galla þeirra veiðarfæra sem not-
uð eru við veiðar á torfufiskum og eyða
ekki og skemma miklu meiri afla en
veiðarfærin skila um borð í skipin til
vinnslu.
Kvótakerfið verndar ekki lífríki sjávar
og byggir ekki upp fiskstofna. Árangur
við uppbyggingu botnfiskstofna sl. 18 ár
er enginn eins og allir vita sem fylgst
hafa með fiskveiðum og störfum Haf-
rannsóknastofnunar.
Landsamtök íslenskra útvegsmanna,
LIÚ, telur kerfið gott enda aðalmarkmiði
þeirra náð með því að festa kerfið í sessi.
Þannig gæti sameiginleg auðlind, fiski-
miðin og óveiddur fiskurinn í sjónum
orðið að einkaeign þeirra og fyrir það
vilja þeir greiða að eignarrétturinn verði
Guðjón A. Kristjánsson.
varanlegri ef afgjaldið er greitt að öllu
öðru að mestu óbreyttu.
Þessa óskastöðu LÍÚ ætlar sjávarút-
vegsráðherra að festa í lög og út á það
gengur þetta frumvarp, að koma aðal
auðlind þjóðarinnar í einkaeign fárra út-
valdra.
Það virðist svo að sjávarútvegsráðherra
láti lönd og leið alla hugsun um framtíð
og afkomu fólks í sjávarbyggðum. Fé-
lagslegt réttlæti fólks til þess að fá að búa
að sínu þar sem fiskveiðar hafa verið
undirstaðan er að engu haft. Efnahagn-
um er rústað, eignir þar með gerðar
verðlausar og enginn veit hver veiðir fisk
á næstu vertíð eða ári. Frjálsa framsalið
er val útgerðar og þar um ræður fólk í
sjávarbyggðum engu. Þetta óöryggi er
gjörsamlega óásættanleg framtíð byggðar
á landinu.
Forsenda allra byggða er að fólk hafi
atvinnu.
Útfærslan á veiðigjaldinu er mjög vara-
söm vegna þess að tekjur af fiskveiðum
eru mjög breytilegar milli ára og sýnd
veiði er ekki ávallt gefin.Afkoman er auk
þess breytileg rnilli landshluta. Föst
krónutala á þorskígildiskíló er óháð
verði fisksins og fiskstærðinni sem er
mjög misjöfn eftir veiðisvæðum. Það
mun því en herða á sókn í stóra fiskinn
ef þessu verður framfylgt. Þetta gjald sem
nú er ætlunin að leggja á er að vísu ekki
hátt en ef þessi útfærsla verður form fyrir
framtíðina ber að varast að fara af stað
með svo varasama leið sem er með inni-
byggða mjög mikla mismunun milli
útgerða,landsvæða og
útgerðarflokka.Þessu frumvarpi var ætlað
að vera sáttaleið en það hefur algjörlega
mistekist. Ég er alfarið á móti þessu
frumvarpi.
26 - Sjómannablaðið Víkingur