Æskan - 01.10.1969, Síða 46

una, ortu henni lof, Þorsteinn Erlingsson sagði: Ef æskan vill
rétta þér örvandi hönd, þá ertu á framtíðar vegi. Og alkunna er
kvæði Guðmundar skólaskálds, Vormenn íslands. Það var hvöt
til æsku hins Unga íslands, sem var að vakna og fann þrótt og
stæltan vilja í sjálfu sér.
Það má víst með sanni segja, að stofn hins íslenzka meiðs
hafi verið góður frá öndverðu, aðeins hafi hann skort aðstæður
til þess að njóta sln til fulls I landinu. Erlend kúgun og áþján
var hlutskipti íslendinga um margar aldir, myrkur grúfði yfir
öllu athafnalífi, sem var taktfast og vanabundið kotungsstrit. Auð-
mýkt og undirgefni var ríkjandi, bænaskrár voru samdar og
sendar utan til hinna erlendu valdhafa, þá er úr hófi keyrði, og
örþreytt þjóð krepptist i viðjunum, sem að því er virtist voru óslít-
andi helsi.
Ég hef áður I annarri grein, Móti sumri og sól, lýst frelsisbar-
áttu þjóðarinnar og sigrum, og skal eigi hér um það rætt frekar.
Hinn 17. júní síðastliðinn minntist þjóðin tuttugu og fimm ára
lýðveldis á islandi. Þar var æskan með, ungt Iþróttafólk setti
glæsilegan svip á daginn víðs vegar um landið, skrúðgöngur
æskufólks og barna voru talandi tákn um þann glæsileik, sem
æska þessa lands ber með sér I dag.
í höfuðborginni gátu dagblöð þess, að mikið hefði borið á
ölvun unglinga, en ég held, að slikt verði að telja til bernsku-
breka, sem ekki séu hin (skyggilegustu, þótt eigi séu þau til
fyrirmyndar. Það var eitt af stefnumálum ungmennafélaganna að
berjast fyrir bindindi, og sllkt verður að teljast ákjósanlegt. Vin-
drykkja prýðir engan mann, sízt ungt fólk, sem fullt er af lífs-
þrótti og æskufjöri. Það er skoðun min, að gáleysi um meðferð
og neyzlu áfengra drykkja meðal þjóðarinnar sé vandamál, sem
allir verði að sameinast um að leysa, án allra fordóma og of-
stækis. Það væri ákaflega mikilsvert, ef æskulýðurinn snerist
þar á sveif og drægi þann taum með víðsýni og djörfung. Nú i
sumar hefur verið sagt frá því, að Landgræðsla ríkisins og
nokkur ungmennafélög hafi unnið að því að dreifa grasfræi og
áburði á örfoka staði á landinu. Þetta er gleðilegur vottur um
aukinn’ skilning unga íólksins á þörf aukinnar verndar og upp-
græðslu föðurlandsins, sem slfellt er að eyðast og fjúka burt
sökum óblíðrar veðráttu og aukins ágangs búfjár á heiðalönd og
heimahaga. Það þarf að glæða skilning landsmanna á þessu
málefni, og þá sérstaklega æskunnar, sem innan tíðar á að erfa
þetta land og skila þvi í hendur óborinna kynslóða sem beztu og
byggilegustu.
Það verður að telja rétt, að síðan alþýðumenntun tók að auk-
ast meðal þjóðarinnar, hafi sífellt steínt til góðs og mörgu og
miklu verið áorkað og hrint í framkvæmd af landsmönnum. Má
telja vist að það, er sáð hefur verið í huga og hjarta unga fólks-
ins, hafi borið góðan ávöxt, og í félagsmálum yfirleitt hefur
æskan sýnt dug og djörfung til aukinnar framsóknar í ýmsum
velferðarmálum þjóðarinnar. En betur má svo að ekkert glatist
af þvl, sem áunnizt hefur til aukins menningar- og velferðarlífs.
Ég gat þess í upphafi, að það væri sígilt fyrirbæri lifsins að
vera ungur, og það er dásamlegt að geta ávallt fært nýrri kyn-
slóð í vegarnesti ávaxtað pund hinnar eldri, sem sifellt er að
hverfa af sjónarsviðinu. Það orkar nú ekki tvlmælis, að æskan
getur lyft „Grettistökum" i þjóðfélaginu, sé hún örvuð og rétt
metin af þeim, er meiri hafa þroskann og reynsluna.
Sveitir landsins eru bezt til fallnar að ala Uþþ víðsýna og frjáls-
huga æsku, þar er hún ávallt I lifandi snertingu við náttúruna,
grösin og blómin og dýrin, sé þess gætt að glæða skilning og
þroska meðal æskunnar á dásemdum hinnar islenzku náttúru og
tign Fjallkonunnar, má ávallt vænta þess, að þar vaxi og þroskist
þróttmikill og víðsýnn meiður.
Því hefur verið haldið fram af ýmsum, að í sveitunum eigi
að reka sem fæst og stærst bú til þess að fylla markaði i bæjum
og borg af neyzluvörum. Það eru helzt menn, sem innheimta dag-
laun að kvöldum, sem Ijá þessari skoðun fylgi. Uþpeldi æskunn-
ar má ekki verða vélrænt gróðaspil, þar þurfa að vera að verki
mannleg og skilningsrík öfl, handleiðsla i ást og kærleika, en þé
stefnt að þvi að kenna flugið, frjáls og óháður.
Borgarlifið hefur uþp á fjölmargt að bjóða, en til skamms tíma
hefur það nú verið svo, að þar hefur svo virzt sem æskan væri
hálfgerð hornreka og því vafamál, hvort hún hefur notið sín sem
skyldi. Hugsjóriir ungmennafélaganna gömlu voru orðnar að veru-
leika margar hverjar, þegar lýðveldið var stofnað, og ótalmargt
fleira hefur áunnizt, sem þau höfðu ekki á stefnuskrá sinni. Það
er ósk og von allra góðra íslendinga, að þjóðin megi um ófyrir-
sjáanlegan aldur búa sem bezt í þessu landi, njóta ávaxtanna
af því er frumherjarnir skópu, og auka við og bæta eftir þvi sem
efni standa til á hverjum tíma. Þar þarf æskan að hasla sér völl
og tryggja sína framtíð.
Gunnar Magnússon frá Reynisdal.
462