Vera - 01.02.1986, Blaðsíða 8

Vera - 01.02.1986, Blaðsíða 8
* ,Huldukona" í íslenskri myndlist Meö viötali viö Hrafnhildi Schram Um konur og myndlist fyrr og nú í sjötta tölublaði Veru birtist ágæt mynd úr listaskóla Haralds Foss i Kaupmannahöfn. Á myndinni sitja nemendurnir fjórtán tals- ins umhverfis lærimeistarann og eru þrettán þeirra konur. Ekki er þess getiö hvenær myndin er tekin eöa af hverjum. í viðtalinu spjallar Hrafnhildur fyrst og fremst um konur og myndlist erlendis, en segir þetta um upphaf myndlistariðkana kvenna hérlendis: „Meðal þeirra fyrstu sem fóru á akademíuna í Kaupmanna- höfn voru islenskar konur. Ein þeirra Kristín Vídalín, var þar á undan Þórarni B. Þorlákssyni, 1890—92. Flestar af þessum fyrstu íslensku konum sem fóru í myndlistarnám eru hálfgerð- ar huldukonur, saga þeirra hefur ekki verið könnuö að heitið geti." Er ég sá myndina og las viðtaliö komu i senn fram í hug minn nafn einnar huldukonunnar, Þóru Pétursdóttur Thoroddsen (1848— 1917) og mynd frá Ljósmyndastofu Sigfúsar Eymundssonar af nemendum í teikniskóla Þóru árið 1884, en það voru 12 konur. Sumir kunna aö bera brigöur á að Þóra sé ein „huldukvenn- anna", sem Hrafnhildur nefnir svo. Hún er ein fárra kvenna á þessu tímabili sem getiö er i eina yfirlitsritinu, sem til er um ís- lenska myndlist, íslenzk myndlist á 19. og 20. öld, eftir Björn Th. Björnsson. Þar leiðir Björn rök að því, að upp úr miðri 19. öld hafi aðeins konur, það er dætur og eiginkonur embættismanna, stundaö myndlist í Reykjavík. Þær mynduðu vaxtarbrodd borg- arastéttarinnar, höfðu aðstöðu til að mennta sig að erlendum sið, en þar tiökaöist að konur lærðu að teikna, og höfðu ,,einar stofu- veggi til þess að hengja á myndir." Björn telur einnig að hér gæti áhrifa frá Sigurði Guömundssyni, málara og baráttumanni fyrir endurnýjun skautbúningsins, eneinn liöur i gerö hans var teikning fyrir baldýringu og útsaum á búninginn. Það kom því af sjálfu sér aö þar sem konur stunduðu nær þvi einar myndlist voru þær einar færar um að veita tilsögn á þvi sviöi. Björn tilgreinir Þóru, sem leiöbeindi Þórarni B. Þorlákssyni og Torfhildi Hólm, sem kenndi Einari Jónssyni myndhöggvara. Ekki segir frekar af myndlistarstörfum Torfhildar Hólm i bók Björns, en um Þóru Pétursdóttur segir svo i neðanmálsgrein: ,,Þóra Pétursdóttir Thoroddsen fékkst nokkuð við að mála. Til eru a.m.k. tvær litlar vatnslitamyndir eftir hana, ekki ósnotrar; sýnir önnur Bessastaöi, en hin útsýn yfir Skerjafjörðinn. Mynd- ir þessar voru áður i búi Grims Thomsens skálds á Bessastöð- um, en hafa nýlega veriö seldar á listmunauppboði í Reykja- vík."i Björn rekur feril Þóru á myndlistarsviöinu ekki frekar. Þess vegna er nú kærkomið tækifæri til að gera örlítið gleggri grein fyrir Þóru Pétursdóttur Thoroddsen og störfum hennar aö myndlist og birta um leiö fyrrnefnda mynd af nemendum hennar, sem eins konar islenskt andsvar við myndinni úr listaskóla Haralds Foss. Þóra Pétursdóttir fæddist á Staöastaö 1848. Foreldrar hennar voru Pétur Pétursson, þá forstööumaöur Prestaskólans, síðar biskup, og Sigriöur Bogadóttir frá Staðarfelli. Þóra ólst upp á einu helsta embættismannsheimili landsins, sem jafnframt var vel efn- um búið, enda hjónin bæöi af efnafólki komin. Um uppeldi dætra Sigríðar, en að þeirrar tiðar hætti var Uþpeldið i höndum húsmóö- urinnar, farast Þorvaldi Thoroddsen svo orð; „Dætur sínar Ijet hún læra allt, sem hússtjórn snerti, eigi að- eins sauma og hannyrðir, almenna þóklega menntun, tungu- mál og hljóöfæraslátt, heldur hjelt hún þeim lika til lærdóms í allri tóvinnu og matargjörö og Ijet þær fást við hvert það verk, sem á heimili er títt og búið þarf." 2 Heimilið var gestkvæmt og áttu margir þangaö erindi, skólapilt- ar, prestar og aörir embættismenn og fjölskyldur þeirra. Vegna stöðu Péturs og tungumálakunnáttu heimilismanna komu erlend- ir ferðamenn gjarnan þangað í heimsókn. Kynni af þessum útlend- ingum víkkuðu sjóndeildarhring fjölskyldunnar sem komst þannig i snertingu viö erlenda menningarstrauma. Árið 1866 fór Þóra i feröalag til Skotlands og Kaupmannahafnar

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.