Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.11.2012, Blaðsíða 13

Ég hreinlega sprakk og gat ekki haldið þessu inni því ég vissi
í hjarta mínu að ég var öðruvísi og var viss um samkynhneigð
mína frá kynþroska,“ segir hann. Hann segir að hann hafi
prófað að vera með stelpum. „Það gekk alveg en ég fílaði það
ekki. Ég hélt kannski að þessar langanir myndu bara hverfa
en svo reyndist ekki vera. Ég var líka aldrei í neinu alvöru
sambandi með stelpum og þau stóðu stutt yfir.“ Daníel segir
að hann hafi stundum fundið tilfinningar í garð skólafélaga og
þeirra sem voru í kringum hann. „Það fyrsta sem maður ger-
ir er að bæla þær tilfinningar niður. Enda vissi ég ekkert
hvernig ég átti að taka á þessu. Það var skrítið að vera ekki
skotinn í sætustu stelpunni eins og allir hinir. Ég hélt alltaf
minni fjarlægð frá strákunum og lokaði algjörlega fyrir þess-
ar tilfinningar þangað til að ég kom út.“ Líkt og svo margir
samkynhneigðir var hann lengi að sætta sig við kynhneigð
sína. ,,Ég var alltaf að rífast við sjálfan mig og að bæla niður
þessar tilfinningar. Ég er ekki að segja að ég hafi orðið ein-
hver fyllibytta, en þegar ég var að sætta mig við þetta drakk
ég meira en vanalega. Fór mikið út á lífið um helgar. Þar
kynntist ég strák. Í kjölfarið kynntist ég vinum hans og um-
gekkst samkynhneigða í fyrsta skipti á ævi minni. Það var
mjög frelsandi tilfinning að vera í kringum fólk sem var alveg
sama. Það gaf mér styrk því eftir að ég hafði umgengist
þennan minni hóp fékk ég sjálfstraust til þess að viðurkenna
samkynhneigðina fyrir stærri hóp. En ég óttaðist alltaf við-
brögð handboltastrákanna mest,“ segir Daníel.
Fjölskylda hans tók því vel þegar hann kom út úr skápn-
um. Hann segir að það hafi ekki komið þeim sem stóðu hon-
um næst á óvart.
Menningin hefur fælingarmátt
Daníel fór að æfa handknattleik með Stjörnunni sem barn.
Hann spilaði gjarnan með eldri strákum. Fyrir vikið var hann
eilítið einangraður til að byrja með. Þegar hann varð eldri og
náði hinum strákunum í þroska stafaði einangrunin helst af
ólíkum kenndum. „Það kemur svo náttúrlega fyrir hjá hinum
handboltastrákunum að tala um stelpur. Alveg eins og ef ég
myndi tala um stráka. En þegar strákarnir voru að tala um
stelpurnar vissi ég aldrei hvað ég átti að segja.“ Hann segir
þennan menningarmun kunna að hafa þau áhrif að færri sam-
kynhneigðir séu í íþróttum. „Ég held að það séu færri homm-
ar í meistaraflokki í íþróttum og það er vegna þessarar ólíku
nálgunar á hlutina eins og með stelpurnar og annað. Margir
detta út á framhaldsskólaárunum þar sem áhuginn leitar ann-
að. Mín tilfinning er sú að fleiri samkynhneigðir hafi áhuga á
því að fara aðra leið en íþróttaleiðina. Ég veit ekkert um það
með vissu en ég hef það á tilfinningunni að hommum finnist
óþægilegt að vera í þessari stemningu þar sem t.d. homma-
brandarar fljúga. Hann hvetur homma sem eru í íþróttum til
að koma út úr skápnum á sínum hraða. ,,Ég vildi óska þess
að það væri aðeins meiri fræðsla um samkynhneigð í íþrótt-
um. Þá hefði ég kannski ekki verið eins lengi inni í skápnum
og raun bar vitni. Persónulega hafði ég aldrei þekkt neinn
samkynhneigðan og vissi ekki hvort þetta væri bara bundið
við mig eða hvort einhverjir aðrir bæru sömu tilfinningar. Ég
held að það væri mjög gott fyrir stráka í íþróttum að fá slíka
fræðslu. Þó að menn komi kannski ekki út úr skápnum bara
einn, tveir og þrír eftir einhvern fyrirlestur getur hann verið
gagnlegur til að útrýma fáfræðinni,“ segir Daníel.
Auðvelt að koma út úr skápnum
,,Mín reynsla er sú að það sé auðveldara fyrir íþróttamenn að
koma út úr skápnum en fólk heldur. Það er flestum að verða
alveg sama um þína kynhneigð. En þú verður samt að hafa
ákveðinn þröskuld fyrir gríni á þinn kostnað. Alveg eins og
allir aðrir sem stunda íþróttir. Menn mega ekki vera of hör-
undsárir og halda að allt sem sagt neikvætt um þá sé vegna
þess að þeir séu samkynhneigðir. Ekki má gleyma sér í að
einbeita sér að kynhneigð. Þú ert fyrst og fremst ein-
staklingur,“ segir Daníel. Hann segist finna fyrir auknu
sjálfstrausti eftir að hann kom út úr skápnum. Það smiti líka
inn á handboltavöllinn. ,,Ég er mjög opinn og hreinskilinn
núna. Áður var ég svolítið inni í mér. Ég var alltaf að bæla
eitthvað inni í mér og fyrir vikið var karakterinn daufari.
Þessu má líkja við að vera með móðu á gleraugunum. Þegar
búið er að þurrka hana er eins og þú sjáir allt mun skýrara
en áður.“
Ekki í Gay pride
Aðspurður hvort hann geti hugsað sér að standa á palli í Gay
pride-skrúðgöngunni í handboltabúningi, segir hann svo ekki
vera. „Framtakið er frábært, en ég býst ekki við því að gera
það. Helst myndi ég vilja að við þyrftum ekki á svona skrúð-
göngu að halda og að öllum væri hreinlega sama um kyn-
hneigð þína,“ segir Daníel. Daníel er hæglátur íhugull strákur
og honum finnst nóg um athyglina sem beinist nú að honum.
,,Þetta er óþægilegt að því leyti að nú er ég allt í einu orðin
einhver rödd fyrir samkynhneigða íþróttamenn. Nú get ég
ekki lengur bullað eitthvað, heldur þarf að vera vandari að
orðum mínum. Síðan hafa skilaboðin fyllst á Facebook. Sumir
eru að reyna við mann og það hefur komið úr mörgum áttum.
En ég er nú ekki mikið að kippa mér upp við það. Ég er ekki
að leita mér að neinu í augnablikinu enda nýkominn úr sam-
bandi,“ segir Daníel að lokum.
4.11. 2012 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 13
Þrátt fyrir að lágt hlutfall samkynhneigðra íþrótta-
manna hafi verið á meðal þátttakenda á Ólympíu-
leikunum í London í sumar hefur þeim þó fjölgað um
rúmlega helming frá því á síðustu leikum. 23 þátttak-
endur í London höfðu opinberað samkynhneigð sína
samanborið við tíu sem tóku þátt í Ólympíuleikunum
í Peking árið 2008 og 11 ellefu í Aþenu fyrir átta ár-
um.
Af einhverjum ástæðum eru fleiri íþróttakonur sem
viðurkenna samkynhneigð sína. Úr kvennaknatt-
spyrnu á Íslandi eru t.d. fjölmörg dæmi um samkyn-
hneigðar konur sem stunda íþrótt sína. Sömu sögu er
ekki að segja úr heimi karlaknattspyrnu þar sem einn
leikmaður sem leikur í þriðju deild á Íslandi hefur
komið út úr skápnum opinberlega. Raunar er það svo
að af öllum þeim aragrúa leikmanna sem leika
þessa vinsælustu íþrótt heims eru aðeins örfá dæmi
þess að leikmenn hafi stigið opinberlega fram með
samkynhneigð sína. Einn þeirra er hinn 31 árs gamli
David Testo, sem meðal annars hefur leikið í MLS-
deildinni í Bandaríkjunum. Hann kom út úr skápnum
á síðasta ári. Í viðtali við vefútgáfu íþróttamiðilsins
Out of bounds segir hann frá angist sinni sem sam-
kynhneigður íþróttamaður. Hvernig hann bjó til ímynd
hins fullkomna manns; var fyrirliði háskólaliðsins, í
sambandi með klappstýru og tók þátt í því að níða
skóinn af samkynhneigðum. Undir niðri hafi angistin
sótt á hann daglega þar sem honum hafði verið kennt
í sínu kristilega uppeldi að samkynhneigð væri synd og
hann myndi „brenna í helvíti“ fyrir þessar langanir
sínar.
Hann bar þær byrðar þar til hann var kominn nærri
þrítugu, þegar hann „sprakk“. „Ég er hommi, ég er
hommi, þetta er ekki mitt val, þetta er hluti þess sem
ég er og það hefur ekkert með hæfileika mína sem
knattspyrnumaður að gera,“ sagði Testo í viðtalinu.
Hann bætti því við að eina eftirsjá hans væri sú að
hafa ekki komið fyrr út úr skápnum.
Hvatti soninn til að koma út úr skápnum
Anton Hysén er sænskur knattspyrnumaður sem op-
inberaði samkynhneigð sína í fyrra. Þessi 23 ára gamli
leikmaður leikur í sænsku þriðju deildinni en á að baki
landsleiki með yngri landsliðum Svía. Hann er sonur
fyrrverandi knattspyrnuhetju úr Liverpool, Glens Hy-
séns. Nokkurt fjölmiðlafár varð eftir að Glen sló til
manns sem leitaði á hann á ölknæpu í Gautaborg árið
2007. Slógu fjölmiðlar fram forsíðufréttum af honum
undir fyrirsögnum þar sem hann var sagður homma-
fælinn. Öllum að óvörum kom Glen fram í Gay pride-
göngunni það sama ár og hvatti alla íþróttamenn til
að koma út úr skápnum. Sérstaklega beindi hann orð-
um sínum að 16 ára dreng sem hann þekkti til án
þess að útskýra það nánar. Anton Hysén sagði að
þetta atvik hefði haft mikil áhrif á sig og leitt til þess
að hann hafði þor til þess að koma út úr skápnum.
Þriðji knattspyrnumaðurinn sem komið hefur út úr
skápnum opinberlega er Justin Fashanu, sem meðal
annars lék með fjölmörgum liðum á Englandi á ár-
unum 1978-1991 og liðum í Svíþjóð, Kanada og Skot-
landi til 1997. Eftir að hann viðurkenndi samkyn-
hneigð sína opinberlega gekk honum erfiðlega að fá
samning á Englandi auk þess sem fjölskyldan afneitaði
honum. Justin framdi sjálfsmorð á heimili sínu í Lond-
on árið 1998. Í bréfi sem hann skildi eftir sig sagðist
hann ekki vilja valda fjölskyldunni frekari smán. Bróðir
hans John Fashanu, sem einnig lék knattspyrnu sem
atvinnumaður á Englandi, sagði í viðtali við BBC að
hann bæri mikinn harm í brjósti þar sem hann taldi
sig bera mikla ábyrgð vegna dauða bróður síns. Von-
aðist hann til þess að viðbrögð hans og fjölskyldu hans
yrðu öðrum víti til varnar.
„Ég er hommi,
ég er hommi“
David Testo
AFAR SJALDGÆFT ER AÐ KARLMENN Í ÍÞRÓTTUM KOMI OPINBERLEGA FRAM MEÐ
SAMKYNHNEIGÐ SÍNA. EINUNGIS ERU TVÖ ÞEKKT ATVIK AF ATVINNUMÖNNUM
Í KNATTSPYRNU SEM OPINBERAÐ HAFA SAMKYNHNEIGÐ SÍNA.
Anton Hysén Justin Fashanu
„Við höfum ekki
verið með neina
fræðslu um samkyn-
hneigð en það er
þannig í íþróttum að
allir hafa fengið að
spila óháð öðrum
hlutum. Við stönd-
um heilshugar að
baki allri umfjöllun um þessi mál.
Segja má að viðtalið hafi opnað augu
okkar gagnvart þessu og við ætlum
okkur hér eftir að gefa þessu gaum,“
segir Árni Stefánsson, verkefnisstjóri
fræðslu- og útbreiðslumála hjá HSÍ.
„Þetta er hluti af fræðslu sem við
þurfum að taka inn í þjálfaranám-
skeið okkar. Við erum sífellt á varð-
bergi gagnvart einelti og öðru. Við
erum með viðbragðsáætlun þegar
slíkt kemur upp,“ segir Árni.
Munu taka
upp fræðslu
Árni Stefánsson
„Í sjálfu sér hefur
fræðsla okkar ekki
beinst að þessu at-
riði. Við höfum ein-
blínt á hvers konar
fordóma í víðum
skilningi. Þar er
meðal annars
minnst á samkyn-
hneigð,“ segir Þórir Hákonarson,
framkvæmdastjóri KSÍ.
„Þess má geta við höfum verið í
ágætis samstarfi við knattspyrnu-
félagið Styrmi,“ segir Þórir. „Þessi
mál eru alltaf til umræðu en ég við-
urkenni að við höfum einblínt á
jafnréttið í víðum skilningi,“ segir
Þórir.
Hann á ekki von á að samkyn-
hneigð verði gerð sérstök skil í
fræðslustarfi sambandsins.
Almenn
fræðsla
Þórir Hákonarson
Alfreð Hauksson er
formaður íþrótta-
félagsins Styrmis,
sem samanstendur
af samkynhneigðum
íþróttamönnum að
megninu til. Félagið
er með starfsemi í
blaki, fótbolta,
sundi og skotfimi. „Menn velja að
koma til okkar á eigin forsendum, í
það umhverfi sem við bjóðum upp.
Innan okkar raða myndi vera tekið
strax á fordómum. Þessu er
kannski ekki að fagna innan ann-
arra íþróttafélaga. Ég held að það
geti verið ein skýringin á því af
hverju samkynhneigðir eru fáir í
skipulögðum hópíþróttagreinum,
án þess að hægt sé að fullyrða
það,“ segir Alfreð.
Tekið á
fordómum
Alfreð Hauksson