Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.11.2012, Qupperneq 14

14 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.11. 2012
F
ríður Birna Stefánsdóttir
stal að margra mati sen-
unni á þingi ASÍ sem
haldið var í síðasta mán-
uði. Þar fór hún óvænt
upp í pontu og hélt ræðu sem
vakti mikla athygli. Í ræðunni
ræddi Fríður Birna um verkalýðs-
baráttu og húsnæðismál og vitnaði
í eigin reynslu en hún keypti
fyrstu íbúðina átján ára gömul og
þurfti seinna að glíma við mikla
fjárhagserfiðleika.
Fríður Birna starfar sem sér-
fræðingur í bókhaldshugbúnaði
hjá CCP og situr í stjórn VR og
slysavarnadeildar kvenna í
Reykjavík. Þegar hún er spurð af
hverju hún hafi haldið óundirbúna
ræðu á ASÍ-þinginu segir hún:
„Menn töluðu þarna fram og aftur
um húsnæðismál, verðtryggingu
og vexti. Svo kom einhver upp í
pontu og sagði: „Það er ekki
skrýtið að þetta unga fólk geti
ekki keypt sér íbúð, það kaupir
sér gemsa fyrir tugi þúsunda.“
Þetta fannst mér fáránleg fullyrð-
ing. Það að skamma krakka fyrir
að kaupa dýra farsíma kemur
húsnæðismálum ekkert við. Í eðli-
legu samhengi á fólk að geta
komið sér þaki yfir höfuðið án
þess að neita sér um allt milli
himins og jarðar og þurfa að
vinna myrkranna á milli. Það er
hins vegar ríkt í eðli okkar Ís-
lendinga að telja að strit sé eðli-
legt og sjálfsagt. Mín húsnæðis-
mál hafa verið allavega í gegnum
tíðina og ég hef komið við á
mörgum stöðum. Þess vegna
gengu umræðurnar fram af mér
og ég fór upp í pontu.“
Er verkalýðshreyfingin að þínu
mati á villigötum í áherslum sín-
um?
„Ég geri þá kröfu að verkalýðs-
hreyfingin rannsaki hver staða
fólks raunverulega er þegar kemur
að húsnæðiskaupum. Verkalýðs-
hreyfingin reiknar, að ég tel, út
frá forsendum sem bankarnir og
ríkisstjórnin búa til. Ég hef ekki
hugmynd um það hvort þær for-
sendur eru réttar. Sameinuð
verkalýðshreyfing á ekki að taka
við upplýsingum frá ríkisstjórninni
og byrja að væla. Hún á að kanna
málin. Ég man eftir Guðmundi
jaka og fleiri verkalýðsforingjum,
þeir börðust en vældu ekki. En til
að geta sýnt ákveðni verðum við
að vita hvað við erum að tala um.
Verkalýðshreyfingin á að rannsaka
málin og vera beittari en hún er.
Hún á að berjast fyrir verkafólk,
ekki vasast í bankamálum og Evr-
ópumálum og týna sér á flugi ein-
hvers staðar.
Umræðan er oft á villigötum og
það er ekki horft í réttar áttir.
Sem dæmi má nefna umræðuna
um fátækt. Ég geri mér fulla grein
fyrir því að margir eiga ekki fyrir
mat og ég veit alveg hvernig það
er. Á meðan taka fjölmiðlar viðtöl
við fólk sem segist eiga óskaplega
bágt en þegar málin eru skoðuð
nánar þá á þetta fólk, í mörgum
tilvikum, ekkert óskaplega erfitt
með að koma sér út úr bágind-
unum ef það vildi. Á sama tíma
eru aðrir sem búa við raunveru-
lega fátækt, jafnvel að ala upp
börn. Þetta fólk fer ekki í fjöl-
miðla. Hin raunverulega fátækt er
vandlega falin. Þetta er einmitt
eitthvað sem verkalýðshreyfingin
ætti að beina sjónum að.“
Lífið var í tætlum
Þú vitnaðir í eigin reynslu í ræðu
þinni á ASÍ-þinginu. Þú varst
átján ára þegar þú keyptir fyrstu
íbúðina þína en svo fór margt á
verri veg. Segðu mér aðeins frá
þessu.
„Ég hef verið að vinna í
Sjanghæ í Kína því CCP, fyr-
irtækið sem ég vinn fyrir, er með
skrifstofu þar. Ég var talsvert
mikið í Kína síðastliðinn vetur og
vann í fjármáladeild. Regluverkið
og pappírsvinnan minnti mig um
margt á hlutina hér á landi þegar
ég var fyrst að byrja að vinna,
kornung. Menn óskapast yfir of-
stjórninni í Kína en ástandið þar
er að mörgu leyti bara eins og það
var hérna áður fyrr. Ég vann
þarna aðallega með fólki sem er
um þrítugt og lítur á sig sem nýja
Kína. Foreldrar þeirra, sem eru
jafnaldrar mínir, eru gamla Kína.
Kínverjar geta ekki með nokkru
móti skilið hvernig ég hafði efni á
að eignast barn 19 ára gömul. Mitt
svar er: Ég var ekkert að spek-
úlera í því hvort ég hefði efni á því
eða ekki. Ég bjó heima hjá
mömmu og svaf hjá og fannst frá-
bært að eiga von á barni og skildi
ekkert í því að mamma væri ekki
himinlifandi.
Heima hafði mér verið kennt að
leiga væri blóðpeningar og við
barnsfaðir minn keyptum okkur
ósamþykkta, pínulitla 40 fermetra
íbúð, löguðum hana og hún þre-
faldaðist í verði á einu ári. Ári
seinna keyptum við okkur fjögurra
herbergja íbúð. Síðan byggðum við
og skildum fljótlega upp úr því.
Ég seldi húsið og keypti mér
blokkaríbúð og stofnaði fyrirtæki
og var mjög skuldsett þegar ég
skrifaði upp á lán fyrir manneskju
sem ég þekkti. Þegar það lán fór í
vanskil fór ég að athuga hvernig
stæði á því og sá sem ég hafði
skrifað upp á fyrir sagði mér að
þetta væru tímabundin vandræði.
Ég er kóari í eðli mínu og borgaði
það sem komið var í vanskil og
taldi mig fá endurgreitt eftir
nokkra mánuði. Það varð ekki.
Þetta var árið 1993 sem í mínu
lífi er „annus horribilis“. Ég var
þrítug, fráskilin tveggja barna
móðir. Mamma var fallin frá, móð-
uramma mín veiktist mikið og dó
síðan. Framtennurnar í mér voru
ónýtar sem mér fannst vera end-
irinn á lífinu. Ég ætlaði að leysa
fjármálin og seldi íbúðina og tók
aðra upp í en í þá íbúð flæddi og
ég fékk ekki bætur fyrir það. Lífið
var í tætlum. Ég hafði alltaf haft
mikla trú á mannkyninu og því að
allir væru í eðli sínu góðir. Þarna
hrundi sú trú. Ég uppgötvaði að
það er til fólk sem sparkar í þá
sem eru minni máttar. Ég hefði
aldrei trúað því fyrirfram að nokk-
ur maður myndi gera svoleiðis.
Þessi uppgötvun gerði mig mjög
harða um tíma. Allt var erfitt en
ég beit ég á jaxlinn og hélt
áfram.“
Páll Pétursson
tekur upp símann
Hafðirðu alltaf húsnæði eða lent-
irðu á vergangi?
„Ég hafði alltaf húsnæði en gat
ekki alltaf búið með börnunum
mínum sem var mjög erfitt. Í tví-
gang vorum við börnin aðskilin. Í
fyrra skiptið endaði með því að ég
fór til bankastjóra. Ákveðinn
bankastjóri hafði haldið í mér líf-
inu, hann vissi hvað ég stóð fyrir
og hafði trú á mér en hann var
hættur störfum og annar maður
kominn í hans stað. Ég sagði við
þennan nýja bankastjóra: Ég get
þetta ekki. Ég get ekki búið svona.
Hann sagði: Við finnum út úr
þessu, sem við og gerðum. Þarna
lærði ég að traust sem áunnist
hefur hjá einum manni getur yf-
irfærst á annan mann. Það var góð
tilfinning.
Ég var stöðugt að reyna að fá
íbúð í félagslega kerfinu. Það var
mjög erfið ganga. En fólk eins og
ég bjargar sér. Mér var neitað um
Fólk eins
og ég
bjargar sér
FRÍÐUR BIRNA STEFÁNSDÓTTIR FLUTTI ÁHRIFA-
MIKLA RÆÐU Á SÍÐASTA ASÍ ÞINGI OG VITNAÐI
Í EIGIN REYNSLU. Í VIÐTALI RÆÐIR HÚN UM
ERFIÐLEIKA OG ÁTAKAMIKIL ÁR Í LÍFI SÍNU
EN UM TÍMA ÁTTI HÚN VARLA FYRIR MAT.
Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrun@mbl.is
* Ég hafði alltaf haft mikla trú ámannkyninu og því að allir væru íeðli sínu góðir. Þarna hrundi sú trú. Ég
uppgötvaði að það er til fólk sem sparkar í
þá sem eru minni máttar. Ég hefði aldrei
trúað því fyrirfram að nokkur maður
myndi gera svoleiðis.
Svipmynd