Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.11.2012, Síða 44

44 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.11. 2012
Þ
að er alltaf hressandi að heyra
„efnahagssérfræðinga“ tala af ör-
yggi og allt að því viðeigandi yf-
irlæti um það sem er í vændum,
stöku sinnum þó með lágmarksfyr-
irvörum, mest þó til málamynda.
Iðulega eru þeir brattastir sem eiga langa runu full-
yrðinga, jafnvel frá nýliðinni sögu, sem fuku út í
buskann við goluþyt. En þrátt fyrir það er upplífg-
andi að sjá að sjálfsálit er jafn endingargott og inn-
brenndir litir á þakplötum, hvað sem á því og þeim
dynur. Þó fylgir böggull þessu skammrifi eins og
hinum. Hann er sá að stundum taka þessir snillingar
ákvarðanir sem snerta aðra meira en þá sjálfa og
byggja þær einmitt á rómaðri þekkingu sem er þó
ekki haldbetri en stráin voru þegar Sandy átti leið
fram hjá.
Háskalegar hagtölur
En þótt margir spekinganna séu, sem betur fer, ein-
göngu talandi þekkingartröll og taki aldrei ákvörð-
un, sem máli skiptir, fyrir fjöldann, allt sitt líf, þá
eru aðrir sem komast ekki hjá því að gera það og
byggja þær stundum á ráðleggingum hinna sömu. Í
þessum efnum eru lögmálin lík á Íslandi, miðju al-
heimsins (sjá kenningu Einars Más Guðmunds-
sonar), og á öðrum stöðum, misfjarlægum miðjunni,
svo sem New York, Frankfurt og Tókýó.
Fljótlega eftir að árinu 2004 lauk var sú bráða-
birgðaniðurstaða kunngerð að hagvöxtur hefði verið
góður það árið eða um 4 prósent. Nokkrum árum
síðar þóttu öll hagtölukurl loksins komin til grafar
og í þessu tilviki á gröf og þá var gefið út að hag-
vöxturinn á fyrrnefndu ári hefði verið helmingi
meiri en áður var talið, eða heil 8 prósent. „Hvað
með það?“ gæti einhver spurt. „Púkkar það meira
upp á mig og mína en krufningarniðurstaða á dauð-
an mann?“ En það er einmitt verkurinn. Helstu um-
sjónarmenn efnahagslífsins, a.m.k. að eigin áliti,
tóku ákvarðanir sem byggðust ekki síst á því að hag-
vöxturinn hafði verið 4% en ekki helmingi meiri. All-
ar „aðhaldsaðgerðir“ miðuðust við 4 prósentin en
ekki 8 prósentin. Þeir sem mikilvægar ákvarðanir
tóku höfðu sem sagt gert það veruleikafirrtir, án
þess þó að við nokkurn væri að sakast. Þegar sann-
leikurinn kvaddi sér síðbúinn dyra með hinar góðu
fréttir um mikinn hagvöxt, „langt umfram spár og
vonir,“ var ekki öllum skemmt. Því nú þurfti að
grípa til „aðhaldsaðgerða“ sem tóku ekki aðeins til
meints efnahagslegs veruleika dagsins, heldur varð
nú að bæta við þær bragðvondum meðulum í óþægi-
legu magni til að bæta fyrir aðhaldsskort fyrri ára.
Jú, jú, sú vanræksla var öll í góðri trú gerð, en það
breytti engu. Þessi eini þáttur hafði margvísleg og
oftast öfug áhrif á íslenskt efnahagslíf, en það verður
þó ekki rætt frekar að sinni.
Miklu háskalegri tölur
En þetta er nefnt vegna annarra dæma, frá hinum
stóra heimi, fjarri miðjunni góðu. Íslenska skekkjan
upp á fjögur prósent í hinni mikilvægu efnahags-
stærð hafði alvarleg áhrif í miðju heimsins. Eins og
allir vita (nema forystumenn Samfylkingar) eru
ESB, Seðlabanki evrunnar og AGS nú að fást sveitt
við uppnámið í efnhagsmálum meginlandsins suður
af Íslandi. Þríeyki þetta, eins og það er kallað, hefur
tugi þúsunda hámenntaðra hagfræðinga og reikni-
meistara á sínum snærum en hinir íslensku kæmust
allir fyrir í einum strætisvagni. (Ekki þarf að taka
fram að sá vagn kæmist aldrei á endastöð, ef þeir far-
þegar færu að reyna að hafa áhrif á aksturinn). Áður
en einn af hinum fjölmörgu leiðtogafundum ESB gat
tekið ákvarðanir um hvernig fara bæri með Grikki í
Eru óhræddir
við að vera á móti
staðreyndum
* Ekki tala um stórar þjóðir oglitlar þjóðir, útkjálka, heims-horn og jaðra. Þetta er hnöttur; miðj-
an hvílir undir iljum þínum og færist
úr stað og eltir þig hvert sem þú ferð.
EMG
Reykjavíkurbréf 02.11.12