Morgunblaðið - Sunnudagur - 08.09.2013, Blaðsíða 15

meðvirkni með ofbeldisaðilanum,
leyfir ofbeldinu að vinna sitt verk.
Að lokum kemur að þeim punkti að
sambandið er orðið svo veikburða
vegna vanlíðunar og óöryggis að
einstaklingarnir fara að fjarlægjast
hvor annan. Þegar þarna er komið
sögu athuga ég með skjólstæð-
ingnum hvað í hans eigin hegðun
veikir sambandið. Oftast er það
vanræksla því ofbeldisfólk leitar
sjaldnar aðstoðar því það tekur
ekki ábyrgð á sambandinu, lítur á
sig sem fórnarlamb og kennir hin-
um aðilanum um.
Ráðin byggjast á því að athuga
hvort skjólstæðingur minn telji sig
hafa gert það sem hann getur til
að bjarga sambandinu. Telji hann
svo vera er mitt ráð að slíta sam-
bandinu því einstaklingur heldur
ekki uppi sambandi sem tveir
koma að. Þegar skjólstæðingar
fara eftir þessum ráðum fylgir því
oftast mikill léttir þó að sorg sé
líka alltaf inni í myndinni því um
leið og einhverju sem var gott lýk-
ur fylgir því söknuður. Telji skjól-
stæðingur minn að hann geti bætt
um betur í sambandinu förum við
yfir hvernig hann geti reynt að
koma hinum aðilanum í skilning
um hvað í hans fari veldur skjól-
stæðingnum sárindum og kvíða í
samskiptunum. Stundum tekst það
vel og þá kemst aftur líf í sam-
bandið.
Rót samskiptavanda er oftast að
finna í barnæskunni. Sem börn er-
um við mjög sjálflæg og þegar ein-
hver er vondur við barn þá er því
eiginlegast að líta fyrst í eigin
barm og hugsa: Það hlýtur að vera
eitthvað að mér. Það er hræðilegt
að hitta fullorðið fólk sem var alið
upp við vanrækslu, var beitt of-
beldi eða varð fyrir einelti, því það
fær gjarnan þá hugmynd að það sé
ekki þess virði að vera elskað.
Stundum kemur slíkt fólk til mín
af því að það heldur að það sé
þunglynt en oft er það ekki þung-
lynt heldur í endalausu sorgarferli
yfir einhverju sem gerðist fyrir
mörgum árum. Þá þarf ég að
hjálpa þessu fólki að komast í
tengsl við tilfinningar sínar í gegn-
um nándina og gefa því þá upplifun
að gegnt því sitji manneskja, í
þessu tilviki ég, sem hlusti á það,
virði það og styðji. Þetta hjálpar
fólki til að komast í tengsl við til-
finningar sínar og setja hluti í sam-
hengi. Ef við erum ekki meðvituð
um af hverju við erum eins og við
erum er erfitt að takast á við
vandamál og átta sig á hvað maður
þarf að gera öðruvísi til að líða bet-
ur og hvernig maður eigi að breyta
framkomu sinni gagnvart ákveðnu
fólki þannig að það vaði ekki yfir
mann.“
Ekki hægt að
skapa nánd á facebook
Er eitthvað í nútímasamfélagi sem
truflar nándina meira en annað?
„Já, hraði og óhóflegar kröfur
trufla nútímamanninn mjög mikið
því þær gera okkur stressuð en
streita minnkar hæfni okkar til að
upplifa nánd. Sömuleiðis geta raf-
rænir miðlar, eins og til dæmis
facebook, dregið úr hæfni okkar til
nándar. Við mennirnir erum afurð
mjög langrar þróunarsögu og heili
okkar er forritaður til að fá upplýs-
ingar um annað fólk þegar við
stöndum frammi fyrir því augliti til
auglitis. Þá horfumst við í augu,
sjáum líkamstjáningu og hlustum á
raddblæ þess sem við ræðum við.
Rafrænir miðlar gera okkur auð-
veldara að fá upplýsingar frá fólki
en við erum ekki í raunverulegri
nánd við það því nærveruna skort-
ir.
Ég man eftir sjónvarpsþætti þar
sem talað var við rúmlega tvítugan
pilt sem átti 500 vini á facebook en
aðalumkvörtunarefni hans var: Ég
er einmana. Það er umhugsunar-
vert að eiga alla þessa svokölluðu
vini en vera samt einmana. Það er
ekki hægt að skapa nánd í gegnum
facebook þar sem við sjáum bara
stafi. Og af því það skapast ekki
nánd þá stendur samkenndin höll-
um fæti og því er auðvelt, ef maður
verður ósammála einhverjum, að
ausa út úr sér svívirðingum sem
maður myndi aldrei við hann segja
augliti til auglitis.“
Ást við fyrstu sýn
Í lok bókar þakkar þú eiginmanni
þínum og segir að hvergi sé ham-
ingja þín meiri en í nándinni með
honum. Hver er maðurinn þinn?
„Hann heitir Bjarni Viðar Sig-
urðsson leirlistarmaður. Við kynnt-
umst á skemmtistað fyrir mörgum
árum. Það var í raun og veru ást
við fyrstu sýn.“
Þú trúir þá á ást við fyrstu sýn?
„Já, ég geri það. Það að vera
ástfanginn af einhverjum er samt
ekki það sama og elska viðkom-
andi. Það tekur miklu lengri tíma
að elska einhvern. En það varð
strax neisti á milli okkar Bjarna.
Við erum ólíkir að mörgu leyti, ég
er meira inn í mig og hann er
meira út á við og við eigum ólíkan
bakgrunn. Það eru tæp tuttugu ár
síðan við kynntumst og frá þeim
tíma höfum verið mikið saman í
nándinni. Við erum bestu vinir
hvor annars. Okkur finnst gaman
að hlæja og fíflast og getum eytt
heilu kvöldunum í að tala saman
um lífið og tilveruna og hugðarefni
hvor annars.
Ég er mjög lánsamur. Í upphafi
átti ég móður sem veitti mér ör-
yggi í gegnum nándina og svo fékk
ég áframhaldandi öryggi með
Bjarna, en þau mamma urðu miklir
vinir.“
Hefur þú sem sálfræðingur velt
því fyrir þér hver sé tilgangurinn
með lífinu?
„Ég er sammála Dalai Lama
sem segir að tilgangur lífsins sé að
vera hamingjusamur. Ég vona að
þessi bók mín hjálpi þeim sem lesa
hana til að gera sér grein fyrir því
hvað gerir okkur hamingjusöm og
þar er nánd lykilatriði. Nánd kost-
ar áreynslu af okkar hálfu en hún
kostar ekki peninga og hún eykur
hamingjuna.“
Morgunblaðið/Ómar
*Það er ekki hægt að skapanánd í gegnum facebook þarsem við sjáum bara stafi. Og af
því að það skapast ekki nánd þá
stendur samkenndin höllum fæti.
8.9. 2013 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 15
„það besta sem ég hef grillað á“
GÆÐI
ENDING
ÁNÆGJA
WWW.WEBER.IS