Þjóðlíf - 01.06.1987, Page 6

Þjóðlíf - 01.06.1987, Page 6
BRÉF FRÁ LESENDUM Eftir kosningar Kosningabaráttan óvenjulega ÞÁ ERU KOSNINGARNAR liðnar hjá í þetta skipti. Ég heyrði talað um það að þessi kosningabarátta hefði um margt verið óvenjuleg. í því sambandi er talað um klofn- ing Sjálfstæðisflokksins, sem óneitanlega setti mark á baráttuna. Einnig er talað um hlut hinna nýju fjölmiðla og auglýsinganotk- un flokkanna. Ég er sammála því að þessir hlutir settu svip sinn á kosningabaráttuna, en það er þó annað sem mér finnst merki- legra og meira einkennandi: ósýnileiki kvenna í hinni pólitísku umræðu. Það var þó alveg greinilegt að flokkarnir höfðu skipu- lagt kosningabaráttuna með það fyrir aug- um að gera konur sínar sýnilegar. Það tókst hins vegar bara í auglýsingunum, svo sem eins og „Brjótum múrana, fjórar konur á þing“, sem Alþýðuflokkurinn hélt mjög á lofti til að byrja með. Alþýðubandalagið birti fallegar litmyndir af sínum konum og talaði um „kvennalista Alþýðubanda- lagsins“. Sjálfstæðisflokknum tókst að fylla heila síðu í Morgunblaðinu af sínum konum á framboðslistunum. Af þeim konum fóru tvær á þing. í augnablikinu man ég ekki hvernig Framsókn auglýsti sínar konur, enda gerðist þetta allt í byrjun kosningabar- áttunnar áður en alvaran byrjaði. Af hverju hurfu konurnar? Að mínum dómi er ástæðan þeir atburðir sem gerðust í íslenskri pólitík og röskuðu hinu tiltölulega trausta pólitíska landslagi. Sjálfstæðisflokk- urinn klofnaði. Hér voru á ferðinni alvar- legir atburðir sem hreyfðu meira og minna við öllum flokkum. Sjálfstæðisflokkurinn fór í uppnám, fjölmiðlar stigu stríðsdans í kringum forystumenn flokksins og börðust um að fá skoðanir þeirra á atburðunum. í öllu fjaðrafokinu man ég ekki eftir að talað hafi verið við eina einustu konu innan Sjálf- stæðisflokksins til að fá álit á því hvað væri að gerast. Ég hugsaði með mér: „Eru engar konur í Sjálfstæðisflokknum?" Það fór að sjálfsögðu ekki framhjá neinum að í hinum óstofnaða Borgaraflokki var allavega ein kona og þær urðu reyndar áður en yfir lauk a.m.k. tvær. Það er ljóst að klofningur Sjálfstæðis- flokks hafði veruleg áhrif á Alþýðuflokkinn, sem í skoðanakönnunum í vetur hafði aukið verulega fylgi sitt á kostnað Sjálfstæðis- flokksins. Nú fékk óánægt Sjálfstæðisfólk hins vegar sinn Borgaraflokk. Alþýðuflokk- urinn sá fram á verulega mikið erfiðari kosn- ingabaráttu en reiknað hafði verið með. Eft- ir þetta sá ég ekkert um þessar „fjórar konur á þing“ — þegar alvaran var orðin ljós voru það Jónarnir sem stormuðu fram á völlinn. Framsóknarfólk hélt nokkurn veginn ró sinni yfir klofningi Sjálfstæðisflokksins, enda annars konar vá sem steðjaði að í þeim búðum. Skoðanakannanir sýndu að flokkur- inn fengi hvorki þingmann í Reykjavík né á Reykjanesi. Það hefði nú kannski verið í lagi með Reykjavík, við þekkjum jú söguna um forvalið þar, en á Reykjanesi var sjálfur Steingrímur í framboði og í fallhættu. Ég þarf varla að fara í gegnum þau ósköp sem gerðust og dundu yfir þjóðina í formi auglýs- inga um styrka stjórn og klettinn sem var íslendinga eina von. í öllu þessu gleymdust að sjálfsögðu konurnar, það heyrðist hvorki um þær né til þeirra. Að vísu gerðust þau undur að flokkurinn fékk inn eina konu sem vonandi á eftir að setja sinn svip á þing- flokkinn, en ég verð að viðurkenna að ég átti erfitt með að koma auga á hana í hópi félaga sinna. Víst voru Alþýðubandalagskonur til og heyrðist jafnvel til þeirra; gallinn var bara sá að þeim tókst ekki að hrista af sér hið þreytulega yfirbragð sem einkenndi kosn- ingabaráttu flokksins. Ég segi að konur hafi verið ósýnilegar í kosningabaráttunni. Hér hef ég að sjálf- sögðu undanskilið Kvennalistakonurnar. Þær voru allt annað en ósýnilegar. í fjarveru kynsystra sinna í flokkunum skein stjarna þeirra enn skærar. Ég fylgdist vel með kosn- ingabaráttu flokkanna, kannski ögn betur með starfi Kvennalistans en hinna. í raun virtist málefnaágreiningur ekki mikill milli Kvennalista og Alþýðubandalags. Áhersla var lögð á svipaða hluti í stórum dráttum. Munurinn lá kannski fyrst og fremst í fram- setningu og hvernig talað var við fólk. Ég held að fjölmiðlarnir eigi ekki lítinn þátt í hinni góðu útkomu Kvennalistans. Ekki vegna þess að listinn hafi átt svo góðan aðgang að þeim (nema þá í neikvæðri um- fjöllun) heldur vegna dæmalausrar frétta- mennsku ljósvakafjölmiðlanna allra í sam- bandi við Albertsmálið og framboðs Borg- araflokksins. Venjulegu fólki ofbauð og það tók einnig eftir fjarveru kvenna í öllum þess- um látum — að sjálfsögðu fyrir utan Helenu Albertsdóttur. Eftir kosningar var ljósunum hins vegar rækilega beint að Kvennalistanum og nú voru fjölmiðlar og stjórnmálamenn nokkuð samtaka. Nú voru konurnar í „lykilað- stöðu“, „Boltinn er hjá konunum" og „Við bíðum og sjáum hvaða skilyrði konurnar setja“. Enginn stjórnmálamaður gat tekið afstöðu eða sagt nokkuð um stjórnarmynd- un fyrr en Kvennalistinn segði hvað hann vildi. Að vísu hafði listinn lagt fram ítarlega og aðgengilega stefnuskrá fyrir kosningarn- ar, en það virtist ekki hafa haft nein áhrif í þá átt að kollegar þeirra í flokkunum gætu 1 gert sér í hugarlund hvað þær settu á hinn fræga odd. Sú spurning vaknar hjá leikfólki hvaða augum stjórnmálamenn líti á kosn- ingastefnuskrár og málflutning hvers annars eftir kosningar. En konurnar tóku sér þann rétt „að vinna á eigin forsendum". Þær voru nú komnar í stöðu sem var þeim óþekkt og vildu því athuga sinn gang vandlega. Sunnudaginn eftir kosningar komu þær saman til að skipu- leggja vinnuna framundan. Vinnan fór fram í málefnahópum, en á hverjum degi kl. 5 var sameiginlegur fundur þar sem starf hópanna var rætt og tekin afstaða til mála. í Kvenna- listanum er þetta aðferðin við að taka meiri- háttar ákvarðanir. Sú ákvörðun var tekin í upphafi að algjör trúnaður skyldi ríkja og engar yfirlýsingar skyldu gefnar út til fjölmiðla eða stjórn- málamanna fyrr en verkinu væri lokið. Þessu var strax komið á framfæri við fjöl- miðla, en það læðist að mér sá grunur að 1 fjölmiðlarnir hafi ekki tekið þetta alvarlega. Fréttamenn hafa sjálfsagt talið sig hafa reynslu fyrir því að erfitt er að halda upplýs- ingum leyndum í stórum hópum og kannski ekki búist við því þegar yfir 100 konur áttu í hlut. Fjölmiðlafólk gerði ítrekaðar tilraunir til að fá einhverjar upplýsingar, en varð ekkert ágengt. Þegar líða tók á vikuna og konurnar héldu ótrauðar áfram sinni vinnu án þess að nokkuð læki út tók óróleikinn að breiðast út meðal fréttamanna og pólitík- usa. Allir biðu eftir konunum — hvað voru þær eiginlega að bralla? Þar sem ekkert lak út hlaut eitthvað mjög dularfullt að vera að gerast, jafnvel ógnvænlegt. Það var sungið i kór: „Þær vilja ekkert segja, bara vera dul- arfullar." Jafnvel Jón Baldvin fór að missa áhugann á þeim. Sagt var að með þessan þögn sinni stilltu þær sér sjálfar fyrir utan hina „ábyrgðarfullu" pólitísku umræðu. Greinilegs pirrings gætti meðal stjórnmála- manna. Það skyldi þó aldrei hafa verið vegna þess að staðfesta Kvennalistakvenna sýndi að þær höfðu talað af alvöru þegar þa:r sögðust vilja ný vinnubrögð og breytta for- gangsröð verkefna? Þær hikuðu ekki við að nota sín eigin vinnubrögð, hvað sem fjöl- miðlar og aðrir sögðu. Þegar ég yfirgaf landið var Þorsteinn að fa umboð til stjórnarmyndunar og einhvern veginn hafði ég það á tilfinningunni að áhugi á Kvennalistanum væri farinn að dofna, bæði í fjölmiðlum og í stjórnmálaheiminum- Þær höfðu ekki stigið dansinn „rétt“. ■ Sigþrúður Helga Sigurbjarnardóttir 6

x

Þjóðlíf

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.