Þjóðlíf - 01.06.1987, Qupperneq 18

Þjóðlíf - 01.06.1987, Qupperneq 18
E R L E N T Við gætum hrasað inn í lögregluríki Hinn frægi breski þingmaður Tony Benn í Þjóðlífsviðtali EFTIR AÐ HAFA setið í troðfullri, ískrandi neðanjarðarlestinni í þrjá langa stundarfjórðunga skilaði hún mér loks á Notting Hill Gate stöðina, spölkorn frá heimili Tony Benn, þingmanns Verka- mannaflokksins, fyrrverandi ráðherra og fyrrverandi lávarðs. Hann hafði fallist á að veita fréttamanni ÞJÓÐLÍFS viðtal um bresk stjórnmál nokkrum vikum fyrir kosningar. Það snjóaði þennan morgun í London, klukkan var níu og snjóföl á jörðu. Tony kom sjálfur til dyra og eftir að hann hafði hellt upp á könnuna og við spjallað almennt um náttúrufegurð íslands og ágæti landsins sem ferðamannalands, barst talið að breskri pólitík. Ég bað hann um að skýra veika stöðu Verkamannaflokksins. „Það er rétt,“ svarar Tony Benn, „ að styrkur Verkamannaflokksins er ekki eins mikill og hann ætti að vera miðað við þá félagslegu kreppu sem nú ríkir hér. í flokknum er deilt um það hvernig eigi að snúa vörn í sókn. Sumir vilja að við höfðum til þeirra stétta sem kjósa sósíaldemókrata, aðrir halda því fram - og ég er einn þeirra — að við eigum að halda skýrt á lofti hagsmunum þeirra sem alls ekki kjósa, ýmist vegna þess að þeir eru pólitískt sinnulausir eða vonlausir. Fjöldi þessa fólks er margfalt meiri en fjöldi tvístígandi kjósenda úr millistétt. Ef Verkamanna- flokkurinn á að fullnægja sögulegu hlutverki sínu þá verður hann að vera enn skýrari málsvari aldraðra, fátækra og atvinnu- leysingja eða þeirra sem eru kúgaðir af því óréttláta samfélagi sem við búum við.“ PARADÍS HEIMSKINGJANS. „Við skulum rétt líta á hvað er í raun og veru að gerast í bresku efnahagslífi,“ heldur hann áfram. „Við vorum fyrsta þjóðin sem iðnvæddist í heiminum, en þróuðum iðnað okkar gegnum heimsvaldastefnu. Við lögð- um stóran hluta heimsins undir okkur og kúguðum aðrar þjóðir eða þjóðarbrot til að kaupa iðnvörur okkar og neyddum þau til að selja okkur ódýr hráefni. Breska heimsveldið var brotið niður í tveimur heimsstyrjöldum og bresku efnahagslíf hnignaði mjög hratt á millistríðsárunum. Áætlanabúskapur í efnahagsmálum í stríðinu eyddi atvinnuleysinu og beindi fjárfestingum í iðnaðinn. Það var ekkert atvinnuleysi eftir stríðið og það styrkti Verkamannaflokkinn í sessi, en vegna þess að næg atvinna var fyrir alla höfðum við efni á öflugu velferðarkerfi. í meira en aldarfjórðung og raunar fram til 1979 leit út fyrir að velferðarkapítalisminn myndi virka. Hann byggði á fullri atvinnu, góðu velferðarkerfi og réttindum verka- lýðsfélaga. Þetta kerfi hrundi þegar þensluskeiðinu lauk í bresku efnahagslífi, með vexti nýrra efnahagsvelda sem hag- nýttu sér betri tækni en við. Og loks, með olíukreppunni 1973, komu vandamál bresks efnahagslífs upp á yfirborðið. Síðar komu tekjurnar af Norðursjávarolíunni til sögunnar og sl. sjö til átta ár höfum við lifað í „paradís heimskingjans" þar sem olíutekj- urnar hafa runnið í atvinnuleysisbætur, til kaupa á innfluttum iðnaðarvörum sem við framleiddum áður sjálfir og til gífurlegra framlaga til varnarmála. Þetta eru gífurlegar tekjur, u.þ.b. 70 milljarðar punda á ári, en olíutekjurnar verða uppumar innan fárra ára. Hvaða ríkisstjórn sem mun taka við mun vakna upp við vondan draum og gera sér ljóst hvað hefur í raun og veru gerst.“ SAMSTAÐA VALDHAFANNA. Vandamálið sem Verkamannaflokkurinn á nú við að stríða er að gagnrýni hans á ríkisstjórnina hefur fyrst og fremst beinst að getuleysi ráðherra, heldur Tony Benn áfram. „Því hefur verið haldið fram að Verkamannaflokkurinn sé færari en íhaldsmenn um að stjórna þessu hnignandi efnahagskerfi. En flokkurinn á við trausts- vandamál að stríða, því þótt almenningi líki e.t.v. ekki Thatcher þá er hann ekki sannfærður um að stjórn Verkamanna- flokksins myndi takast á við þau langtíma vandamál sem að baki liggja og eru mjög alvarleg. Þetta er eitt af vandamálunum. Eftir því sem andstæðurnar í samfélaginu hafa skerpst, hefur verið sú tilhneiging hjá valdhöfunum á toppnum að þjappa sér saman og ná með sér samstöðu. Því er hinn raunverulegi klofningur í bresku samfélagi á milli þeirra sem eru á toppnum í valda- kerfinu og þeirra sem eru á botninum en innan ramma samstöðunnar á toppnum keppa hópar um hver geti stjórnað kerfinu best og á hinn veginn vex þeirri tilfinningu ásmegin, meðal þeirra sem verða undir > samfélaginu, að þeir séu ekki þátttakendur i ákvörðunum samfélagsins. Meðan forysta Verkamannaflokksins kynnir sig sem betri „forstjóra" hnignandi samfélagskerfis, skortir flokkinn þá réttu greiningu á vandamálunum og það siðferði. sem skapar flokkum stuðning fjöldans " ekki síst vinstriflokkum. Ef þingræði fels' aðeins í því að velja á milli „forstjóra" sein keppa sín á milli og án þess að kerfinu se breytt, þá er líklegt að kjósendur muni snúa baki við flokknum og álíta að hann muru ekki takast á við grundvallarvandamál efnahagslífsins." THATCHERISMINN. Á meðan Tony þagnar um stund og færir okkur meira kaffj verður mér litið um stofuna og tek eftir að a flestum hillum eru bollar og diskar með áletrunum í tilefni afmæla ýmissa vinstri' hreyfinga og verkalýðsfélaga eða Þa pólitískra atburða s.s. verkfalls kolanámu- manna fyrir þremur árum. Þetta er skemmtileg og táknræn andstæða þesS rándýra postulíns sem Wedgwood' fjölskyldan hefur framleitt fyrir yfirstéttina mann fram af manni, verður mér hugsað- En snúum okkur nú að Thatcherismanum; Ríkisstjórnin fullyrðir að atvinnuleysi se hætt að aukast og að hagvöxtur og iðn' framleiðsla aukist jafnt og þétt. Þýðir þetta að efnahagslífið sé nú loksins á réttri leið? „í fyrsta lagi held ég að það sé ekki tu neitt sem heitir „Thatcherismi,“ svaraf Tony Benn. „Þetta er frasi. Ef þú lítur a málið í sínu rétta samhengi, þá má segja að þensluskeiðið eftir seinni heimsstyrjöldina hafi runnið út í sandinn af þeim ástæðum sem ég hef hér nefnt og við hafi tekið kapítalismi nýfrjálshyggjunnar og peninga' magnskenninganna. Efnahagsstefna sem byggði á þessum kenningum hófst raunaf fyrir valdatíð Thatchers, nefnilega 1 stjórnartíð Callaghans. Þegar bankarná neyddu Verkamannastjórnina til að skefa niður opinber útgjöld hófst samstaðan um stefnu peningamagnskenninganna. Það sem við höfum orðið vitni að sl. tíu n ellefu ár eða lengur, eru tilraunir til a vernda auðvaldskerfið með því að neyða vinnandi fólk til launalækkana og me niðurskurði á opinberri þjónustm Atvinnuleysið er engin tilviljun. Stefnan er atvinnuleysi, því það hefur þau áhrif a grafa undan launþegahreyfingunni, lækka launin og auka gróða fyrirtækjanna. P næst er ráðist að öðrum þáttum félagsleíj jöfnuðar, sveitarfélögunum, því rétt eins samstaða verkafólks er forsenda launa krafna þeirra og atvinnuleysi sundrar þvl' leiðir niðurskurður á sviði sveitarfélaganI!g til sundrungar og minnkandi stuðnings v' flokka sem berjast fyrir bættu skólakef húsnæði o.s.frv. Útkoman úr þessu öllu eru svo au kna! félagslegar andstæður, andstaðan er sterkarJ en áður og lögreglan varð því efld verules' 18
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Þjóðlíf

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.