Þjóðlíf - 01.06.1987, Page 59

Þjóðlíf - 01.06.1987, Page 59
menntamálaráðherrann, miðaldasagnfræð- 'ngurinn og hávaxni sögukennarinn sem stundum rennur reyndar líka saman við Jón ^'gurðsson frelsishetju og gengur þar að auki oft undir nafninu bangsi í huga Öldu. pað að elskhuginn heitir Anton vísar á Ant- °n °g Kleópötru að sögn höfundar; Alda ^erður þá Kleópatra. Og sé Anton líka Jón ^'gurðsson þá verður Alda Ingibjörg. Oauðinn: lesandinn heldur að sagan fjalli nrn ást á manni. En er það ekki frekar Pannig að hún fjallar um ást á dauða sem er andvana fædd ást? Alda er bundin fortíð, 'tir á auði látinna foreldra sinna, etur hann nPP en bætir engu við; klæðnaður hennar og nugsunarháttur tengist horfinni forréttinda- stett, útdauðum aðli. Hún er feig eins og stett hennar er feig; hún telur sig of góða ynr heiminn og því bíður hennar dauðinn Ulnn; dauðinn einn getur orðið elskhugi nennar því enginn mannlegur elskhugi er nógu góður handa henni. Dauðinn birtist líka í gervi bangsans með . u augun sem hún kaupir í amerískri búð; sa bangsi kemur í stað bangsans sem hún iskar eða hyggur sig elska; og hann er enni kannski nógur þegar öllu er á botninn v°lft, passar best í damask og járnrúm C|nia hjá landlæknishjónunum fyrrverandi ' oreldrum hennar), þar sem hún býr í ^jólunum — í skjóli sem Anton þiggur ^ Dauðinn birtist í barnleysi Öldu, í flótta ennar til útlanda, í sjálfseyðileggingu. Hún gsar um að stytta sér aldur snemma í ugunni (23). Nútímaalda sæi súpermann og t's- a 1 hlHingum hugans; Alda bundin for- 1 mni sér hins vegar í spegli sálar sinnar Jói ^■gurðsson á stalli, hún reynir að grípa eftir °nurn, fórnar öllu til að fanga hann en ann reynist tálsýn, ímyndun; og hún hv^1"- a Vlt óauðanum. Eins og kannski er sú sem ekki getur klætt draum sinn um lns 1 hold. Því eitt er að vera manneskja, s"naö að vera kenning; Salka Valka 'k arnrnar Arnald fyrir að vera aðeins ^enning 0g þag villukenning í þokkabót. ann er ekki manneskja. Hann er hilling .j** °g Snæfríður íslandssól sem er hið -.a man; en orðalagið „hið ljósa man“ og la artroPPurinn mjói“ samsvarar orða- Vi|IUu >.minn vinur“ — vísar til þess að átt er fu|| hreina mynd hins elskaða og flekklausa m °mna án tengsla við raunverulegar etu n.?skjur- ^n raunverulegar manneskjur pl ,a° Slnu leyti gallagripir sem kunnugt er. op aus er aðeins myndin í huga mannsins megPlllist jafnvel við það eitt að vera lýst bei °fr^urn> orð eru nefnilega líkamleg, svo sfj/1! rylgir subbuskapur. Flekklaus er ekki Ql^Uuennarinn heldur mynd hans í huga u> spilltur að því marki sem hann birtist mer°g þér. Ogdauður. 6LÁTT í 1 gegnir sérstöku táknrænu hlutv^rki skÝ,fUunu Alda á rautt lakkveski, rauðan hlátt e Ut"’ rau^an kjól og rauðan bfl; en 4nt er r,hjandi litur í sögunni og tengist oft ni- Alda býr við hafið bláa, Steinþór Jón L I S T I R gengur í hafið af ástarsorg, augun í Antoni bangsa eru últrablá, með augun úr dökk- bláum skýjum, hann er í ljósblárri peysu og bláum flauelsbuxum, Alda á djúpbláa flau- elsferðatösku sem hún keypti fyrir offjár, bangsinn hefur augu úr bláu gleri eins og augun eftir dauðann. Anton þarf ekki nema snerta hana með bláfingurgómunum, þá er hann búinn að senda hana yfir í allt annan heim (150). Þegar Alda finnur að Anton vill hana ekki enn segir í sögunni: „En bláaugun sami borgarís". Augun og blái liturinn verða tákn ástar og eilífðar svipað og gerist í Vetrarævintýrum eftir Karen Blixen og reyndar hjá ýmsum fleiri höfundum, t.d. Svövu Jakobsdóttur. Ég man ekki betur en blátt sé litur sjálfs lífsaflsins í kenningum Wilhelms Reich. Blátt er líka tákn þrárinn- ar. Og haf og vatn fær víða þetta sama gildi. Nafnið Alda vísar einnig á hafið og ýmsir orðaleikir í sögunni eru úrvinnsla á því. Hún býr í Sörlaskjóli við fjöruna; staður hennar er „f fjörunni heima“ (83; sbr. Fuglinn í fjörunni og í túninu heima). Hún segist vera hið auma haf Antons (184). Með litríkum augnatáknvísunum segir hún: „Bláu augun í þér léku grænu augun grátt“ (86); og á einum stað með beinni vísun í gildi blás: „maður reynir stöðugt að útrýma hinu bláa úr veröldinni" (85). Ást er erfið; fólk reynir að sleppa undan henni; en ekki Alda skyldurækna sem hugs- ar „Hver segir að Alma sé ein um áhuga- leysið [á líkamlegu sambandi við karl- menn]? Fólk á bara ekki að viðurkenna slíkt. Aldrei að gefast upp“ (21). Sagan er blá, ekki klám heldur „blús“: tregablandin. Alda leikur sér að karl- mönnum, vefur þeim um fingur sér og fyrir- lítur þá kannski ekki síst af þvf að þá skortir sjálfsvirðingu, liggja flatir og fyrirstöðu- lausir fyrir henni; er hún finnur Anton sem vísar henni á bug vill hún engan annan kannski einmitt af því að hann vísar henni á bug. Aðrir bera virðingu fyrir Antoni af því að hann gerir það sjálfur, hugsar Alda. Alda er flækt í þverstæðu: viljir þú mig vil ég þig ekki — og öfugt: viljir þú mig ekki vil ég þig. Og undir niðri er kannski það að ástin getur ekki staðið á skyldurækninni, ástin er kærulaus í alvöru, ástin er að vera hér og ekki þar, ástin er nú og ekki þá. Tímaþjófurinn, það sem okkur hættir til að sólunda tímanum í, er þá kannski að elska þar og þá af skyldurækni, að elska kenn- ingu, ég tala nú ekki um ef þar er aukheldur um falskenningu að ræða. Þegar Alda er að missa Anton hugsar hún: „Þessi maður er mitt handarverk. Ilvað verður um þá sem flýja skapara sinn? Hvað verður um skaparann handarverks- lausan?“ (66). Alda líkir sér við guð. Kannski er ást hennar rómantísk ást í svip- uðum skilningi og René Girard hefur lýst: ást á ástinni, ást sem líkir eftir ástinni hjá öðrum, ást á þeim sem maður heldur að sé elskaður, hvort svo sem hann er til eða ekki. Ást í frígír. ■ Árni Sigurjónsson Gallerísýningar Á döfinni Listasafn ASÍ Frá 6. júní og eitthvað fram í júlí er stór sam- sýning tólf listamanna í mismunandi greinum: textfl, keramik, gler, málmsmíði o.fl. í ágúst verður opnuð sýning frístundamálara í Dagsbrún sem er liður í þeirri viðleitni safnsins að hlúa að listsköpun innan verkalýðshreyfing- arinnar. Kjarvalsstaðir 6.-29. júní er Grafika Atlantika, samsýning á verkum listamanna frá 24 löndum. Viðamikil sýn- ing í öllum sölum Kjarvalsstaða. 4.-19. júlí sýnir Hulda Hákonardóttir í Vest- ursal. Kjarvalssýning, árviss, hefst 30. júní og stendur til 31. ágúst, í öllum öðrum sýningarsölum en Vestursal. Sumarsýning. 25. júlí til 9. ágúst sýnir Lunning Price í Vest- ursal. Margrét Elíasdóttir sýnir í Vestursal 15.-30 ágúst. Gallerí Borg Upphengi hússins, þ.e. sumaruþphengi eftir hina ýmsu listamenn eins og venja hefur verið í galleríinu yfir simiarmánuðina. Síbreytilegt að hætti hússins. 13.-23. ágúst verður þó sem undantekning frá venjunni í Gallerí Borg haldin ein sýning. Þar er á ferðinni japanska listakonan Teako Mori með sýningu í Pósthússtræti 9. Hún hefur áður komið til fslands og sýndi þá í Listmunahúsinu. Norræna húsið Frá 20.-30. júní er sýning málverka Carls Erik Forsberg frá Svíþjóð. Jón Gunnar Árnason sýnir skúlptúra frá 4. júlí fram í byrjun ágústmánaðar. FÍM-salurinn Garðastræti Pann 12. júní opnaði Björgvin Pálsson sýningu í nýja sýningarsal Félags íslenskra myndlistar- manna við Garðastræti. Björgvin notar Ijós- myndatækni með nýstárlegum hætti í verkum sín- um. Næstu sýningar í FIM salnum verða með haustinu. Gallerí Svart á hvítu Frá 15. júm' og fram í miðjan ágúst verður samsýning fjölmargra íslenskra myndlistarmanna. Engar einstakar sýningar listamanna eru áform- aðar fyrr en með haustinu. Gallerí Langbrók Frá 25. júlí til 5. ágúst sýnir Sirrka Könonen, finnsk textfllistakona, prjónaflíkur og -myndverk í galleríinu. Gallerí Gangskör Hinn 11. júlí opnaði Helgi Valgeirsson mál- verkasýningu í galleríinu sem stendur til 24. júlí. Að öðru leyti verða Gangskörungar sjálfir með sölusýningar á verkum sínum, mismunandi upp- hengingar yfir hásumartímann. Nýlistasafnið Nú standa yfir sýningar á myndverkum nor- rænna myndlistarmanna undir samheitinu KEX í Nýlistasafninu. Sýningarnar hófust 22. maí og lauk norsku sýningunni 7. júní en sænskt KEX stendur nú yfir og lýkur 28. júní. 17.-26. júlí fer fram sýning Norðmanna frá Prándheimi uppi en ína Salome sýnir sömu daga niðri í Nýlistasafninu. Þorvaldur Þorsteinsson og Hubert Nói sýna verk sín frá 31. júlí til 9. ágúst og frá 14,- 23. ágúst verður Arngunnur Ýr með sýningu og loks verða Hallgrímur Helgason og Hjördís Frímann með sýningu á verkum sínum frá 28. ágúst til 6. sept- ember. 59

x

Þjóðlíf

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.