Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1968, Qupperneq 91

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1968, Qupperneq 91
Halldór Laxncss á krossgötum möguleika þeirra, af meiri ákefð en flestir aðrir. Ef hann nú fyrir sína parta gengur andstreymis eða álítur sig ganga andstreymis, þá byggist það á fullkomlega meðvituðum við- brögðum „nútíma“-manns og skálds — einnig það er að vera rödd sins tíma. Halldór er þannig áhugalaus um „ídeólógísk“ viðhorf gagnvart leikrit- um sínum. Aftur á móti virðist hann hafa tilhneigingu til að líta á þau út frá hreinræktuðu fagurfræðilegu sjónarmiði. í sambandi við Stromp- leikinn lætur hann í ljós undrun sína yfir að „estetikin“ í leiknum fór fram- hjá mönnum (bréf til P. H. dags. 5/12 1962): Eg hélt þó að þeir þrír þríhyrningar sem ég stilti þar upp kríngum hina altyfir- gnæfandi hugsjón blekkíngarinnar, og fóm- ir nútímans fyrir þá hugsjón, hefðu átt að geta skilist — jafnvel hér heima, þar sem við erum þó skrambi mikið „út úr fókus“ og lifum, líklega af landfræðilegum ástæð- um, í dálítið skökku perspektívi ár og síð. En íslendíngarnir komu aldrei auga á þessa þrjá þríhyrnínga sem léku þama látlaust hver við annan (1. þríh: saungmærin, hefð- arfrúin og miljónerinn. 2. þríh: pakkhús- eigandinn, nærbuxnasmyglarinn og saung- prófessorinn, 3. þríh: beatnikinn, líkið í strompinum og zenbúddhistinn.) Mönnum þykir ef til vill sem orða- valið sýni að höfundurinn líti hér á leikrit sitt sem eins konar abstrakt- list með línur og fleti í nákvæmri samstillingu. Þrátt fyrir allt verður að líta svo á að erfitt sé að uppgötva mynstur þríhyrninganna þriggja. Ekki virðast þeir heldur sérstaklega þýðingarmiklir til skilnings á leik- ritinu; hugsanlega auka þeir á skerpu ákveðinna atriða í rás viðburðanna. En framlag Halldórs til túlkunar á Strompleiknum gefur að minnsta kosti ofurlítið í skyn áhuga hans á formtilraunum og tæknivandamálum leikhússins. Sem leikritahöfundur virðist hann sækjast eftir að fylla flokk framúrstefnumanna. 12 Þessi skýrt mótaða tortryggni gagnvart rétttrúnaði af sérhverju tagi er engan veginn einangrað fyrir- brigði á okkar tímum. Þvert á móti hefur úr ýmsum áttum mátt greina tilhneigingar til hugsjónalegs frost- marks. Þær „ótryggðadeilur“ sem annað slagið hafa blossað upp meðal sænskra menntamanna eru af sama toga. Á skáldskaparsviðinu hefur meðal annars sagt til sín meira eða minna ákveðin afneitun þeirrar við- leitni skálda að koma fram sem boð- berar sannleika — svo að ekki sé tal- að um Sannleikann. Af meira af- skiptaleysi og lítillæti hafa menn viljað láta sér nægja að vera áhorf- endur og könnuðir veruleikans. Og menn hafa leitazt við að hefjast handa án fyrirfram ákveðinna skoð- ana, nálgast hlutina vafningalaust og í grundvallaratriðum. Það hafa skáld 6 TMM 81
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.