Skírnir - 01.01.1984, Page 210

206
ÞORSTEINN GYLFASON
SKÍRNIR
mannasetningar. Ekki þurfti prentari eða skipstjóri alla þessa
flibba og vindla; þeir voru ekki opinberir starfsmenn. Og það
er líka til vitnis um hitt að þarfir geta til að mynda ráðizt af
strangri stéttaskiptingu. Nú þarf stéttaskipting ekki að vera rétt-
lát; ég lield að hún sé það sjaldnast eða aldrei. Því fylgir að
þjóðfélag getur hæglega verið öldungis ranglátt þótt þar
sé öllum þörfum þægt. Og þá getur ekkert þjóðfélag verið rétt-
látt vegna þess að þar sé einhverjum þörfum þægt.
Ef til vill ættum við ekki að hyggja hér að einstökum þörfum
— fyrir vín og vindla, kjöt og kartöflur — heldur að einhverjum
almennari atriðum um þarfir fólks. Þá kann það að verða á vegi
okkar meðal annars, að fólk er þurftafrekast fram undir miðj-
an aldur, en upp úr því dregur úr þörfum þess og því meir sem
árin verða fleiri. Frá þessu sjónarmiði kynni að vera rétt að
umturna viðteknum siðum um verkalaun og hafa laun hæst
framan af ævinni en lækka þau svo jafnt og þétt eftir því sem
af mönnum dregur. Eða hugsið þið bara um heimilin, segði bar-
áttumaður fyrir þessari stefnu, sem ungt fólk þarf að byggja yf-
ir sig. Og hugsið þið líka um alla skemmtistaðina sem það verð-
ur að sækja, og allt vínið sem það verður að drekka, ef það á að
ná saman svo það sitji ekki eitt uppi í íbúðunum sínum. Hitt
kemur líka til álita, segði hann, að lækka vexti og herða verð-
bólguna verulega, en með því móti má hafa sparifé af gamal-
mennum, eins og menn muna, og veita því yfir til fólks sem á því
þarf að halda. Gamlingjarnir taka ekki einu sinni eftir þessu,
sem sýnir bezt hvernig þeir eru á sig komnir. Ugglaust yrðu
skiptar skoðanir um þessa tillögu ef liún kæmi fram. En tæp-
lega um hitt að réttlœtismál er hún ekki.
En það er enginn endir á andmælum, og jafnvel með köflum
á vandlætingu vegna þessara dæma sem einhver er vís til að
telja léttúðleg. Eða veit ekki maðurinn af nauðþurftum á borð
við fæðu og klæði hjá fátækum þjóðum, eða góða heilsu hjá
okkur öllum? 1 Bandaríkjunum — svo að dæmi sé tekið — er það
enn svo að læknishjálp ræðst af efnahag fólks fremur en af þörf,
með þeim afleiðingum að meðal hinna efnaðri Bandaríkja-
manna er mun minna um veikindi en meðal þeirra sem við
þrengstan kostinn búa. Og er þetta ekki ranglæti? Jú, það virð-