Morgunblaðið - 15.12.2016, Side 65

eykur meðal annars framleiðslu á
köfnunarefnisoxíði (NO), dregur úr
tilhneigingu til segamyndunar,
lækkar blóðþrýsting og blóðsykur
og eykur HDL í blóði. Ekki þarf
nauðsynlega mikla áreynslu til að
hafa jákvæð áhrif á þessa þætti og
mælt er með að nýta sér þau tæki-
færi til hreyfingar sem bjóðast á
hverjum degi, til dæmis með því að
nota stiga frekar en lyftur, ganga
stuttar vegalengdir frekar en að
ferðast í bíl, og svo framvegis. Því
meiri sem hreyfingin er, því betri
áhrif á hjartaheilsuna. Regluleg
þol- og styrktarþjálfun hefur enn
frekari jákvæð áhrif og ber að
hvetja alla til að stunda reglulega
líkamsþjálfun til að stuðla að bættri
heilsu. Kyrrseta er sjálfstæður
áhættuþáttur kransæðasjúkdóma.
Með meiri notkun tölvu og sjón-
varps og alls kyns hjálpartækja við
daglegt líf hefur kyrrseta í vest-
rænum samfélögum
aukist verulega síðustu
áratugi. Vegna hinna
skaðlegu áhrifa er oft
talað um kyrrsetu sem
„hinar nýju reykingar“
vestræns lífsstíls. Þann-
ig er ekki nóg að hvetja
fólk til að auka hreyf-
ingu og líkamsþjálfun til
að minnka áhættuna á
hjarta- og æða-
sjúkdómum, heldur er
ráðlegt að minnka kyrr-
setu eins og hægt er.
Mataræði og áfengi
Fjallað er ítarlega um mataræði í
kafla 6. Í stuttu máli stuðlar aukin
neysla á ávöxtum, grænmeti, hnet-
um, trefjum og fiski að minni
áhættu á æðakölkunarsjúkdómi.
Einnig er mælt með að takmarka
neyslu mettaðrar fitu en auka
neyslu fjölómettaðrar fitu og grófs
korns. Ef fituminnk-
un leiðir hins vegar
til meiri neyslu á fín-
unnum kolvetnum
verður enginn ávinn-
ingur af mataræð-
ismeðferðinni. Því er
ráðlagt að takmarka
neyslu einfaldra kol-
vetna sem er í sykr-
uðum drykkjum,
sælgæti og sæta-
brauði. Hollt mat-
aræði minnkar lík-
urnar á
æðakölkunarsjúkdómi og lækkar
blóðþrýsting sem hefur jákvæð
áhrif á blóðfitur og sykurefnaskipti.
Vegna tengsla saltneyslu við hækk-
aðan blóðþrýsting er almennt ráð-
lagt að takmarka magn salts í fæðu.
Áfengi í hófi verndar gegn
hjarta- og æðasjúkdómum. Of-
neyslu ber að varast þar sem hún
eykur meðal annars áhættu á há-
þrýstingi, hjartabilun og gáttatifi
og mörgum öðrum sjúkdómum ut-
an hjarta- og æðakerfisins.
Sálrænir og félagslegir þættir
Þeir sem standa höllum fæti fé-
lagslega, eru atvinnulausir, hafa
litla menntun og lágar tekjur, búa
við streitu og álag í vinnu og einka-
lífi eða lítinn stuðning fjölskyldu
eru í aukinni hættu á að þróa með
sér kransæðasjúkdóm. Eftir að þeir
veikjast eru horfur þeirra sömu-
leiðis verri en hinna sem ekki til-
heyra þessum hópum. Þeir sem
standa í lægri þrepum þjóðfélags-
stigans eru líklegri en aðrir til að
reykja, þeir búa við verra mataræði
og eru síður líklegir til að nýta sér
þau tækifæri sem bjóðast til heilsu-
samlegs lífs og einstaklingsmiðaðra
forvarna. Þeir eru líklegri til að
fylgja ekki meðferðarráðgjöf og
hætta lyfjatöku oftar en þeir sem
eru betur staddir félagslega. Þessu
tengjast andleg vanlíðan og þung-
lyndi sem sömuleiðis hefur áhrif á
horfur (sjá kafla 16).
Sykursýki, offita og kæfisvefn
Ofþyngd (þyngdarstuðull 25-30
kg/m2) og offita (þyngdarstuðull
>30 kg/m2) auka líkur á dauðs-
föllum vegna hjarta- og æða-
sjúkdóma. Áhrif ofþyngdar og of-
fitu eru margvísleg og má þar
nefna hækkaðan blóðþrýsting,
verri blóðsykurstjórn, auknar líkur
á sykursýki og kæfisvefni. Mælt er
með þyngdarstjórnun hjá þeim sem
eru yfir kjörþyngd til að hamla
gegn þessum áhættuþáttum hjarta-
og æðasjúkdóma.
Einstaklingar með sykursýki eru
að minnsta kosti í tvöfaldri hættu á
að fá hjarta- og æðasjúkdóm miðað
við þá sem eru með eðlileg syk-
urefnaskipti. Stór hluti þeirra sem
eru með sykursýki, sérstaklega
sykursýki 2, eru að auki með of há-
an þyngdarstuðul. Aukning offitu
og sykursýki 2 hefur dregið tals-
vert úr þeim árangri sem náðst hef-
ur á flestum Vesturlöndum í fækk-
un tilfella kransæðastíflu og
dauðsfalla af hennar völdum. Að
óbreyttu má búast við að þessi þró-
un ásamt öldrun íslensku þjóð-
arinnar leiði til þess að dauðsföllum
vegna kransæðasjúkdóma fari aft-
ur fjölgandi á komandi áratugum.
Sjúklingar með sykursýki eru í
mikilli hættu á æðakölkunar-
sjúkdómi og eru meðhöndlaðir
samkvæmt því með blóðfitulækk-
andi lyfjum, strangri blóðþrýst-
ingsstjórn og blóðsykurlækkandi
meðferð. Hornsteinn meðferð-
arinnar er þó lífsstílsmeðferð þar
sem áhersla er lögð á þyngd-
arstjórnun, hreyfingu, hollt mat-
aræði og reykleysi.
Kæfisvefn (obstructive sleep ap-
nea) er algeng svefntruflun þar
sem öndun truflast af samfalli önd-
unarvega. Þessi sjúkdómur er til
staðar hjá um 9% kvenna og 24%
karla og er sterklega tengdur bæði
offitu og sykursýki 2. Kæfisvefn
eykur hlutfallslega hættu á hjarta-
og æðasjúkdómi um 70%. Við önd-
unarstopp hækkar blóðþrýstingur
og súrefnismettun lækkar sem
stuðlar að losun bólgusameinda,
truflun á starfsemi æðaþels og þró-
un æðakölkunarsjúkdóms. Kæfi-
svefn tengist einnig háþrýstingi,
gáttatifi, hjartabilun og heila-
áföllum.
Langvinnir sjúkdómar
Ýmsir langvinnir sjúkdómar eru
tengdir aukinni áhættu á æðakölk-
unarsjúkdómi, þar með talin nýrna-
bilun, skjaldkirtilssjúkdómar, lang-
vinnir lungnasjúkdómar og
liðagigt. Tengslin eru flókin og
margþætt og spila þar inn í meðal
annars sameiginlegir áhættuþættir
(reykingar, hreyfingarleysi, há-
þrýstingur, sykursýki og fleira),
bólga, vanstarfsemi í storkukerfi
líkamans, hormónaójafnvægi og
erfðafræðilegir þættir.
Áhætta Helstu áhættuþættir kransæðasjúkdóms eru vel þekktir, til að mynda aldur og kyn og ættarsaga.
65
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. DESEMBER 2016
Á lóðinni stendur veglegt timburhús reist af Sjúkrahúsfélagi
Reykjavíkur á árunum 1882-1884 úr timbri á hlöðnum kjallara.
Inngangar með stigahúsum eru bæði í suður og norðurhluta hússins.
Húsið er klætt með bárujárni og timbri. Um er að ræða kjallara, tvær
hæðir og ris.
Á tillögu að deiluskipulagi, dagsett 25. okt. 2016, verður húsið
skilgreint íbúðarhús/fjölbýli og heimilað er að skipta húsinu upp í allt
að fjórar íbúðir samtals 628 fm. Lóð verður minnkuð og verður eftir
breytingu 280 fm. Óheimilt verður að reka gististarfsemi í húsinu.
Byggingarreitur (96 fm). Á lóðinni er einnig gert ráð fyrir að heimilt
verði að byggja hús á tveimur hæðum með risi og kjallara samtals
186 fm. Íbúðarhús og/eða hreinleg atvinnustarfsemi, þó engin
gististarfsemi. Ekki mega vera fleiri íbúðir í húsinu en ein. Þetta verður
Þingholtsstræti 25b
588 9090 . www.eignamidlun.is . Grensásvegi 11 . 108 Reykjavík
NÁNARI UPPLÝSINGAR VEITA
Þingholtsstræti 25
Farsóttarhúsið - 101 Reykjavík
Kjartan Hallgeirsson
Löggiltur fasteignasali
kjartan@eignamidlun.is
824 9093
Úlfar Þór Davíðsson
Löggiltur fasteignasali
ulfar@fastborg.is
844 6447
NÝTT
Í SÖLU
Húsið verður til sýnis þriðjudaginn 20. desember milli kl. 16 0g 17