Fréttablaðið - 13.02.2016, Blaðsíða 19

Umræða um raforkuflutnings­kerfi er í reiptogi þar sem and­stæðar fylkingar fylkja sér á
sín á hvorn enda reipis og toga af öllu
afli, hvor í sína áttina. Þetta endur­
speglar línulega umræðu sem hefur
verið ráðandi. Ekkert utan línunnar
er í sjónsviði deilandi fylkinga, ein­
ungis það sem er akkúrat í þröngum
línufarveginum. Öll orka fer í það
að toga í andstæðar áttir. Í íslenska
heiminum okkar er þetta auðvitað
alls ekki furðulegt heldur regla.
Mig langar að varpa örlítilli ljós­
glætu á mikilvægt innviðakerfi sem
er í miklum ógöngum; raforku­
flutningskerfið. Deilur ofan á deilur
eru megineinkennið og hafa verið
um alllangt skeið. Á öðrum enda
reipisins er samfélagið með styrk
fjöldans, venjulegt fólk sem fleygir
sér í örvæntingu á annan enda reip­
isins og grátbiður um nýjar lausnir.
Á hinum enda reipisins er fámennur
hagsmunahópur sem fær styrk sinn
af peningum – okkar peningum – en
virðir þó á engan hátt okkar óskir.
Í raun er staðan sem við horfum
upp á í dag mjög alvarleg, en full­
komlega eðlileg afleiðing af þeim
stjórnunarháttum sem hafa verið
viðhafðir í starfsemi ríkisfyrirtækis­
ins Landsnets og ætti ekki að koma
neinum á óvart. Deilur um raforku­
flutningskerfi eru fyrst og síðast
afleiðing af aðferðafræði sem ekki
gengur upp fyrir íslenskt samfélag í
dag, aðferðafræði sem á rætur í tíma
þegar kerfin voru smá í sniðum og
birtust okkur í tréstaurum og sveita­
rómantík. Þeir tímar eru liðnir. Í dag
er um að ræða stórtæka mannvirkja­
gerð og umhverfisáhrif hennar. Þótt
rafmagnsþörf sé orsökin fyrir öllu
saman, þá snúast umhverfisáhrifin
sem slík ekkert um rafmagn. Enginn
ræðir lengur möguleg krabbameins­
valdandi áhrif háspennulína, sú
umræða var nokkuð hávær fyrir all­
mörgum árum síðan.
Það verður að horfast í augu við
þá staðreynd að það hefur mis­
tekist að aðlaga raforkuflutnings­
kerfin að nútímanum, þess vegna
fyrst og fremst er fólk ósátt. Það
skortir umhverfisvænar lausnir og
það skortir hagkvæmari lausnir og
úrvinnslu. Það hefur skort á hvata
til nýsköpunar sem hefur hamlað
tækniframförum og það skortir veru­
lega jákvæða framtíðarsýn fyrir og í
sátt við samfélagið. Afleiðingin er
stöðnun. Allt eru þetta klassísk ein­
kenni þess sem einokun og fákeppni
getur af sér.
Upp að vissu marki hentar það
umhverfissinnum vel að Landsnet
skuli í raun enn ekki hafa gert neinar
sýnilegar breytingar á sinni aðferða­
fræði við hönnun og uppbyggingu
raforkuflutningskerfisins. Það auð­
veldar umhverfissinnum til muna að
afla stuðnings í baráttunni gegn vax­
andi orkuvæðingu landsins og nei­
kvæðum umhverfisáhrifum hennar.
Landsnet gerir þessum öflum að því
leytinu til mikinn greiða.
Uppbygging í skjóli einokunar
Að sama skapi gerir Landsnet móður­
félagi sínu, Landsvirkjun, mikinn
óleik, því vinnubrögð flutningsfyrir­
tækisins, sem hyggur á stórtæka upp­
byggingu raforkuflutningskerfisins í
skjóli einokunar, eru allt annað en
líkleg til sátta á þessu mikilvæga inn­
viðasviði. Staðreyndir tala sínu máli í
þeim efnum. Landsnet hefur einfald­
lega í of langan tíma að of litlu leyti
tekið tillit til umhverfissjónarmiða
og samfélagslegra hagsmuna í sínum
lausnum. Afraksturinn er sá að þetta
ríkisfyrirtæki er búið að fá stóran
hluta þjóðarinnar upp á móti sér, en
hefur haft mörg tækifæri til þess að
brjóta upp fyrirkomulagið sem unnið
er eftir. Það er með engu móti hægt
að sjá að þessi vinnubrögð þjóni einu
sinni hagsmunaaðilum á orkusviði,
hvað þá venjulegu fólki.
Það er í raun athyglisvert að
hagsmunaaðilar á orkusviði láti
sér þetta lynda ár eftir ár. Að mínu
mati er ríkisfyrirtækið Landsnet
búið að stórskaða þennan iðnað,
orkuiðnaðinn, og ímynd hans
á tuttugustu og fyrstu öldinni. Í
algleymi umræðu um endurnýjan­
lega orkugjafa, sem munu þrýsta
verulega á stækkun flutningskerfa
út um allan heim, er þetta ekki góð
staða. Það væri hægt að gera svo
miklu betur í þessum efnum og að
vissu leyti sorglegt að horfa upp
á hvernig þessi mál þróast þessi
misserin og hvernig tækifærin fara
forgörðum.
Sátt er hvergi nærri í sjónmáli á
meðan Landsnet heldur að okkur
hinum hefðbundnu lausnum
sínum. Á meðan fyrirtækið kemur
sér undan því að bjóða upp á
umhverfisvænar og jafnframt hag­
kvæmar lausnir, er útilokað að á
komist sátt. Það er ekki hægt að
tala bara um að það þurfi meiri sátt
en leggja ekkert til, það þarf að gera
breytingar. Og það þarf ekki bara
að gera ogguponsulitlar breytingar,
það þarf að gera stórtækar breyt­
ingar á mörgum sviðum þegar
kemur að raforkuflutningskerfum,
staðan er óviðunandi.
Hvernig væri að byrja í dag?
Raforkuflutningskerfi í línulegu reipitogi
Magnús Rann-
ver Rafnsson
verkfræðingur
Veldu yfirburði!
Siemens og Bosch í 19 af
20 efstu sætunum!
Í úttekt danska neytendablaðsins Tænk (2015), þar sem teknar
voru til skoðunar 50 uppþvottavélar frá ýmsum framleiðendum,
voru yfirburðir Siemens og Bosch algjörir. Hér fyrir neðan eru
þær uppþvottavélar sem lentu í efstu sætunum.
Hlíðasmára 3 . Sími 520 3090
www.bosch.is
BOSCH
SMU 50M96SK
BOSCH
SMU 53M72SK
BOSCH
SMU 50M92SK
BOSCH
SMU 50M95SK
BOSCH
SMP 68M05SK (stál)
BOSCH
SMP 68M02SK
BOSCH
SMU 69T42SK
BOSCH
SMU 69T45SK
BOSCH
SMU 50E52SK
SIEMENS
SN 45M507SK
SIEMENS
SN 44D202SK
SIEMENS
SN 46T297SK
SIEMENS
SN 46T597SK
BOSCH
SMU 50M62SK
SIEMENS
SN 45M209SK
Annar framleiðandi
en Bosch eða Siemens.
SIEMENS
SN 45M207SK
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
*fæst
hjá:
SIEMENS
SN 478S01TS
SIEMENS
SN 45M231SK
BOSCH
SMU 51M12SK
*fæst
hjá:
1. sæti
6. sæti
11. sæti
16. sæti
3. sæti
8. sæti
13. sæti
18. sæti
5. sæti
10. sæti
15. sæti
20. sæti
2. sæti
7. sæti
12. sæti
17. sæti
4. sæti
9. sæti
14. sæti
19. sæti
www.versdagsins.is
Hinn sami er
Drottinn allra,
fullríkur fyrir
alla sem ákalla
hann...
s k o ð u n ∙ F R É T T A B L A ð i ð 19L A u G A R D A G u R 1 3 . F e B R ú A R 2 0 1 6