Fréttablaðið - 13.02.2016, Blaðsíða 28

Íslenskur útivistarfatnaður
Það að vara sem beint er að kvenkyninu sé dýrari en sama vara sem beint er að
karlkyninu er algjörlega fáránlegt,“
segir Björt Ólafsdóttir, þingmaður
Bjartrar framtíðar.
„Fyrir það fyrsta finnst mér þessi
tvíhyggju markaðshugsun óskap-
lega gamaldags. Mannlega litrófið
er auðvitað svo miklu breiðara en
að það rúmist í þessum tveimur
kynjum. En væntanlega virkar þetta
svona fyrst þetta er iðkað. Sölufólk
kemst upp með það að selja það
sem beint er að stúlkum og konum
hærra verði en sams konar varning
ætlaðan körlum og drengjum.“
Björt segir bestu leiðina til þess
að sporna við þessu vera þá að neyt-
endur létu einfaldlega ekki bjóða
sér þetta lengur. „Að þeir veldu
ódýrari kostinn fyrir sig sama hverj-
um varan væri ætluð. Það getur þó
verið vandasamt, bæði vegna þess
að það tekur fólk tíma og vinnu
að bera saman verð og vera með-
vitaður neytandi. Þetta getur líka
verið erfitt þegar þú ert til dæmis
með barn í eftirdragi og þið eruð að
velja gjöf fyrir vin. Þú treður ekkert
ódýra Star Wars-tannburstanum
upp á barnið ef það vill heldur gefa
Hello Kitty sem kostar meira því
hann er ætlaður stelpum.“
Hún segir slík vörukaup þó ekki
alltaf ganga upp. „Ég er til dæmis
ekki að fara að velja ódýrari sturtu-
sápuna sem ætluð er körlum ein-
faldlega því mér finnst lyktin ekki
góð. En heilt yfir, þá hefur maður
val.“
Aðspurð um hinn svokallaða túr-
skatt segir Björt hann í hæsta máta
ósanngjarnan. „Til dæmis að túr-
tappar, bindi og nauðsynjavörur
sem eingöngu konur þurfa að nota
séu skattlagðar á þennan hátt. Þar á
ríkið að koma að málum og lækka
álögur.“
Hún heldur áfram: „En fyrir utan
þetta allt er líka verið að bjóða
okkur alls konar óþarfa. Hvað
ætli meðal kona um sjötugt hafi
til dæmis eytt miklu í svokölluð
hrukkukrem sem mest hefur verið
beint að konum? Á þess lags varn-
ingi er loksins búið að gera langa og
ítarlega samanburðarrannsókn sem
sýndi svo ekki verður um villst að
þau virka ekki. Hvaða nafni sem þau
nefnast. Hvort sem þau kosta 15.000
krónur dósin eða 1.500 krónur. Við
getum í það minnsta þurrkað þau
út af kynjaða kauplistanum okkar.“
Björt segir túrskattinn ósanngjarnan og að mannlega litrófið sé miklu breiðara en
svo að það rúmist í tveimur kynjum. FréttaBlaðið/SteFán
Trúa gjarnan að þetta
séu undantekningar
Neytendur eiga ekki að láta
bjóða sér þetta lengur
Fyrir utan þetta allt er líka verið að
bjóða okkur alls konar óþarFa. Hvað ætli
meðal kona um sjötugt HaFi til dæmis eytt
miklu í svokölluð Hrukkukrem?
Þorgerður segir að fyrirtæki verði að hafa hvata til þess að breyta hjá sér verð-
lagningunni. ef enginn kvarti sé sá hvati ekki til staðar. FréttaBlaðið/Valli
„Ég held að hin svokölluðu mark-
aðslögmál leiti að sem mestum
ávinningi og ef enginn kvartar er
spurning hvaða hvata fyrirtæki
hafa til að breyta hlutum. Umræða
og þekking á þessum tilvikum er því
mjög mikilvæg, sömuleiðis að skapa
þrýsting á þá aðila sem um ræðir,“
segir Þorgerður Einarsdóttir, pró-
fessor við Háskóla Íslands.
Af hverju viðgengst þetta enn?
„Ein ástæða þess að við erum sein
að fatta hlutina er að við erum iðu-
lega að horfa á einstakar birtingar-
myndir á þessum hlutum, mörgum
finnst þau óttaleg smáatriði ein
og sér, og trúa gjarnan að þau séu
undantekningar. Það þarf nefnilega
skipulega og kerfisbundna skoðun
til að sjá stóru myndina og mynstrið
eins og það í rauninni er. En það er
að einhverju leyti þjálfunaratriði,
þegar fólki hefur verið bent á þetta
mynstur þá fer það ekki eins auð-
veldlega fram hjá því,“ útskýrir Þor-
gerður og segir samþættingu kynja-
og jafnréttissjónarmiða og kynjaða
fjárhagsáætlunargerð verkfæri 
þróað til að hjálpa okkur að gera
svona hluti sýnilega og bregðast við
þeim.
við erum iðulega
að HorFa á einstakar
birtingarmyndir
á þessum Hlutum,
mörgum Finnst þau
óttaleg smáatriði
ein og sÉr.
Þorgerður Einarsdóttir,
prófessor við Háskóla Íslands
Herra- og dömuklippingar
Af hverju gæti munurinn stafað
– ef ekki bleikum skatti?
Blaðamaður heimsótti nokkrar versl-
anir og hárgreiðslustofur á höfuð-
borgarsvæðinu, sérstaklega í leit að
dæmum um kynjaða verðskrá.
Aðrar ástæður fyrir verðmun geta
verið sendingarkostnaður, vinna í
klukkustundum talin, efniskostn-
aður, mismunandi verðlagning
vörumerkja frá framleiðendum,
breytingar á lögum um tolla og
gjöld sem nýlega tóku gildi svo eitthvað sé nefnt. Stutt vettvangs-
rannsókn leiddi þó í ljós mörg dæmi um að vörur eða þjónusta
sem ætluð er konum eða stelpum var dýrari en sambærilegar vörur
ætlaðar körlum eða drengjum, svo ekki var um villst.
óheimilt að hafa mismunandi
tryggingariðgjöld fyrir konur og
karla. Það er þó erfiðara að ætla að
láta þau lög ná yfir t.d. mismun-
andi verðlagningu á rakvélum því
þar er um að ræða vörur sem eru
bæði í mismunandi pakkningum
og mismunandi að lögun og lit. Það
er því ekki hægt að leysa vanda-
málið með bleika skattinn alfarið
með lagasetningu heldur þarf bæði
mikla kvennabaráttu og neytenda-
vakt til að fá þessu breytt,“ segir
hún.
Katrín Anna segir jafnframt að í
raun og veru séu furðulegt hversu
mikil kynjaskipting sé í vöruúrvali.
„Af hverju erum við sitt með hvora
rakvélina fyrir konur og karla? Af
hverju mismunandi krem, svita-
lyktareyði eða hárlitunarefni? Þetta
er í raun algjör óþarfi og það væri
mikill ávinningur af því að útrýma
þessari aðskilnaðarstefnu á milli
kynja sem við erum föst í.
Katrín Anna segir baráttuna
gegn bleika skattinum ekki hafa
verið áberandi á Íslandi þó það sé
að verða meiri vakning um hann.
Hún segir stjórnvöld þegar hafa
breytt sumu. „Til dæmis voru tollar
á dömubindi og túrtappa afnumdir
um síðustu áramót. Það munar þó
meira um virðisaukaskattinn. Ég
efast síðan um að framleiðendur og
seljendur vöru og þjónustu sem er
verðlögð hærra til kvenna en karla
hafi frumkvæði að því að afnema
bleika skattinn hjá sér. Ég held að
það þurfi mikinn þrýsting til.“
↣
Neytendastofnun í New York-
ríki birti skýrslu um rannsókn á
bleikum skatti, sem var undir-
rituð af Bill de Blasio borgar-
stjóra, í desember 2015. Rann-
sóknin sem heitir From Cradle to
Cane: The Cost of Being a Female
Consumer leiddi í ljós að konur
borga að meðaltali 7% hærra verð
en karlar fyrir sambærilega vöru.
Rannsakendur báru saman um 800
vörur, sem auðsýnilega var beint
að kvenkyns neytendum annars
vegar og karlkyns neytendum hins
vegar. Vörurnar voru af ýmsum
toga, sem fólk notar á öllum stigum
lífsins – allt frá barnaleikföngum til
fullorðinsbleyja.
1 3 . f e B r ú a r 2 0 1 6 L a U G a r D a G U r28 h e L G i N ∙ f r É T T a B L a ð i ð