Bændablaðið - 02.11.2017, Blaðsíða 36

36 Bændablaðið | Fimmtudagur 2. nóvember 2017
Trufflur, eða jarðkeppir, eru
sveppir sem vaxa neðanjarðar
og líkjast helst skorpnaðri
kartöflumóður að hausti. Lyktin
af þeim er blanda af nýunnum
jarðvegi í haustrigningu, iðandi
ánamöðkum og minningunni
um svita löngu liðins ástarlífs.
Sælkeratrufflur seljast fyrir
gríðarlega hátt verð.
Trufflur verða seint flokkaðar sem
ein af helstu nytjajurtum heims, til
þess er uppskeran af þeim of lítil
og svo hitt að þær eru ekki plöntur
heldur sveppir.
Nánast ómögulegt er að gera sér
grein fyrir því hver heildaruppskera í
heiminum af jarðkeppum er þar sem
talsverðu magni er safnað af þeim í
náttúrunni.
Áætlað framleiðslumagn í ræktun
er á bilinu 7,5 til 8 milljón tonn á
ári. Kínverjar eru allra þjóða
stórtækastir í ræktun
truffla og framleiða
rúmlega 5,1
milljón tonn á
ári. Á Ítalíu er
framleiðslan
tæp 800
þúsund tonn en
í Bandaríkjunum
tæp 390 þúsund
tonn. Í Hollandi
eru ræktuð tæp
310 þúsund
tonn og í
Póllandi um 220
þúsund. Á Spáni
er framleiðsla
áætluð 146 þúsund
tonn, í Frakklandi 116
þúsund tonn, í Íran tæp
90 þúsund, í Kanada rúm 82
þúsund og á Bretlandseyjum rúm
73 þúsund tonn á ári. Auk þess sem
Ástralir hafa sótt mikið í sig veðrið
undanfarið þegar kemur að ræktun
truffla og miklar líkur á að þeir verði
komnir í hóp stærstu framleiðenda
þeirra eftir nokkur ár.
Þar sem svartamarkaðsbrask
og verslun með sveppi, sem líkjast
trufflum eða tegundum truffla sem
ekki þykja merkilegar er mikill,
verður að taka ofangreindum tölum
með fyrirvara.
Samkvæmt upplýsingum
Hagstofu
Íslands voru
flutt inn 828 kíló af nýjum „tröfflum“
frá Kína árið 2016.
Tölur um innflutning fyrstu átta
mánuði 2017 benda til trufflugóðæris
á Íslandi þar sem innflutningurinn er
talsvert meiri en allt árið 2016, eða
1141 kíló. Þar af koma 721 kíló frá
Bretlandseyjum, 324 kíló frá Kína,
60 kíló frá Suður-Kóreu og 36 kíló
frá Bandaríkjunum. Auk þess sem
flutt er inn trufflusalt, truffluolía,
trufflumauk, trufflusúkkulaði og
annað trufflu hitt og þetta.
Nafnaspeki
Orðið truffe á frönsku er dregið
af latneska orðinu tuber sem þýðir
forðarót. Heiti sveppsins á mörgum
evrópskum tungumálum er lánsorð
úr frönsku. Tartuf á króatísku, trufa
á rúmönsku, á ítölsku er það tartufo
og trufa á spænsku, truffe á þýsku er
trüffel, tryffel á sænsku en trøffel í
norsku og dönsku. Á íslensku kallast
trufflur jarðkeppir.
Þýska heitið kartoffel, eða
kartafla, er dregið af ítalska heitinu
tartufo og er þar vísað til útlitslegra
líkindi tegundanna.
Enska heitið truffles er einnig
notað sem slangur um fólk sem
ekki stígur í vitið, eða besservissera
sem sjaldan hafa rétt fyrir sér. Hér
leynast því úrvals nýyrði fyrir
okkur Íslendinga sem getum hér
eftir sagt að viðkomandi sé alger
truffla og að sjálfsögðu í niðrandi
merkingu.
Sveppir sem vaxa neðanjarðar
Truffla, eða jarðkeppur, er
samheiti 80 til 90 tegunda sveppa
Vilmundur Hansen
vilmundur@bondi.is
HELSTU NYTJAPLÖNTUR HEIMSINS