Bændablaðið - 02.11.2017, Blaðsíða 42

42 Bændablaðið | Fimmtudagur 2. nóvember 2017
Dagana 20. til 23. október sl. stóðu
Samtök ungra bænda á Íslandi
fyrir helgarferð til Skotlands
og var tilgangur ferðarinnar að
kynnast þarlendum landbúnaði
sem og að njóta lítils hluta þess
sem Skotland hefur upp á að
bjóða.
Alls voru 32 ungir bændur með
í för og komu þeir víðs vegar að
af landinu og frá ýmsum greinum
íslensks landbúnaðar. Hér á eftir fer
fyrri hluti samantektar um þessa ferð
sem var einkar fróðleg, fræðandi og
umfram allt lærdómsrík.
Lanark-uppboðsmarkaðurinn
Ferðin hófst með því að ekið var
frá flugvellinum í Glasgow og til
uppboðsmarkaðarins í Lanark en þar
eru árlega boðnar upp þúsundir af
bæði nautgripum og sauðfé. Þennan
dag var uppboð á lambhrútum af
Blackface sauðfjárkyninu en þetta
kyn er afar vinsælt í Stóra-Bretlandi
og seljast lambhrútarnir á afar
eftirtektarverðu verði, amk. fyrir
okkur Íslendinga. Það var sérstaklega
áhugavert að fylgjast með uppboðinu
en bæði voru hrútarnir þvegnir og
stroknir fyrir sýningu, sprautaðir
með hárgljáa til að gera útlitið enn
betra auk þess sem hornin voru vax-
og olíuborin svo glæsileikinn yrði
sem mestur.
Lambhrútur seldur á 8 milljónir!
Þennan dag voru 155 lambhrútar
boðnir til sölu og var meðalverð
hvers þeirra hvorki meira né
minna en 643 þúsund krónur og
var það hækkun um rúmlega 10%
frá sambærilegu uppboði í fyrra
á sama sauðfjárkyni! Sá sem fór
á hæsta verðið var lambhrútur frá
hinu þekkta skoska ræktunarbúi
Auldhoseburn en þar býr bóndi að
nafni Hugh Blackwood blönduðu
búi með sauðfé og holdanaut.
Lambhrúturinn frá Hugh seldist á 58
þúsund pund en upphæðin samsvarar
8 milljónum íslenskra króna – já og
það fyrir einn lambhrút! En mun
fleiri lambhrútar seldust á háu verði
en sá næst dýrasti fór á 55 þúsund
pund og sá þriðji dýrasti á 45 þúsund
pund.
Sum sauðfjárbúanna, sem eru
fyrst og fremst í ræktun kynbótagripa
og ekki með aðaláherslu á
kjötframleiðslu, seldu þarna marga
lambhrúta og þennan dag seldu
nokkur þeirra fyrir vel á annan tug
milljóna króna. Skýringin á þessum
gríðarlega háu upphæðum felst í
því hvernig sauðfjárrækt er stunduð
víða í Stóra-Bretlandi. Sum bú eru í
afurðaframleiðslu en önnur fyrst og
fremst í framleiðslu kynbótagripa
og þau bú, sem kaupa þessa dýru
lambhrúta, eru fyrst og fremst að
kaupa afburða kynbótagripi sem
notaðir verða til þess að framleiða
næstu kynslóðar kynbótagripa sem
fara svo í almenna sölu og notkun.
Þó þessir gripir fari etv. ekki á
jafn háa upphæð og hér að framan
greinir þá er algengt verð 10–15 falt
sláturverð lamba og þar með fæst hið
háa kaupverð lambhrúts endurgreitt
með afkomendum hans. Þessir
ofurdýru lambhrútar eru reyndar
einnig notaðir í sæðissölu og eru
stráin frá þeim seld háu verði.
Eftir þessa afar fróðlegu heimsókn
var haldið til Edinborgar þar sem
íslenski ungbændahópurinn setti
mark sitt á götumynd borgarinnar
fram á kvöld er haldið var á hótel
í Glasgow.
Einstakur bændamarkaður
Annar dagur ferðarinnar hófst
með heimsókn á markað með
landbúnaðarvörur við Edinborg. Það
er löng hefð fyrir bændamörkuðum
í Skotlandi, en þessi markaður í
Edinborg er sá eini í landinu sem
er haldinn vikulega og söluaðilarnir
eru oftast 30–40 hverju sinni.
Flestir aðrir markaði eru haldnir
á tveggja vikna fresti og sumir
einungis mánaðarlega. Rekstrarform
þessara skosku markaða er nokkuð
mismunandi, en flestir eru reknir
í samvinnu bændanna sem að
mörkuðunum koma.
Edinborgarmarkaðurinn miðar
við að þeir sem selja vörurnar komi
úr næsta nágrenni markaðarins enda
lögð áhersla á að vörum á þessa
markaði sé ekki ekið um langan
veg að sölustað. Meginregla fyrir
þátttöku á þessum mörkuðum í
Skotlandi er að söluaðilarnir séu
sjálfir frumframleiðendur eða vinni
vörur sínar úr hráefni sem kemur
úr nánasta umhverfi og þá mega
söluaðilar á markaðinum ekki selja
vörur í umboði fyrir aðra.
Af mörgum áhugaverðum
sölubásum á markaðinum vöktu
tveir þeirra sérstaka athygli
greinarhöfundar. Annar þeirra var
með sölu á villibráð og hinn með
sölu á ostum úr sauðamjólk.
Fasanasala
Einn sölubásinn var með villibráð
í sölu og seldi bæði kanínu- og
fuglakjöt. Allt kjöt sem var þarna
til sölu var tilkomið með nokkuð
óvenjulegum hætti en um var
að ræða kjöt af veiddum dýrum
sem veiðimenn höfðu notað sem
greiðslu fyrir afnot af landi bænda.
Veiðimennirnir fengu með öðrum
orðum að veiða fugla og kanínur á
landi bændanna gegnt því að afhenta
bændunum hluta af feng sínum sem
svo fer til vinnslu og pökkunar og
síðar sölu á bændamörkuðum.
Með margar gerðir af ostum
Sauðfjárbúið Errington var með
margar mismunandi gerðir af
ostum en á búinu eru um 450
ær á hverjum tima. Ærnar eru af
hinu þekkta afurðakyni Lacaune
og eru þær mjólkaðar tvisvar
á dag. Mjaltabúnaðurinn er frá
Skotlandsferð Samtaka
ungra bænda – fyrri hluti
Kannabisframleiðsla í Kaliforníu
umfram eftirspurn
Á síðasta ári er áætlað að í
Kaliforníuríki í Bandaríkjunum
hafi verið framleidd ríflega sex
milljón kíló af hampi. Framleiðslan
er fimm sinnum meiri en áætluð
notkun í ríkinu, sem er um milljón
kíló á ári. Ræktun og neysla
kannabis er lögleg í Kaliforníu.
Reyndar er svo komið að vegna
geysilegrar offramleiðslu á kannabis
í Kaliforníu hefur orðið verðfall á
afurðinni.
Í kjölfar mikillar framleiðslu
umfram eftirspurn hafa yfirvöld
velt fyrir sér spurningunni um
hvað verði um það magn sem ekki
er nýtt innan ríkis. Að sögn þeirra
sem láta sig málið varða er einungis
um eitt svar að ræða og það er að
umframframleiðsla sé seld til annarra
ríkja og í mörgum tilvikum til ríkja
þar sem hampur er enn ólöglegur.
Stjórnvöld í Kaliforníu segja
verða að gera allt til að koma í veg
fyrir að mikið magn af kannabis sé
framleitt í ríkinu og selt ólöglega
annars staðar.
Þrátt fyrir að ræktun og neysla
á kannabis sé leyfileg í Kaliforníu
og mörgum öðrum ríkjum í
Bandaríkjunum er hvoru tveggja
enn ólöglegt samkvæmt alríkislögum
Bandaríkjanna.
Ein lausnin til að koma í veg
fyrir ólöglegan útflutning á kannabis
frá ríkinu, samkvæmt stofnun
sem kallast California Bureau of
Cannabis Control, er að gefa út
ræktunarleyfi sem jafnframt fælu í
sér bann á að selja uppskeruna utan
ríkisins.
Meðal þeirra sem hafa gert
það gott með ræktun kannabis og
framleiðslu afurða úr plöntunni er
hópur nunna sem kalla sig Sisters of
the Valley, eða systurnar í dalnum,
sem segjast rækta kannabis eftir alda
gömlum ræktunaraðferðum. /VH
Michael Gove, ráðherra
umhverfis- og landbúnaðar mála
á Bret landi, varar við því að hluti
af ræktarlandi í landinu geti breyst
í eyðiland ef ekki verði dregið úr
nauðræktun og notkun tilbúins
áburðar og eiturefna í landbúnaði.
Mælingar benda til að um 84% af
frjóum yfirborðsjarðvegi hafi tapast
frá 1850 til dagsins í dag. Eyðingin
mun vera um einn til þrír sentímetrar
á ári. Gove segir að á næstu 30 til 40
árum muni Bretar tapa enn meira af
frjósömum jarðvegi verði ekkert að
gert og stór hluti ræktarlands breytast
í eyðilendur. Gove segir einnig að
sá landbúnaður sem stundaður
er á Bretlandseyjum og víða um
heim sé að eyðileggja landið með
nauðræktun og of mikilli notkun á
tilbúnum áburði og eiturefnum.
Í máli hans kom fram að hann teldi
að landbúnaður í Bandaríkjunum
væri fremstur í flokki þegar kæmi
að þessari eyðileggingarræktun.
Hann sagði einnig að þjóðir
gætu staðið af sér byltingar og
styrjaldir og meira að segja að
segja sig úr Evrópusambandinu en
að engin þjóð gæti lifað af ef hún
tapaði jarðveginum. Cove segir að
til skamms tíma sé hægt að vinna
jarðveginn með stórum tækjum,
dæla í hann efnum sem auka muni
uppskeruna. Til lengdar mun slíkt
aftur á móti leiða til hruns jarðvegsins
og minnkandi uppskeru. /VH
UTAN ÚR HEIMI Á FAGLEGUM NÓTUM
James Ranking segir frá búi sínu og hinir íslensku gestir fylgjast áhugasamir með. Myndir / SS
Bændamarkaðurinn í Edinborg er afar vinsæll meðal heimamanna enda fást
þar allar helstu matvörur sem framleiddar eru í Skotlandi.
Umframframleiðsla á kannabis veld-
ur verðfalli í Kaliforníu. Framleiðslan
er fimm sinnum meiri en áætluð
notkun í ríkinu.
Kannabisræktun Systranna í dalnum.
Landbúnaður sem stundaður er víða um heim er að breyta frjósömu rækt-
unarlandi í eyðiland.
Varað við nauðræktun:
Breskt ræktunarland
breytist í eyðiland
– Líkt við það að jarðvegurinn fái taugaáfall